Tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp nhỏ
Từ ngày 20 - 24/7, trong vai trò Chủ tịch Hiệp định CPTPP năm 2026 của Việt Nam, Việt Nam đã tổ chức Hội nghị Quan chức Cấp cao CPTPP lần thứ 3 (SOM3) tại TP. Hồ Chí Minh. Bên lề Hội nghị cũng đã diễn ra nhiều sự kiện quan trọng, trong đó có phiên thảo luận: Thực tiễn an ninh kinh tế - Chuỗi cung ứng, Thương mại kỹ thuật số và khả năng chống chịu.
Quang cảnh phiên thảo luận.
Chia sẻ tại diễn đàn, các chuyên gia quốc tế đã đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tận dụng hiệu quả hơn các cơ hội từ CPTPP.
Bà Deborah Elms, Trưởng Bộ phận Chính sách Thương mại, Quỹ Hinrich cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa luôn là nhóm gặp nhiều khó khăn trong việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do. Do đó, để nhóm doanh nghiệp này có thể tham gia sâu và tận dụng các hiệp định này, bà Deborah Elms cho rằng, điều quan trọng là thông tin phải được truyền tải theo cách mà doanh nghiệp nhỏ có thể hiểu và áp dụng được. Không nên chỉ để cơ quan quản lý giải thích các hiệp định thương mại bằng ngôn ngữ chuyên môn, bởi kết quả thường là quá nhiều thuật ngữ và khái niệm mà doanh nghiệp nhỏ rất khó tiếp cận.
Bà Deborah Elms, Trưởng Bộ phận Chính sách Thương mại, Quỹ Hinrich chia sẻ tại diễn đàn.
Theo bà Deborah Elms, mọi nội dung cần được "dịch" thành ngôn ngữ đơn giản, thực tế và dễ hiểu. Sự đơn giản chính là yếu tố quyết định để doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận và tận dụng các cơ hội từ thương mại quốc tế.
Các nhà đàm phán thương mại thường thích nói đến những khái niệm như "thương mại phi giấy tờ", "chữ ký số" hay "hóa đơn điện tử". Tuy nhiên, trên thực tế, những giải pháp đó sẽ không thể phát huy hiệu quả nếu chúng ta chưa giải quyết được các vấn đề nền tảng trong nước.
Bà Deborah Elms cũng cho biết, tạo thuận lợi thương mại là lĩnh vực đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ, nhưng lại không phải chủ đề hấp dẫn. Vì vậy, Chính phủ nhiều quốc gia thường đưa ra cam kết rồi nhanh chóng chuyển sự quan tâm sang những chủ đề mới như trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi những cải cách thiết thực về tạo thuận lợi thương mại cho nhóm này lại bị bỏ ngỏ.
Bên cạnh đó, nếu nhìn từ góc độ kết nối giữa CPTPP và Liên minh châu Âu (EU), chuyên gia này cho rằng, điều doanh nghiệp nhỏ cần nhất là các giải pháp tạo thuận lợi cho việc vận chuyển những lô hàng quy mô nhỏ. Ngoài ra, cũng cần dành nhiều sự quan tâm hơn cho thương mại dịch vụ. Đến nay, các cuộc thảo luận về lĩnh vực này vẫn còn rất hạn chế.
Đặc biệt, một trong những nhiệm vụ quan trọng là xây dựng cơ chế để doanh nghiệp nhỏ có thể cung cấp các dịch vụ số xuyên biên giới giữa các nền kinh tế CPTPP và EU. Đây là lĩnh vực còn nhiều dư địa phát triển và cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Xây dựng niềm tin để thương mại phát triển bền vững
Ông Darren Smith – Phó Trưởng đoàn đàm phán CPTPP cấp cao, Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada cho biết, khi nhìn vào một hiệp định thương mại, có rất nhiều nỗ lực và thời gian đấu tranh cho các vấn đề liên quan đến các biện pháp tại biên giới, nhưng chính những gì xảy ra “đằng sau biên giới” mới thực sự có tác động mạnh mẽ đến sự thành công hay thất bại. Và đây là một vấn đề thực sự đáng chú ý lâu dài. Thách thức mà các thành viên đang phải đối mặt là việc đạt được sự cân bằng giữa các vấn đề giúp đảm bảo thương mại vận hành trơn tru và cách nó tương tác, cũng như tác động đến các mệnh lệnh chính sách khác.
Ông Darren Smith – Phó Trưởng đoàn đàm phán CPTPP cấp cao, Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada chia sẻ tại diễn đàn.
Theo ông Darren Smith, mỗi quốc gia khi tham gia hiệp định có những cách tiếp cận khác nhau, nhưng nếu bắt đầu với nguyên tắc tôn trọng những khác biệt đó và làm việc dựa trên những khác biệt để tạo ra sức mạnh cộng hưởng, thì đó là lúc có triển vọng thành công và những thay đổi có lợi sẽ xảy ra. Nhiều bên trong CPTPP đã có các thỏa thuận công nhận lẫn nhau trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Do đó, ông Darren Smith khẳng định, đối thoại chính là con đường để chúng ta khám phá các khả năng trong nhiều lĩnh vực với những thành viên CPTPP.
Đồng quan điểm, bà Kyoko Kashiwabara, Đại biện lâm thời, Phái đoàn Liên minh Châu Âu khẳng định, từ khóa xuyên suốt của phiên thảo luận là niềm tin. Bài học chung là sự cởi mở chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được hỗ trợ và củng cố bằng niềm tin.
Trong thương mại số, niềm tin không chỉ là việc các Chính phủ tin tưởng lẫn nhau mà còn là khả năng truyền tải và chia sẻ dữ liệu trong một môi trường đáng tin cậy, nơi quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân và an ninh được bảo đảm. Khi khuôn khổ niềm tin được thiết lập, dữ liệu có thể lưu chuyển tự do hơn, doanh nghiệp cũng sẽ hoạt động với sự tự tin lớn hơn.
Theo bà Kyoko Kashiwabara, bài học này cũng đúng đối với khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, dù bản chất của niềm tin trong lĩnh vực này có đôi chút khác biệt. Ở đây, niềm tin là giữa các Chính phủ, giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp và giữa các đối tác trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Các doanh nghiệp sẽ sẵn sàng đầu tư, đa dạng hóa nguồn cung và xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn khi chính sách minh bạch, các quy tắc thương mại có tính dự báo và các đối tác thương mại đáng tin cậy.
Vì vậy, dù là trong thương mại số hay xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao hơn, mục tiêu không phải là thu hẹp sự cởi mở của thương mại mà là làm cho sự cởi mở đó trở nên bền vững hơn bằng cách đặt nền tảng trên niềm tin.
Trong thương mại số, điều này còn đồng nghĩa với việc xây dựng các cơ chế bảo đảm dòng chảy dữ liệu đáng tin cậy. Còn trong chuỗi cung ứng, đó là việc hình thành các mối quan hệ đối tác đáng tin cậy. Hình thức của niềm tin có thể khác nhau, nhưng nguyên tắc cốt lõi vẫn là như nhau.
Sau hơn 7 năm có hiệu lực, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã mang lại những kết quả tích cực trong thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa các nền kinh tế thành viên. Tuy nhiên, trước những thay đổi nhanh chóng của thương mại toàn cầu, các thành viên đều cho rằng CPTPP cần tiếp tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của doanh nghiệp.