Doanh nghiệp phải trở thành chủ thể trong mục tiêu tăng trưởng của Thủ đô

Hà Nội đang đứng trước yêu cầu tạo lập động lực tăng trưởng mới, trong đó cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy sản xuất, đổi mới sáng tạo, tạo việc làm và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế Thủ đô.

Với những lợi thế về thị trường, nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ cùng các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô, Hà Nội có nhiều dư địa để doanh nghiệp phát triển. Vấn đề đặt ra là làm thế nào chuyển hóa những dư địa này thành động lực tăng trưởng thực chất? 

Xung quanh những dư địa, điểm nghẽn và giải pháp để phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của cộng đồng doanh nghiệp trong hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng của Thủ đô, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Mạc Quốc Anh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME. 

Hà Nội hội tụ “không gian tri thức”, trợ lực cho doanh nghiệp

- Hà Nội có nhiều lợi thế về thị trường, nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ cũng như cơ chế, chính sách đặc thù. Theo ông, đâu là những dư địa lớn nhất để cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khai thác trong giai đoạn hiện nay?

Ông Mạc Quốc Anh: Trước hết, phải nhìn nhận Hà Nội là một trong những địa bàn có sức hấp dẫn đầu tư lớn. Trong nhiều thập niên qua, nhiều tập đoàn, doanh nghiệp đa quốc gia đã lựa chọn Hà Nội để đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Không chỉ đông về số lượng, chất lượng và năng lực của cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn cũng ngày càng được nâng lên.

Với quy mô dân số, sức mua lớn và vị thế trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng, Hà Nội là thị trường rộng mở đối với cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Vì vậy, vai trò của Hà Nội không chỉ dừng ở một cực tăng trưởng mà còn phải thể hiện năng lực dẫn dắt, lan tỏa phát triển tới các địa phương khác.

Đáng chú ý, thành phố đang dành nguồn lực cho hạ tầng, con người, khoa học -  công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là những yếu tố quan trọng để hình thành mô hình tăng trưởng mới, đồng thời mở thêm không gian phát triển cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tôi cho rằng, dư địa lớn hiện nay nằm ở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Khi Hà Nội thúc đẩy xây dựng đô thị thông minh, đô thị sáng tạo, doanh nghiệp sẽ có thêm thị trường cho những sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Một lợi thế đặc biệt khác là Hà Nội tập trung mật độ lớn các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm khoa học công nghệ cùng nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu kết nối hiệu quả doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, vườn ươm, chuyên gia và nhà khoa học, Hà Nội có thể hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh hơn.

Đây chính là “không gian tri thức” để doanh nghiệp tiếp nhận công nghệ, phát triển sản phẩm mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tham gia những phân khúc có giá trị gia tăng cao.

- Không gian phát triển rộng mở, nhưng từ thực tiễn đồng hành với doanh nghiệp, theo ông, đâu là những điểm nghẽn khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa khó chuyển từ giai đoạn tồn tại sang phát triển và mở rộng quy mô?

Ông Mạc Quốc Anh: Đây mới thực sự là vấn đề cần quan tâm. Nếu trước đây thành lập doanh nghiệp có thể mất vài tuần, thậm chí một tháng, thì hiện nay thủ tục đã được cải thiện rất nhiều, có thể chỉ còn từ một đến vài ngày.

Như vậy, điểm khó nhất không còn nằm ở việc “khai sinh” doanh nghiệp mà là làm thế nào để doanh nghiệp tồn tại, phát triển bền vững và lớn lên.

Trước hết là điểm nghẽn về thị trường. Một doanh nghiệp có thể quen với thị trường tại một địa bàn, nhưng khi mở rộng sang địa phương khác hoặc ra quốc tế sẽ phải đối diện những yêu cầu khác về thị hiếu, văn hóa tiêu dùng, tiêu chuẩn sản phẩm, hệ thống phân phối và năng lực cạnh tranh. Nếu không kịp thích ứng, việc mở rộng quy mô sẽ rất khó.

