Doanh nghiệp hiến kế phát triển văn hóa kinh doanh trong giai đoạn mới

Tháo gỡ các rào cản pháp lý

Trong khuôn khổ Diễn đàn quốc gia “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026, chiều ngày 21/3, tại phiên thảo luận “Chính phủ kiến tạo - Hoàn thiện thể chế cho chuẩn mực kinh doanh mới” nhiều đại biểu đã nêu nhiều kiến nghị về hoàn thiện thể chế, định hình hệ giá trị văn hóa kinh doanh Việt Nam, tiếp tục hoàn thiện Bộ tiêu chí và hướng tới xây dựng Bộ chỉ số văn hóa kinh doanh như một công cụ thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

PGS.TS Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho biết, trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp, thể chế và chính sách hỗ trợ giữ vai trò “cực kỳ quan trọng”. Tinh thần xuyên suốt của các nghị quyết của Đảng là đổi mới tư duy, chuyển mạnh từ Nhà nước quản lý sang Nhà nước kiến tạo, phục vụ doanh nghiệp và người dân.

Theo PGS.TS Triệu Thế Hùng, để thúc đẩy văn hóa kinh doanh, trước hết, cần hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các rào cản pháp lý, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp. “Nhà nước giữ vai trò khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển; tuy nhiên, nếu chủ trương đúng nhưng tổ chức thực hiện không hiệu quả sẽ trở thành điểm nghẽn, do đó cần sự đồng bộ từ Trung ương đến các bộ, ngành, địa phương”, ông Hùng nói.

Bên cạnh nguồn lực Nhà nước, cần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội như tài chính, hạ tầng, nhân lực, cùng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng, bảo hiểm. Đáng chú ý, PGS.TS Triệu Thế Hùng nhấn mạnh, yếu tố con người và chất lượng nguồn nhân lực là then chốt. Theo ông, đội ngũ doanh nhân không chỉ cần bản lĩnh kinh doanh mà còn phải có nền tảng văn hóa, đạo đức; việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) - bà Ninh Thị Thu Hương cho biết, thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành đã hành động tích cực, ban hành nhiều cơ chế, chính sách kịp thời. Đặc biệt, trong các nghị quyết đều nhấn mạnh nội dung xây dựng môi trường văn hóa và triển khai hệ giá trị văn hóa trong doanh nghiệp.Trong khuôn khổ diễn đàn Câu lạc bộ "Báo chí với Văn hóa Doanh nghiệp" chính thức ra mắt

Ngoài ra, theo bà Ninh Thị Thu Hương, bên cạnh hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cần có thêm các giải pháp với sự đồng hành của nhiều bên, trong đó việc xây dựng các giá trị cốt lõi của văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quan trọng. Việc triển khai các hoạt động tại diễn đàn lần này được xem là bước đi cụ thể, tạo nền tảng cho quá trình hình thành và phát triển văn hóa doanh nghiệp. “Để tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, cần một nền tảng phát triển tổng thể, trong đó văn hóa là cốt lõi, kinh tế là trọng tâm và con người là trung tâm của sự phát triển”, bà Hương nhấn mạnh.

Với góc nhìn doanh nghiệp, ông Trần Quang Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã chú trọng hoàn thiện thể chế, sửa đổi hệ thống pháp luật nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, theo ông, yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục đầu tư hơn nữa cho công tác này. Cụ thể, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế để xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, tạo động lực cho doanh nghiệp vươn ra hội nhập, cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, cần coi đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực mới cho tăng trưởng. Từ đó tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật phục vụ các lĩnh vực này, thúc đẩy kinh tế số, xã hội số phát triển.

Đồng thời, ông Trần Quang Dũng ý kiến, việc các tổ chức xã hội chủ động công bố các tiêu chí văn hóa kinh doanh đã tạo ra sự lan tỏa tích cực trong cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, để các tiêu chí này đi vào thực tiễn hiệu quả, cần tiếp tục thể chế hóa nhằm nâng cao tính ràng buộc và trách nhiệm trong triển khai.

