Doanh nghiệp lớn mạnh thì nền kinh tế lớn mạnh
Phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp phát triển bền vững Việt Nam 2026 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức vào ngày 5/10, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, qua 40 năm Đổi mới, doanh nghiệp Việt Nam đã phát triển đông hơn, mạnh hơn, hình thành những doanh nghiệp lớn, có thương hiệu nổi bật trên thị trường trong nước và quốc tế.
“Khi quyền tự do kinh doanh được khơi thông, người dân đã đem vốn, sức lao động và trí tuệ vào sản xuất, kinh doanh; từ những tích lũy nhỏ, doanh nghiệp từng bước mở rộng quy mô, vươn ra thị trường quốc tế”, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng thông tin.
PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại sự kiện.
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tính đến tháng 9/2026, Việt Nam có khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Riêng 9 tháng đầu năm, cả nước có khoảng 224.000 doanh nghiệp thành lập mới và gia nhập thị trường. Số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường được đánh giá khá tích cực sau hơn một năm Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
“Doanh nghiệp lớn mạnh thì nền kinh tế mạnh. Doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh thì nền kinh tế có năng lực cạnh tranh”, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh.
Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030, doanh nghiệp phải trở thành chủ thể kiến tạo tăng trưởng, đổi mới, hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đặc biệt, theo Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, muốn lớn mạnh và phát triển bền vững, doanh nghiệp phải liên tục tự đổi mới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Muốn đóng góp cho đất nước, doanh nghiệp phải tạo ra giá trị mới cho xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Điều đó có nghĩa, để phát triển và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, bản thân mỗi doanh nghiệp có trách nhiệm nâng cao năng lực của chính mình, trong đó cốt lõi là năng lực tạo ra sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, mô hình kinh doanh và phương thức quản trị mới.
Doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh bằng công nghệ, chất lượng và sự khác biệt thay vì cạnh tranh bằng giá và lao động rẻ; chủ động về dữ liệu, tạo lập thị trường, làm chủ cải tiến và từng bước sáng tạo công nghệ. “Tăng trưởng của doanh nghiệp phải bằng năng suất, dữ liệu, khoa học công nghệ và nhân lực chất lượng cao thay vì tăng trưởng dựa vào vốn, đất đai và tài nguyên”, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng nêu rõ.
PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng và ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch VCCI tặng hoa đại diện doanh nghiệp chúc mừng Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 trong khuôn khổ sự kiện.
4 giải pháp để doanh nghiệp thực sự trở thành sức mạnh quốc gia
Có thể nói, cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, để doanh nghiệp thực sự trở thành sức mạnh quốc gia và động lực phát triển đất nước, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng cho rằng cần tập trung vào 4 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, doanh nghiệp phải chủ động xây dựng năng lực tự đổi mới và tự cường sáng tạo. Mỗi doanh nhân cần dành một phần thành quả hôm nay để đầu tư cho nghiên cứu, công nghệ, con người và quản trị, qua đó bồi đắp năng lực cạnh tranh cho ngày mai.
“Hơn thế, doanh nghiệp phải thực sự là doanh nhân thế hệ mới có tầm nhìn toàn cầu, có tư duy quản trị hiện đại, có đạo đức kinh doanh và có khát vọng phụng sự đất nước. Sự đổi mới của doanh nghiệp xuất phát từ bài toán thực tế, nhu cầu của khách hàng và điều kiện đặc thù của doanh nghiệp; khát vọng vươn lên phải đi cùng quản trị minh bạch, kỷ luật tài chính và cam kết dài hạn”, PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.
Thứ hai, cần đổi mới thể chế để doanh nghiệp không chỉ ra đời mà còn lớn lên, mạnh lên và vươn ra thế giới. Thực tiễn 40 năm Đổi mới cho thấy vai trò có ý nghĩa quyết định của thể chế đối với sự phát triển doanh nghiệp.
Để doanh nghiệp lớn mạnh và đông hơn, thể chế phải bảo đảm quyền tài sản, mở đường cho quyền tự do kinh doanh. Để doanh nghiệp lớn lên, thể chế phải bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng và thuận lợi trong tiếp cận nguồn lực, công nghệ, thị trường. Để doanh nghiệp mạnh lên, thể chế phải khuyến khích, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đầu tư dài hạn và nâng cao năng lực chiếm lĩnh thị trường.
“Không thể đòi hỏi doanh nghiệp bước vào tương lai nếu thể chế chỉ tạo điều kiện, lợi thế cho những cách làm cũ, lối mòn và nhiều bất lợi cho doanh nghiệp nhỏ, nhất là với những người mới khởi nghiệp”, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết thêm.
Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái để sức sáng tạo được kết nối và lan tỏa. Doanh nghiệp cần vốn nhưng vốn là chưa đủ; doanh nghiệp còn cần công nghệ, nhân lực, dữ liệu, sở hữu trí tuệ và những khách hàng đầu tiên.
Vốn mạo hiểm, bảo lãnh tín dụng và hạ tầng nghiên cứu dùng chung cần đáp ứng nhu cầu và phù hợp với mức độ rủi ro của từng giai đoạn phát triển. Liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế phải đem lại kết quả cụ thể về sản phẩm, đơn hàng, năng suất và năng lực làm chủ công nghệ.
Trong hệ sinh thái ấy, doanh nghiệp lớn cần mở cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ cùng phát triển thông qua mạng lưới nhà cung cấp, chuỗi cung ứng, chia sẻ công nghệ, tiêu chuẩn và kinh nghiệm quản trị. Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải chủ động nâng cao năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Theo đó, VCCI và các hiệp hội cần kết nối nhu cầu của doanh nghiệp với cơ quan quản lý, chuyên gia và đối tác, thúc đẩy tháo gỡ vướng mắc bằng những biện pháp cụ thể.
Thứ tư, gắn đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp với trách nhiệm xã hội và môi trường. Nói cách khác, năng lực đổi mới và hiệu quả kinh tế phải gắn với trách nhiệm xã hội, quản trị tốt và bảo vệ môi trường. Trong đó, trách nhiệm xã hội trước hết phải hiện diện trong cách doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận: cạnh tranh lành mạnh, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, tôn trọng khách hàng, bảo đảm quyền lợi, thu nhập và an toàn cho người lao động.
Đổi mới công nghệ phải đi đôi với đào tạo lại, hỗ trợ người lao động thích ứng, không để họ đơn độc gánh chịu chi phí chuyển đổi. Sự phát triển của doanh nghiệp phải mở ra cơ hội phát triển cho con người.
Trách nhiệm môi trường phải được thể hiện ngay từ quyết định đầu tư, lựa chọn nguyên liệu, năng lượng và thiết kế sản phẩm, không đợi ô nhiễm xảy ra mới xử lý. Tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và sản xuất tuần hoàn phải đi vào từng quy trình.
Các yêu cầu về ESG, tức môi trường, xã hội và quản trị, phải được thực hiện trong quyết định đầu tư, quản trị chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro, chứ không chỉ dừng lại ở những bản báo cáo.
Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Thắng, để doanh nghiệp thực sự trở thành sức mạnh quốc gia, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng số lượng hay mở rộng quy mô, mà quan trọng hơn là thay đổi nền tảng tăng trưởng. Doanh nghiệp cần chuyển từ dựa nhiều vào vốn, đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ sang nâng cao năng suất, ứng dụng khoa học - công nghệ, khai thác dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Quá trình này phải đồng thời gắn với đổi mới quản trị, trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.