Điện Biên: Phát triển sản phẩm OCOP để đánh thức tiềm năng du lịch Tủa Chùa

Giữa cao nguyên đá phía Đông Bắc tỉnh Điện Biên, Tủa Chùa đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa để phát triển các sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng. Từ những sản vật mang đậm hương vị núi rừng đến các điểm đến giàu bản sắc văn hóa, nơi đây đang mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân và tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch vùng Tây Bắc. 

Đưa đặc sản vùng cao thành sản phẩm du lịch

Xã Tủa Chùa (tỉnh Điện Biên) sở hữu địa hình đặc trưng của vùng cao nguyên đá với những triền núi dốc, thung lũng nhỏ xen kẽ cùng khí hậu mát mẻ quanh năm. Điều kiện tự nhiên này tạo lợi thế lớn cho phát triển các loại cây trồng, vật nuôi đặc sản mang tính khác biệt cao. Đất đỏ vàng màu mỡ, nguồn nước sạch từ suối rừng cùng phương thức canh tác truyền thống của đồng bào các dân tộc đã tạo nên nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc hữu có giá trị kinh tế.

Những năm gần đây, thực hiện Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), chính quyền địa phương đã tập trung chuyển đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa theo tiêu chuẩn. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương, đồng thời mở rộng cơ hội tiêu thụ thông qua hoạt động thương mại và du lịch. Từ những cây trồng quen thuộc như khoai sọ tím, ngô nếp, lúa nương đến các loại dược liệu như cà gai leo, người dân đã từng bước hình thành các sản phẩm chế biến mang đậm dấu ấn vùng cao. Bên cạnh đó, chăn nuôi gia súc theo hình thức bán chăn thả tự nhiên cũng tạo nguồn nguyên liệu chất lượng cho các sản phẩm chế biến đặc sản.

Đến nay, trên địa bàn xã Tủa Chùa đã có 14 sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao với sự tham gia của 8 chủ thể sản xuất. Nhiều sản phẩm từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường như trà Shan tuyết cổ thụ, mật ong rừng lên men, chẩm chéo, rượu Mông Pê, khoai sọ tím H’Mông, trà cà gai leo hay các sản phẩm thịt trâu, thịt lợn gác bếp.

Một trong những điểm nổi bật trong quá trình phát triển OCOP tại Tủa Chùa là việc gắn sản phẩm với hoạt động du lịch cộng đồng. Thay vì chỉ dừng lại ở tiêu thụ hàng hóa, địa phương hướng tới xây dựng trải nghiệm du lịch dựa trên giá trị văn hóa và sản vật bản địa. Hiện nay, Với nhiều điểm đến hấp dẫn du khách như chợ đêm cuối tuần mang đậm bản sắc dân tộc Thái, Mông; khu săn mây Kể Cải; vườn mận cổ thụ hay các bản làng còn lưu giữ nguyên nét sinh hoạt truyền thống. Đây là điều kiện thuận lợi để các sản phẩm OCOP tiếp cận du khách thông qua các hoạt động trải nghiệm, mua sắm và khám phá văn hóa địa phương.

Nhằm thúc đẩy quảng bá sản phẩm, địa phương đã xây dựng điểm trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP ngay tại trung tâm xã. Đặc biệt, sự kết hợp giữa OCOP và du lịch đang tạo ra hiệu ứng tích cực đối với kinh tế địa phương. Du khách đến với Tủa Chùa không chỉ tham quan cảnh quan thiên nhiên mà còn có cơ hội trải nghiệm văn hóa bản địa, thưởng thức ẩm thực truyền thống và mua các sản phẩm đặc sản làm quà. Năm 2025, Tủa Chùa đón khoảng 16.000 lượt khách, trong đó có khoảng 100 lượt khách quốc tế, tổng doanh thu du lịch ước đạt trên 18 tỷ đồng. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy tiềm năng phát triển du lịch gắn với OCOP tại địa phương còn rất lớn.

Tạo sinh kế bền vững từ lợi thế bản địa

Trong quá trình phát triển các sản phẩm OCOP tại Tủa Chùa, vai trò đồng hành của Sở Công Thương tỉnh Điện Biên được thể hiện rõ nét thông qua nhiều hoạt động hỗ trợ thiết thực. Không chỉ phối hợp tư vấn, hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện sản phẩm, xây dựng thương hiệu, sở còn hỗ trợ kết nối tiêu thụ hàng hóa, đưa các sản phẩm OCOP tham gia nhiều hội chợ, triển lãm quy mô lớn trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, ngành Công Thương còn hỗ trợ máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại và quảng bá trên nền tảng số, nhiều đặc sản vùng cao của Tủa Chùa từng bước mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Để chương trình OCOP phát huy hiệu quả lâu dài, Tủa Chùa đang chú trọng nâng cao năng lực cho các chủ thể sản xuất và tăng cường công tác quản lý. Chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia chương trình, đồng thời hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn sản phẩm để tham gia đánh giá, xếp hạng OCOP hằng năm. Cùng với đó, công tác đào tạo cán bộ quản lý OCOP cũng được quan tâm nhằm nâng cao hiệu quả điều hành và hỗ trợ người dân phát triển sản xuất theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Địa phương xác định phát triển nông, lâm nghiệp ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Song song với đó là phát triển công nghiệp chế biến, dịch vụ và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh việc khai thác tiềm năng du lịch, địa phương còn chú trọng xây dựng môi trường du lịch văn minh, an toàn. Định hướng đến năm 2030, địa phương đặt mục tiêu có 80% sản phẩm OCOP gắn với thương hiệu đặc trưng địa phương, xây dựng từ 2-3 mô hình làng văn hóa du lịch OCOP và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 5%.

Có thể thấy, việc phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản vùng cao mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho Tủa Chùa. Từ những lợi thế sẵn có của thiên nhiên và văn hóa bản địa, vùng đất cao nguyên đá đang từng bước xây dựng thương hiệu riêng, tạo sinh kế ổn định cho người dân và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn mới.