Doanh nghiệp thành lập mới tăng 70,7%
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính chung 2 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 35,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với tổng số vốn đăng ký gần 313,7 nghìn tỷ đồng và tổng số lao động đăng ký là hơn 167,5 nghìn lao động, tăng 70,7% về số doanh nghiệp, tăng 36,1% về vốn đăng ký và tăng 19,1% về số lao động so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh đó, cả nước có 29,0 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong 2 tháng năm 2026 lên gần 64,5 nghìn doanh nghiệp, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm 2025.
Doanh nghiệp thành lập mới và gia nhập thị trường tăng mạnh. Ảnh minh họa
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương về kết quả này, TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia Chính sách công (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng: Số lượng doanh nghiệp thành lập mới trong 2 tháng đầu năm 2026 có sự gia tăng đáng kể so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này một phần nhờ vào những chủ trương, đường lối, chính sách gần đây của nhà nước, trong đó điển hình là Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Trước đó, chia sẻ với báo chí, bà Trịnh Thị Hương - Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cũng cho rằng, kể từ khi Nghị quyết 68-NQ/TW ra đời, tinh thần khởi nghiệp, kinh doanh đã bật dậy mạnh mẽ.
Cũng theo đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Nghị quyết 68-NQ/TW kể từ khi ban hành vào tháng 5/2025 đã hỗ trợ trợ tinh thần khởi nghiệp, giúp Việt Nam đạt mốc 1 triệu doanh nghiệp hoạt động vào cuối năm 2025.
Bên cạnh lực đẩy từ Nghị quyết 68-NQ/TW, theo TS. Nguyễn Quốc Việt, số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường trong 2 tháng đầu năm 2026 tăng mạnh so với cùng kỳ còn nhờ yếu tố vĩ mô ổn định, tăng trưởng kinh tế khởi sắc. Trong đó, nổi bật là tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực FDI vẫn duy trì tỷ lệ xuất siêu khả quan.
Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 11,5%; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 6,3%; ngành cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 2,1%; ngành khai khoáng tăng 5,4%. Ngoài ra, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) mở rộng trên 50 điểm trong cả 2 tháng đầu năm. Đây là những tín hiệu tích cực cho sự phục hồi của nền kinh tế. Cùng với đó, khách du lịch quốc tế đến Việt Nam tăng 18%.
"Những yếu tố thuận lợi trên đã kéo theo hàng loạt các ngành dịch vụ trong nước tăng theo, nên thúc đẩy các doanh nghiệp mới thành lập để đáp ứng nhu cầu của thị trường” - TS. Nguyễn Quốc Việt khẳng định.
Nghị quyết 68-NQ/TW thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp của doanh nghiệp. Ảnh minh họa
Môi trường kinh doanh cần tiếp tục được cải thiện
Mặc dù số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường trong 2 tháng đầu năm tích cực, tuy nhiên, theo Cục Thống kê, vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong 2 tháng năm 2026 đạt 8,8 tỷ đồng, giảm 20,3% so với cùng kỳ năm 2025. Bình luận về con số này, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, đa số những doanh nghiệp thành lập mới là doanh nghiệp nhỏ, điều đó cho thấy rủi ro và khả năng ứng dụng nền tảng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh chưa cao.
Bên cạnh đó, dù số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường gia tăng nhưng số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và rút lui khỏi thị trường vẫn là 77 nghìn doanh nghiệp, tăng 14,9% so với cùng thời điểm năm 2025. Điều đó cho thấy, môi trường đầu tư vẫn còn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, cũng như ảnh hưởng đến mục tiêu có khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030 theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.
Trong bối cảnh đó, để tạo thuận lợi cho khu vực doanh nghiệp hoạt động, gia nhập và tái gia nhập thị trường, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, ổn định kinh tế vĩ mô cần được đặt lên hàng đầu. Ngoài ra, cần tập trung gỡ những nút thắt liên quan đến môi trường kinh doanh, giải ngân vốn đầu tư công và thúc đẩy vai trò dẫn dắt của khu vực doanh nghiệp nhà nước, tăng cường liên kết doanh nghiệp nhà nước với doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp tư nhân trong nước để tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân phát triển.
Bên cạnh những yếu tố trên, tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, nâng cao chất lượng thể chế và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết. Thực tế cho thấy, dù số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng mạnh, nhưng quy mô vốn bình quân giảm, phản ánh tâm lý thận trọng và sức chống chịu còn hạn chế của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nếu không có các chính sách hỗ trợ kịp thời, nhóm doanh nghiệp này rất dễ bị tổn thương trước những biến động của thị trường.
Ngoài những giải pháp trên, để tạo thuận lợi cho khu vực doanh nghiệp, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp mở rộng quy mô, nâng cao năng lực quản trị và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Khi môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng và minh bạch, Nghị quyết 68-NQ/TW sẽ không chỉ là lực đẩy về số lượng, mà còn tạo ra bước chuyển về chất, giúp cộng đồng doanh nghiệp phát triển bền vững hơn trong giai đoạn tới.
Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Đây được xem là nền tảng quan trọng để mở rộng khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp tích cực hơn vào tăng trưởng và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.