Từ đồ hoạ máy tính đến nền móng của kỷ nguyên AI
Tập đoàn công nghệ Nvidia được Tổng giám đốc Jensen Huang sáng lập năm 1993, trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu chủ yếu xoay quanh máy tính cá nhân và trò chơi điện tử. Trong nhiều năm, công ty này được biết đến như một nhà sản xuất chip xử lý đồ họa (GPU), phục vụ nhu cầu hiển thị hình ảnh ngày càng phức tạp của ngành game và thiết kế số.
Bước ngoặt mang tính chiến lược xuất hiện khi giới nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ nhận ra rằng GPU, với khả năng xử lý song song vượt trội, đặc biệt phù hợp cho việc huấn luyện và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo quy mô lớn. Nhận diện sớm xu hướng này, Nvidia từng bước chuyển mình từ một nhà cung cấp phần cứng đồ họa sang nền tảng hạ tầng tính toán cho trí tuệ nhân tạo (AI), kết hợp cả chip, hệ thống máy chủ và phần mềm.
Ông Jensen Huang, Tổng Giám đốc Tập đoàn công nghệ Nvidia. Ảnh: Getty Image.
Cú hích mang tính quyết định chỉ thực sự đến sau khi OpenAI ra mắt chatbot ChatGPT vào tháng 11/2022, sự kiện được coi là “phát súng khai màn” cho làn sóng AI toàn cầu. Kể từ đó, nhu cầu đối với chip AI của Nvidia tăng vọt, kéo theo sự bùng nổ chưa từng có về doanh thu và giá trị thị trường.
Giá cổ phiếu Nvidia tăng gấp 12 lần kể từ cuối năm 2022, đưa công ty trở thành doanh nghiệp thứ 9 trên thế giới đạt mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD vào năm 2023. Đà tăng này tiếp tục được duy trì trong các năm sau, bất chấp những biến động ngắn hạn của thị trường tài chính toàn cầu.
Đến tháng 10/2025, Nvidia chính thức vượt ngưỡng 5.000 tỷ USD vốn hóa thị trường, chỉ ba tháng sau khi trở thành doanh nghiệp đầu tiên cán mốc 4.000 tỷ USD. Theo các số liệu thị trường, hãng chỉ mất khoảng 29 tháng để tăng vốn hóa từ 1.000 tỷ USD lên 5.000 tỷ USD, tốc độ nhanh hơn bất kỳ tập đoàn công nghệ lớn nào trước đó.
Tại thời điểm đạt đỉnh, cổ phiếu Nvidia giao dịch quanh mức 207,86 USD, với 24,3 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, đưa vốn hóa thị trường lên khoảng 5.050 tỷ USD. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), quy mô giá trị của Nvidia khi đó vượt cả tổng sản phẩm quốc nội của nhiều nền kinh tế lớn như Ấn Độ, Nhật Bản và Vương quốc Anh.
Nền tảng cho đà tăng trưởng này là nhu cầu mạnh mẽ đối với các dòng chip AI của Nvidia. Theo nghiên cứu của Tổ chức Dữ liệu Quốc tế (IDC), công ty hiện chiếm khoảng 81% thị phần doanh thu chip trung tâm dữ liệu.
Không chỉ dừng lại ở GPU, Nvidia còn cung cấp các hệ thống máy chủ tích hợp nhiều loại chip chuyên dụng, cùng hệ sinh thái phần mềm giúp các nhà phát triển tối ưu hóa hiệu suất xử lý AI. Công ty gọi mô hình trung tâm dữ liệu thế hệ mới của mình là “nhà máy AI”, nơi năng lực tính toán được sản xuất và phân phối như một dạng hạ tầng chiến lược.
Song song với đó, Nvidia từng bước mở rộng vai trò trong các lĩnh vực công nghệ mới nổi như robot, xe tự hành và máy tính lượng tử. Năm 2025, công ty công bố hợp tác với Uber trong phát triển xe tự hành, đồng thời phối hợp với Bộ Năng lượng Mỹ để xây dựng các siêu máy tính AI mới.
