Nhân dịp hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam (15/3), phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) về những chủ trương, giải pháp và định hướng lớn trong công tác bảo vệ người tiêu dùng trong giai đoạn mới.
Hoàn thiện chính sách bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế số
- Thưa ông, trong bối cảnh kinh tế số và thương mại điện tử phát triển nhanh, chủ trương, quan điểm của Đảng và Chính phủ về công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được thể hiện như thế nào?
Ông Trịnh Anh Tuấn: Có thể khẳng định rằng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng luôn được Đảng và Nhà nước xác định là một nội dung quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, quan điểm này càng được nhấn mạnh theo hướng lấy người tiêu dùng làm trung tâm trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia
Những năm gần đây, nhiều chủ trương, định hướng lớn đã được ban hành nhằm tăng cường hiệu quả công tác bảo vệ người tiêu dùng. Đặc biệt, ngày 11 tháng 10 năm 2025, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 207-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, Ban Bí thư nhấn mạnh tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.
Chính phủ cũng xác định rõ nhiệm vụ hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản trị thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm xây dựng môi trường kinh doanh, tiêu dùng minh bạch, công bằng và bền vững.
Từ các cơ sở nêu trên nêu trên, ngày 27/10/2025, Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch số 8370/KH-BCT về việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026, với chủ đề chính là: “An toàn thông tin – Gắn kết niềm tin – Tiêu dùng bền vững”.
- Từ những chủ trương đó, công tác bảo vệ người tiêu dùng đã được thể chế hóa như thế nào, thưa ông?
Ông Trịnh Anh Tuấn: Trên cơ sở các định hướng của Đảng và Chính phủ, hệ thống pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã từng bước được hoàn thiện theo hướng phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số.
Một dấu mốc quan trọng là việc Quốc hội ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2024. Luật mới đã bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt là trong môi trường giao dịch trực tuyến, trên không gian mạng.
Tiếp tục sửa đổi luật để hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Cụ thể, luật đã mở rộng phạm vi điều chỉnh sang các giao dịch tiêu dùng trên nền tảng số, thương mại điện tử và dịch vụ trực tuyến; tăng cường trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh, đặc biệt là các sàn thương mại điện tử và nền tảng số trung gian; đồng thời, bổ sung các quy định liên quan đến bảo vệ thông tin người tiêu dùng, bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương, bảo vệ người tiêu dùng trong các giao dịch đặc thù.
Bên cạnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử vào ngày 10/12/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, cũng được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường số, trên không gian mạng.
Song song với đó, các Nghị định, Thông tư hướng dẫn đang được xây dựng và hoàn thiện nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh, an ninh mạng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong bảo vệ người tiêu dùng
- Thời gian qua, với vai trò quản lý nhà nước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã triển khai những giải pháp, chương trình cụ thể nào để tăng cường hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như thương mại điện tử, nền tảng số hay dịch vụ xuyên biên giới?
Ông Trịnh Anh Tuấn:Trong thời gian qua, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh mới.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động tiếp nhận, xử lý và hỗ trợ người tiêu dùng. Tổng đài Tư vấn và Hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838 tiếp tục đóng vai trò là kênh kết nối quan trọng giữa cơ quan quản lý nhà nước và người dân. Riêng trong năm 2025, tổng đài đã tiếp nhận gần 15.000 cuộc gọi, phản ánh nhu cầu tư vấn và hỗ trợ ngày càng lớn của người tiêu dùng.
Tăng cường hoạt động rà soát thị trường, kiểm tra và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Bên cạnh đó, hệ thống tiếp nhận phản ánh trực tuyến qua website và email cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ, chiếm hơn 80% tổng số đơn thư phản ánh. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ rệt sang các phương thức phản ánh trực tuyến trong bối cảnh tiêu dùng số ngày càng phổ biến.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng tăng cường giám sát các lĩnh vực có nguy cơ phát sinh nhiều tranh chấp, đặc biệt là thương mại điện tử, vốn chiếm hơn 20% tổng số phản ánh của người tiêu dùng. Hoạt động rà soát, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch trên không gian mạng, của các nền tảng số trung gian, nền tảng số lớn, người có ảnh hưởng (KOL, KOC…) trên mạng xã hội, đang được Ủy ban đẩy mạnh, nhằm nâng cao tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và tăng cường sự nghiêm minh của pháp luật trong xã hội.
Ngoài ra, cơ quan cũng đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức xã hội nhằm nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng về quyền và nghĩa vụ trong giao dịch.
Xây dựng môi trường tiêu dùng minh bạch và bền vững
- Thời gian tới, trước yêu cầu phát triển của thị trường và hội nhập quốc tế, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ có những định hướng, ưu tiên gì nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch?
Ông Trịnh Anh Tuấn: Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, công tác bảo vệ người tiêu dùng cần tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, chủ động và dựa trên nền tảng dữ liệu.
Thời gian tới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ tập trung vào một số định hướng lớn.
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đảm bảo tính phù hợp với bối cảnh, yêu cầu của thực tiễn mới, giải quyết nhanh, hiệu quả các thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng; đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền trong thực thi pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đáp ứng hiệu quả với thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Xây dựng môi trường tiêu dùng minh bạch và bền vững
Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý, trong đó khai thác dữ liệu phản ánh của người tiêu dùng để xây dựng “bản đồ rủi ro” của thị trường, qua đó phát hiện sớm các hành vi vi phạm và nâng cao hiệu quả giám sát.
Thứ ba, tăng cường hoạt động rà soát thị trường, kiểm tra và xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch trên không gian mạng, của các nền tảng số trung gian, nền tảng số lớn, người có ảnh hưởng (KOL, KOC…) trên mạng xã hội, nhằm nâng cao tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và tăng cường sự nghiêm minh của pháp luật trong xã hội.
Thứ tư, tăng cường công tác truyền thông và giáo dục kỹ năng tiêu dùng số, giúp người dân chủ động nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng hiệu quả các công cụ pháp lý khi quyền lợi bị xâm phạm.
Thứ năm, tăng cường công tác phối hợp, hợp tác giữa các cơ quan có liên quan, thực hiện thống nhất, đồng bộ từ trung ương tới địa phương và các tổ chức xã hội trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.