Tiếp đó là yêu cầu chuyển đổi kép, gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp ngày càng phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn về kỹ thuật, môi trường, ESG, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải... Với doanh nghiệp muốn xuất khẩu hoặc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đây gần như là yêu cầu bắt buộc.

Trong khi đó, quá trình chuyển đổi đòi hỏi nguồn lực không nhỏ về công nghệ, tài chính, nhân lực và quản trị. Đây lại chính là những mặt còn hạn chế của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cuối cùng là vốn. Nếu sử dụng vốn ngắn hạn cho đầu tư trung và dài hạn, áp lực tài chính đối với doanh nghiệp sẽ rất lớn. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận nguồn vốn phù hợp do hạn chế về tài sản bảo đảm, lịch sử tín dụng hoặc mức độ minh bạch tài chính.

Từ thụ hưởng chính sách đến chủ động tạo động lực tăng trưởng

- Trước những cơ hội và thách thức đó, doanh nghiệp Thủ đô cần thay đổi như thế nào để không chỉ thích ứng mà thực sự trở thành động lực của tăng trưởng?

Ông Mạc Quốc Anh: Tôi cho rằng từ khóa đầu tiên phải là chủ động. Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và hấp thụ các chủ trương, chính sách của Trung ương cũng như nghị quyết, đề án, kế hoạch và chương trình hỗ trợ của TP. Hà Nội.

Hiện nhiều chính sách đã đi vào những nội dung cụ thể như đào tạo, xúc tiến thương mại, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh... Nếu doanh nghiệp không biết hoặc không chủ động tiếp cận thì chính sách tốt cũng khó tạo ra tác động thực tế.

Thứ hai, trong một sân chơi ngày càng mang tính toàn cầu, doanh nghiệp phải tăng cường liên kết và tham gia chuỗi giá trị. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần xác định vị trí phù hợp trong chuỗi cung ứng, từ liên kết tại địa phương đến liên kết vùng và cao hơn là tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ ba là đầu tư cho nhân lực và khoa học công nghệ. Trong bối cảnh các chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được triển khai mạnh mẽ, doanh nghiệp cần coi đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng nhân lực là đầu tư cho tương lai, chứ không đơn thuần là chi phí.

Về vốn, cách tiếp cận cũng cần thay đổi. Nếu chỉ dựa vào tài sản bảo đảm, nhiều doanh nghiệp nhỏ sẽ khó vay vốn. Cần từng bước phát triển phương thức cấp tín dụng dựa trên dữ liệu, dòng tiền, mức độ minh bạch tài chính và tính khả thi của phương án kinh doanh.

- Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 11%/năm trở lên, GRDP bình quân đầu người trên 12.000 USD vào năm 2030. Ông kỳ vọng như thế nào về vai trò và đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hành trình này?

Ông Mạc Quốc Anh: Muốn đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng của Thủ đô, trước hết doanh nghiệp phải nâng cao năng lực của chính mình, từ quản trị, nguồn nhân lực, công nghệ đến sức cạnh tranh của sản phẩm và khả năng tham gia thị trường.

Điều quan trọng nữa là doanh nghiệp phải đồng hành với chính quyền. Đồng hành không có nghĩa chỉ chờ hỗ trợ mà cần mạnh dạn phản ánh khó khăn, kiến nghị giải pháp và đề xuất những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn.

Tôi tin rằng, khi chính quyền kiến tạo và doanh nghiệp chủ động lớn lên, hai nguồn lực này sẽ gặp nhau. Khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà thực sự trở thành lực lượng tạo việc làm, mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ, đóng góp ngân sách và tạo ra những động lực tăng trưởng mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao của Thủ đô trong giai đoạn tới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!

Ông Mạc Quốc Anh: Luật Thủ đô cùng các nghị quyết, chính sách đang được thành phố cụ thể hóa tạo thêm dư địa về thể chế. Nếu chủ động tiếp cận và hấp thụ tốt các chính sách, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện giải quyết những bài toán về thị trường, vốn, khoa học công nghệ, quản trị và nguồn nhân lực.