Điều hành xuất khẩu linh hoạt, giao 'KPI thị trường' cho các thương vụ

Xuất khẩu 2 tháng đầu năm duy trì đà tăng trưởng tích cực

Sáng 12/3/2026 tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I năm 2026.

Hội nghị có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, cùng đại diện các bộ, địa phương, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp, thương vụ, chi nhánh thương vụ, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại nước ngoài.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp và trực tuyến, với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy phát triển ngoại thương đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026”.

Chia sẻ về giải pháp điều hành xuất khẩu năm 2026, đề xuất giao nhiệm vụ các thương vụ để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15 - 16% tại hội nghị, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cho biết bức tranh xuất nhập khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, tạo nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong cả năm.

Theo số liệu tổng hợp, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm đạt 76,39 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mục tiêu tăng trưởng 15 - 16% mà Chính phủ đặt ra cho năm 2026.

Tuy nhiên, Việt Nam ghi nhận nhập siêu gần 3 tỷ USD trong giai đoạn này. Ông Nguyễn Anh Sơn cho rằng, đây không phải là tín hiệu đáng lo ngại, bởi phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất.

“Việc nhập khẩu tăng chủ yếu phục vụ sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới. Đây là yếu tố cho thấy hoạt động sản xuất công nghiệp và xuất khẩu của Việt Nam đang được chuẩn bị nguồn lực để tăng trưởng mạnh hơn trong các tháng tiếp theo”, ông Sơn nhận định.

Xét theo khu vực thị trường, xuất khẩu của Việt Nam duy trì tăng trưởng ở hầu hết các thị trường lớn. Cụ thể, xuất khẩu sang châu Á đạt 34,3 tỷ USD, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong khu vực này, xuất khẩu sang ASEAN đạt 6,3 tỷ USD, tăng 10,4%; xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 11 tỷ USD, tăng 38,1%; xuất khẩu sang Nhật Bản đạt 4,5 tỷ USD, tăng 7%; và xuất khẩu sang Hàn Quốc đạt 5,1 tỷ USD, tăng 15,7%.

Tại thị trường châu Âu, kim ngạch xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD, tăng 8,6% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu sang EU đạt 9,5 tỷ USD, tăng 8,7%, còn xuất khẩu sang Vương quốc Anh đạt 1,4 tỷ USD, tăng 10,6%.

Ở khu vực châu Mỹ, xuất khẩu đạt 27,3 tỷ USD, tăng 21,9%, trong đó Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường lớn nhất với 23,8 tỷ USD, tăng 21,9%, còn Canada đạt 1,2 tỷ USD, tăng hơn 23%.

Xuất khẩu sang châu Phi đạt 670 triệu USD, tăng mạnh 6,7%, trong khi xuất khẩu sang châu Đại Dương đạt khoảng 1,25 tỷ USD, tăng 10,7%, trong đó riêng thị trường Australia đạt 1,1 tỷ USD.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, tăng trưởng xuất khẩu hai tháng đầu năm được ghi nhận ở cả khu vực nông - thủy sản và khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Trong đó, nhóm nông, lâm, thủy sản tăng hơn 10%, với nhiều mặt hàng đạt mức tăng trưởng cao như: thủy sản tăng khoảng 20%; rau quả tăng tới 45%; hạt tiêu tăng hơn 25%. 

Ở khu vực công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng gần 20%, với nhiều mặt hàng chủ lực duy trì mức tăng cao. Cụ thể: máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt hơn 17 tỷ USD, tăng 41%; điện thoại và linh kiện đạt hơn 11 tỷ USD, tăng 21%; máy móc, thiết bị, dụng cụ đạt hơn 9 tỷ USD, tăng 21%; đồ chơi và dụng cụ thể thao đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng 52%.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, những con số này cho thấy năng lực sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục được cải thiện, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao.

Giao chỉ tiêu cho thương vụ để mở rộng thị trường

Để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026, Cục Xuất nhập khẩu đề xuất Bộ Công Thương tiếp tục theo dõi sát diễn biến thương mại toàn cầu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để triển khai các giải pháp điều hành linh hoạt.

Ông Nguyễn Anh Sơn cho biết, việc điều hành xuất nhập khẩu cần gắn với nhiều chính sách liên quan đến sản xuất, tài chính, tín dụng và logistics.

Theo đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Xây dựng nhằm triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.

Một số chính sách quản lý ngoại thương cũng sẽ được áp dụng linh hoạt theo quy định của pháp luật. Trong những trường hợp đặc biệt, cơ quan quản lý có thể xem xét tạm dừng xuất khẩu hoặc nhập khẩu đối với một số mặt hàng, nhằm bảo đảm cân đối thị trường và lợi ích kinh tế quốc gia.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đang trình Chính phủ một số văn bản quan trọng nhằm thúc đẩy xuất khẩu. Trong đó có: Nghị định thay thế Nghị định 107 và Nghị định 01 về quản lý xuất khẩu gạo. Quy định về hàng hóa sản xuất tại Việt Nam. Thông tư hướng dẫn Nghị định 259/2025 về kiểm soát thương mại chiến lược. Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Một trong những giải pháp quan trọng được Cục Xuất nhập khẩu đề xuất là tăng cường vai trò của hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc thúc đẩy xuất khẩu. Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu giao chỉ tiêu cụ thể (KPI) cho từng thương vụ, gắn với từng khu vực thị trường. Các thương vụ sẽ phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại và các đơn vị liên quan để hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

“Trong trường hợp kim ngạch xuất khẩu sang một thị trường có dấu hiệu suy giảm, các thương vụ cần chủ động tìm kiếm và đề xuất những thị trường mới để Bộ Công Thương có cơ sở xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp”, ông Sơn nhấn mạnh.

Ngoài ra, hệ thống thương vụ cũng được yêu cầu tăng cường công tác cảnh báo sớm, cung cấp thông tin về rủi ro thương mại, thay đổi chính sách nhập khẩu và các biện pháp phòng vệ thương mại từ phía các nước đối tác. Điều này giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược xuất khẩu và quản trị rủi ro trong thương mại quốc tế.

Bên cạnh các giải pháp từ cơ quan quản lý, Cục Xuất nhập khẩu cũng khuyến nghị hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp xuất khẩu nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong thương mại quốc tế. Các hiệp hội cần tăng cường cung cấp thông tin thị trường cho hội viên, đặc biệt là những cảnh báo về thay đổi chính sách thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật và rào cản thương mại.

Đối với doanh nghiệp, ông Nguyễn Anh Sơn khuyến nghị cần chú trọng các điều khoản hợp đồng thương mại, đặc biệt là các điều khoản bảo hiểm, điều khoản xử lý rủi ro và các tình huống bất khả kháng. “Doanh nghiệp cần dự liệu những tình huống không mong muốn có thể xảy ra trong thương mại quốc tế, từ biến động thị trường đến rủi ro logistics hoặc xung đột địa chính trị”, ông Sơn lưu ý.

Với nền tảng tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm và các giải pháp điều hành đồng bộ từ cơ quan quản lý, Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ trong năm 2026.

Việc phát huy vai trò của hệ thống thương vụ ở nước ngoài, kết hợp với các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và mở rộng thị trường mới, sẽ là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu từ 15 - 16% trong năm nay.