Tham vọng giữ thế ''độc tôn'' AI
Bước sang năm 2026, Nvidia tiếp tục là một trong những tâm điểm của làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo. Doanh thu và lợi nhuận của công ty trong quý kết thúc tháng 10/2025 tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước, vượt kỳ vọng của giới phân tích Phố Wall. Trên cơ sở đó, Nvidia dự báo tổng doanh thu năm 2026 có thể đạt khoảng 500 tỷ USD. Đây là mức cao kỷ lục trong lịch sử ngành bán dẫn.
Nvidia dự báo tổng doanh thu năm 2026 có thể đạt khoảng 500 tỷ USD. Ảnh minh hoạ.
Trong năm 2025, cùng với nhiều tập đoàn công nghệ lớn khác, Nvidia đẩy mạnh ký kết các thỏa thuận và triển khai các khoản đầu tư quy mô lớn nhằm mở rộng hạ tầng AI. Tháng 4, công ty công bố kế hoạch phối hợp cùng các đối tác xây dựng hệ thống hạ tầng AI trị giá khoảng 500 tỷ USD tại Mỹ. Đến tháng 9, Nvidia tiếp tục đầu tư 5 tỷ USD vào Intel để phát triển các trung tâm dữ liệu thiết kế riêng.
Đáng chú ý, Nvidia cũng công bố quan hệ đối tác chiến lược với OpenAI, theo đó sẽ đầu tư tới 100 tỷ USD để mở rộng năng lực trung tâm dữ liệu AI xoay quanh các dòng chip của hãng, bổ sung ít nhất 10 gigawat công suất tính toán phục vụ các hệ thống như ChatGPT. Dù xuất hiện một số thông tin về bất đồng trong quá trình hợp tác, lãnh đạo hai bên đều khẳng định cam kết tiếp tục triển khai thỏa thuận.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của Nvidia và ngành AI nói chung cũng làm dấy lên nhiều lo ngại. Các quan chức Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) và lãnh đạo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cảnh báo nguy cơ hình thành “bong bóng AI”, khi giá cổ phiếu công nghệ bị đẩy lên cao hơn đáng kể so với khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế.
Một phần mối quan ngại tập trung vào các vòng tròn thỏa thuận trong lĩnh vực AI. Khoản đầu tư 100 tỷ USD của Nvidia vào OpenAI, chẳng hạn, gắn liền với kế hoạch của chính OpenAI trong việc mua số lượng lớn chip do Nvidia sản xuất. Trong khi đó, nhiều phân tích cho thấy, không ít doanh nghiệp vẫn chưa thu được lợi nhuận tương xứng từ các khoản đầu tư AI và phần lớn các dự án thử nghiệm trong môi trường doanh nghiệp chưa đạt kết quả như kỳ vọng.
Bên cạnh rủi ro về chu kỳ đầu tư, Nvidia cũng đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, không chỉ từ các đối thủ như AMD mà còn từ chính các khách hàng lớn đang tự phát triển chip, đặc biệt là tại Trung Quốc.
Trong bối cảnh đó, Nvidia vẫn đặt kỳ vọng lớn vào các thế hệ sản phẩm tiếp theo. Dòng chip Rubin dự kiến ra mắt trong nửa cuối năm 2026, với các khách hàng đầu tiên gồm Microsoft, Amazon Web Services, Google Cloud và CoreWeave. Phát biểu về định hướng dài hạn, Tổng giám đốc Jensen Huang cho rằng: “Tầm nhìn của chúng tôi là một ngày nào đó, mọi chiếc ô tô, mọi chiếc xe tải đều sẽ vận hành tự động”.
Dù đang ở đỉnh cao, việc duy trì vị thế vẫn là thách thức lớn với Nvidia trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng và chu kỳ đầu tư AI tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hành trình phía trước của Nvidia vì vậy không chỉ là câu chuyện tăng trưởng, mà còn là bài toán cân bằng giữa tham vọng mở rộng và tính bền vững dài hạn.