Doanh nghiệp linh hoạt, chủ động thích ứng với biến động thị trường

Thay vì ứng phó là chủ động thích ứng

Một sự kiện đáng chú ý vừa diễn ra ngày 24/3, tại Cần Thơ là Bộ Công Thương phối hợp UBND thành phố Cần Thơ tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026. Hội nghị thu hút sự quan tâm lớn với sự tham dự của đông đảo đại biểu đến từ các bộ, ngành Trung ương, địa phương, Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài, hiệp hội ngành hàng và hàng trăm thương nhân xuất khẩu gạo. Hội nghị đã nêu ra khó khăn, thách thức của doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong bối cảnh hiện nay: giá nguyên liệu tăng, logistics bị tác động.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, năm 2026, xuất khẩu gạo sẽ đối mặt nhiều thách thức từ biến động thị trường toàn cầu, cạnh tranh gia tăng và các yếu tố khó lường. Do đó, yêu cầu đặt ra là các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải chuyển từ trạng thái “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”, linh hoạt điều chỉnh chiến lược thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để mở rộng dư địa xuất khẩu.

Câu chuyện chủ động thích ứng có lẽ không chỉ dành riêng cho thương nhân ngành gạo mà cho tất cả doanh nghiệp, người dân và cả nền kinh tế.

Trên thực tế, thời gian qua nhiều doanh nghiệp đã có những điều chỉnh cho thích ứng với tình hình mới.

Đơn cử, Tập đoàn Hoa Sen, xác định trong tình hình mới, tiếp tục triển khai tái cấu trúc và chuyển đổi mô hình quản trị tập đoàn theo hướng chuyên môn hóa các mảng sản xuất - kinh doanh đáp ứng yêu cầu thực tiễn của thị trường. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hệ thống quản trị, điều hành theo hướng khoa học, minh bạch và hiệu quả; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác điều hành nhằm nâng cao năng suất, khả năng kiểm soát và bảo mật thông tin toàn hệ thống. Tối ưu hóa hệ thống quy trình và quy định nghiệp vụ, tinh giản thủ tục hành chính, tiết giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu suất làm việc của từng đơn vị, từng cá nhân trong tổ chức. Đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với  nâng cao trách nhiệm của đội ngũ quản lý, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt và hiệu quả trong công tác điều hành, qua đó tăng tốc độ phản ứng trước biến động thị trường.

Về hoạt động kinh doanh, tập đoàn này đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống tổng kho trên toàn quốc; nghiên cứu và áp dụng các phương án vận chuyển tối ưu, lựa chọn đối tác logistics phù hợp nhằm giảm chi phí vận tải, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Ông Quảng Thanh Bình, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Lâm đặc sản xuất khẩu Quảng Nam (Forexco Quảng Nam) cho biết, giá nguyên liệu tăng tác động đến chi phí logistics của doanh nghiệp, đặc biệt ở khâu vận chuyển nguyên liệu và giao hàng. Để ứng phó với tình hình trên, doanh nghiệp đã chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình vận hành, đặc biệt là khâu vận chuyển và logistics nhằm tiết giảm chi phí. Doanh nghiệp tối ưu kế hoạch vận chuyển, sắp xếp lịch giao hàng hợp lý để hạn chế xe chạy rỗng, đồng thời phối hợp với các đơn vị logistics nhằm tối ưu tuyến đường và thời gian vận chuyển.

Cần làm gì để cắt giảm chi phí?

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Bá Minh, Giảng viên cao cấp Học viện Tài chính, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, trong bối cảnh toàn cầu hóa và xung đột địa chính trị dẫn tới biến động giá xăng dầu, doanh nghiệp cần rà soát các khâu của chu trình sản xuất để tiết giảm nhiên, nguyên vật liệu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều nguyên liệu đầu vào là loại năng lượng này. Không chỉ xăng dầu, tiết kiệm năng lượng khác như điện, nước cũng hết sức quan trọng. Cùng với đó là việc chuyển dịch năng lượng từ xăng dầu sang điện để tiết giảm chi phí. Để bù đắp chi phí do xăng dầu tăng, cần tiết giảm các chi phí bán hàng, quản lý doanh nghiệp,... giảm bớt khâu trung gian trong phân phối. Một giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động, đó là chuyển đổi số triệt để trong doanh nghiệp, quản lý tài chính, dòng tiền chặt chẽ.

PGS.TS Nguyễn Bá Minh cho rằng, phản ứng của nhiều doanh nghiệp trong thời gian qua là rất linh hoạt. Để thích ứng tình hình, không ít doanh nghiệp đã cắt giảm chi phí đầu vào, tái cấu trúc hoạt động, cơ cấu các khoản đầu tư. Việc ra quyết định nhanh là sự thích ứng quan trọng của doanh nghiệp trong bối cảnh thế giới nhiều biến động như hiện nay. 

Thay vì mua bán nhỏ lẻ trên thị trường giao ngay, doanh nghiệp cần chủ động ký kết các hợp đồng chiến lược, dài hạn với các tập đoàn lớn, các nhà cung cấp gốc. Việc minh bạch hóa các giao dịch với bên liên quan và đối tác chiến lược giúp doanh nghiệp ổn định đầu vào, giảm thiểu tác động từ biến động giá toàn cầu.