Sáng 28/10, tại TP. Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các đối tác tổ chức Lễ khởi động Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GORICE). Dự án do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada (GAC), triển khai giai đoạn 2025-2030 tại TP. Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Vĩnh Long, dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho 48.200 người và giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon.
Chuyển đổi sản xuất lúa gạo theo hướng xanh, bền vững
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đỗ Tuấn Anh, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế - Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và những thách thức về tài nguyên, ngành lúa gạo cần chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng xanh, bền vững, nâng cao chất lượng nông sản, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm thất thoát.
Ông Nguyễn Đỗ Tuấn Anh, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phát biểu khai mạc.
Theo đó, GORICE là sáng kiến góp phần cụ thể hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải và nâng cao giá trị chuỗi lúa gạo. Thông qua dự án, các địa phương có thêm điều kiện tiếp cận giải pháp kỹ thuật, cải thiện năng lực tổ chức sản xuất, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống người trồng lúa.
Dự án do Oxfam tại Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Viện Môi trường Nông nghiệp (IAE) cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tỉnh Vĩnh Long và TP. Cần Thơ phối hợp triển khai. Các hoạt động tập trung vào đào tạo kỹ thuật canh tác phát thải thấp, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, mở rộng thị trường gạo chất lượng cao, phát triển tài chính xanh và tăng cường sự tham gia của phụ nữ, thanh niên, đồng bào dân tộc thiểu số.
Bà Francesca Bellone, Tham tán và Trưởng ban Hợp tác phát triển - Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, phát biểu tại buổi lễ.
Bà Francesca Bellone, Tham tán và Trưởng ban Hợp tác phát triển - Đại sứ quán Canada tại Việt Nam cho biết, Canada và Việt Nam có hơn 50 năm quan hệ ngoại giao và hơn 30 năm hợp tác phát triển. Dự án GORICE tiếp tục góp phần củng cố quan hệ hợp tác giữa hai nước, đồng thời hỗ trợ Việt Nam thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
Dự án tập trung áp dụng canh tác tiên tiến, nâng cao năng lực nông dân, kết nối doanh nghiệp, tổ chức tài chính và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, nguồn tài chính carbon. Đồng thời, Canada nhấn mạnh vai trò phối hợp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng địa phương trong nhân rộng mô hình hiệu quả, duy trì kết quả sau khi dự án kết thúc.
Liên kết chuỗi giá trị, nâng cao giá trị hạt gạo
Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và TP. Cần Thơ nói riêng đang chịu tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và xâm nhập mặn. Trong khi đó, chi phí đầu vào tăng, yêu cầu về chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn thị trường ngày càng cao, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức sản xuất lúa gạo.
Quang cảnh tại buổi lễ.
Theo ông Trần Chí Hùng, việc chuyển đổi sang mô hình canh tác xanh, thông minh với khí hậu không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn giúp nông dân quản lý nước hiệu quả, tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện sinh kế. Thành phố kỳ vọng dự án sẽ tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, tạo điều kiện nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả.
Tại TP. Cần Thơ, dự án được triển khai từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2029 tại 7 xã, với kinh phí hỗ trợ 15 tỷ đồng từ Chính phủ Canada thông qua tổ chức Oxfam. Thành phố cam kết phối hợp với các đối tác, theo dõi, đánh giá tiến độ và kết quả thực hiện, đồng thời tạo điều kiện để các mô hình phù hợp được nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng gạo, mở rộng thị trường và tăng thu nhập cho người trồng lúa.
Tại phiên tọa đàm trong khuôn khổ lễ khởi động, các đại biểu tập trung trao đổi về việc hiện thực hóa Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại địa phương; nhận diện những khó khăn, nhu cầu hỗ trợ và các mối quan hệ đối tác cần thiết để phát triển chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng chất lượng cao, bao trùm và bền vững.
Quang cảnh phiên tọa đàm.
Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng, Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến 2030” không chỉ hướng tới mở rộng diện tích canh tác bền vững mà còn phải nâng cao chất lượng, giá trị và uy tín của hạt gạo Việt Nam.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, thu nhập của nông dân, kết quả giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh của ngành hàng lúa gạo cần được xem là những thước đo quan trọng. Các gói hỗ trợ kỹ thuật của GORICE sẽ góp phần giúp nông dân áp dụng quy trình canh tác lúa phát thải thấp, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất của nông dân và hợp tác xã, đồng thời củng cố liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc ứng vốn, chuyển giao quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và bao tiêu đầu ra. Tuy nhiên, để tham gia chuỗi giá trị lâu dài, doanh nghiệp cần vùng nguyên liệu có dữ liệu rõ ràng, hợp đồng dài hạn, nguồn vốn lưu động và cơ chế chia sẻ rủi ro khi giá cả biến động.
Thông qua GORICE, VCCI sẽ hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã, tạo điều kiện để người sản xuất tiếp cận tài chính xanh, đồng thời phối hợp phát triển nhu cầu tiêu dùng gạo phát thải thấp trong nước và mở rộng thị trường cho sản phẩm chất lượng cao.
Giai đoạn 2025-2030, GORICE dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho 48.200 người, trong đó 50% là phụ nữ; giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon và đưa các thực hành canh tác chất lượng cao, phát thải thấp vào 180.000 ha diện tích gieo trồng. Dự án cũng đặt mục tiêu mang lại lợi ích cho 100.000 người tiêu dùng.