Doanh nghiệp lan tỏa giá trị hiện thực hoá bằng hành động

Trong phiên thảo luận "Doanh nghiệp hành động -  Lan toả giá trị và nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam", nhấn mạnh văn hóa phải được chuyển hóa thành các biểu hiện cụ thể trong hành vi hằng ngày của mỗi nhân viên, không phải là yếu tố “tùy duyên” mà là “một kiến trúc có chủ định”, bà Trần Thị Quyên, Giám đốc Nhân sự TH true MILK cho rằng, “kiến trúc” này được xây dựng từ các giá trị cốt lõi, vai trò lãnh đạo, cơ chế vận hành và thể hiện trong cách mỗi cá nhân làm việc, hợp tác, ứng xử với khách hàng, cộng đồng, đồng nghiệp và xã hội.

Từ nền tảng đó, theo bà Trần Thị Quyên, doanh nghiệp cụ thể hóa thành các năng lực cốt lõi và trụ cột vận hành, trong đó có “nơi làm việc hạnh phúc”. “Hạnh phúc” được xác định từ giá trị “vì hạnh phúc đích thực”, với 5 khía cạnh gồm tinh thần, thể chất, trí tuệ, quan hệ và cảm xúc. Đồng thời, doanh nghiệp định kỳ khảo sát “chỉ số hạnh phúc” để lắng nghe nhân viên, từ đó điều chỉnh chính sách. Khi tiếp cận văn hóa bằng tư duy hệ thống, từ giá trị đến hành vi, văn hóa sẽ thực sự hiện diện trong đời sống hàng ngày của doanh nghiệp. 

Còn theo bà Phùng Kim Vy, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Dốc Đá - Phú Hài, văn hóa có thể lan tỏa từ những điều rất đời thường, từ con người đến trải nghiệm của du khách. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp không đơn giản, bởi đòi hỏi từ trải nghiệm, sự khuyến khích và hỗ trợ từ xã hội.

Chia sẻ từ thực tế của doanh nghiệp, bà Phùng Kim Vy cho biết, doanh nghiệp đã xây dựng triết lý “Khách hàng hạnh phúc - Nhân viên hạnh phúc” và cụ thể hóa thành kế hoạch hành động tại từng bộ phận. “Nhân viên hạnh phúc” không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận nhân sự mà là trách nhiệm của người đứng đầu. Đồng thời, doanh nghiệp cũng chú trọng đào tạo kỹ năng, ngoại ngữ cho người lao động địa phương, góp phần hình thành lực lượng lao động mới trong ngành du lịch.

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế cho biết, theo khảo sát quốc tế, doanh nghiệp có văn hóa mạnh có hiệu suất sinh lời cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần, trung bình khoảng 1,5 lần so với doanh nghiệp không có nền tảng văn hóa rõ ràng. Điều này cho thấy, văn hóa không phải yếu tố “phúc lợi” mà là yếu tố tạo ra giá trị thực, đặc biệt trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.

Theo đó, TS. Cấn Văn Lực đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò nêu gương của người đứng đầu và sự tham gia của từng cá nhân trong doanh nghiệp trong xây dựng văn hóa kinh doanh. "Các doanh nghiệp, hiệp hội cần thúc đẩy để các giá trị văn hóa kinh doanh được triển khai hiệu quả trong thực tiễn" - ông Lực nói.

Tại diễn đàn, Ban Tổ chức đã công bố danh sách tôn vinh các doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa kinh doanh Việt Nam năm 2025. Đây là một danh hiệu cao quý, thước đo chuẩn mực nhất cho những doanh nghiệp đã xuất sắc đáp ứng Bộ tiêu chí Văn hóa kinh doanh do Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thực hiện. Ngoài ra, diễn đàn cũng tiến hành nghi lễ khen thưởng các doanh nghiệp có thành tích xuất sắc hưởng ứng Cuộc vận động xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua. Trong khuôn khổ sự kiện, Câu lạc bộ "Báo chí với Văn hóa Doanh nghiệp" cũng được ra mắt.