Trong nhiều năm, đặc sản vùng miền vốn được biết đến qua những chuyến du lịch hoặc qua các phiên chợ quê, hội chợ xúc tiến thương mại. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý, chi phí vận chuyển và hạn chế trong hệ thống phân phối khiến nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương khó tiếp cận thị trường rộng lớn, đặc biệt là khu vực đô thị.
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử trong những năm gần đây đang dần thay đổi thực trạng này. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người tiêu dùng tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hay các đô thị lớn có thể đặt mua những sản phẩm đặc sản từ các vùng núi phía Bắc, Tây Nguyên hay Đồng bằng sông Cửu Long. Từ chè, mật ong, miến dong cho đến các sản phẩm chế biến, nhiều mặt hàng đặc trưng địa phương đã xuất hiện ngày càng nhiều trên các sàn thương mại điện tử và kênh bán hàng trực tuyến.
Không chỉ giúp mở rộng thị trường, thương mại điện tử còn góp phần tạo dựng thương hiệu cho đặc sản vùng miền. Hình ảnh sản phẩm được đầu tư chỉn chu, thông tin truy xuất nguồn gốc minh bạch, cùng với phản hồi trực tiếp từ người tiêu dùng đã giúp nhiều hợp tác xã, cơ sở sản xuất từng bước khẳng định uy tín.
Hợp tác xã nông sản Phú Lương đưa các sản phẩm chè lên các nền tảng thương mại điện tử.
Theo ông Tống Văn Viện, Chủ tịch kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông sản Phú Lương (Thái Nguyên), việc đưa các sản phẩm chè đặc sản lên các nền tảng thương mại điện tử đã mang lại những kết quả tích cực. Trước đây, phần lớn sản phẩm của hợp tác xã chủ yếu tiêu thụ qua các đại lý truyền thống hoặc bán trực tiếp tại địa phương. Tuy nhiên, khi triển khai bán hàng trực tuyến, lượng khách hàng từ các thành phố lớn tăng lên rõ rệt.
“Người tiêu dùng thành thị ngày càng quan tâm đến sản phẩm nông nghiệp có nguồn gốc rõ ràng. Khi tham gia thương mại điện tử, chúng tôi có thể giới thiệu chi tiết về quy trình trồng, thu hái và chế biến chè. Điều đó giúp khách hàng tin tưởng hơn và sẵn sàng đặt mua thường xuyên”, ông Viện chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở khâu bán hàng, thương mại điện tử còn thúc đẩy các hợp tác xã cải thiện quy trình sản xuất, đóng gói và xây dựng thương hiệu. Bao bì sản phẩm được thiết kế chuyên nghiệp hơn, thông tin nhãn mác đầy đủ hơn, đáp ứng các yêu cầu về vận chuyển và bảo quản trong quá trình giao hàng.
Nhờ đó, nhiều đặc sản vốn chỉ quen thuộc trong phạm vi địa phương nay đã từng bước xuất hiện trong “giỏ hàng” của người tiêu dùng thành thị, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp và tạo thêm thu nhập cho người dân vùng sản xuất.
Cơ hội mở rộng thị trường
Thương mại điện tử đã và đang trở thành công cụ giúp các hợp tác xã nâng cao năng lực kinh doanh và thích ứng với xu hướng thị trường hiện đại.
Tại Lạng Sơn, Hợp tác xã Mai Sao Lạng Sơn - đơn vị chuyên sản xuất và phân phối các sản phẩm nông sản đặc trưng của địa phương cũng đang từng bước tận dụng lợi thế của môi trường số. Theo bà Nguyễn Thị Vân Nga, Phó Giám đốc Hợp tác xã, người tiêu dùng tại các đô thị ngày càng quan tâm đến những sản phẩm đặc sản mang tính vùng miền, nhất là khi các sản phẩm này được giới thiệu rõ ràng về nguồn gốc và quy trình sản xuất.
“Trước đây, việc đưa sản phẩm từ vùng núi đến các thành phố lớn gặp nhiều khó khăn do chi phí vận chuyển và thiếu kênh quảng bá. Nhưng khi tham gia thương mại điện tử, chúng tôi có thể tiếp cận khách hàng trên phạm vi rộng hơn. Chỉ cần sản phẩm có chất lượng tốt và thông tin rõ ràng, người tiêu dùng sẵn sàng đặt hàng”, bà Nga cho biết.
Bên cạnh việc mở rộng thị trường, thương mại điện tử cũng giúp các hợp tác xã chủ động hơn trong việc tiếp cận người tiêu dùng. Thông qua các nền tảng trực tuyến, các đơn vị có thể trực tiếp giới thiệu sản phẩm, kể câu chuyện về vùng nguyên liệu, về người sản xuất, từ đó tạo sự kết nối gần gũi hơn với khách hàng.
Thương mại điện tử đã và đang trở thành công cụ giúp các hợp tác xã nâng cao năng lực kinh doanh. Ảnh minh họa
Tại Lào Cai, Hợp tác xã chế biến thực phẩm Gia Phú cũng đang tích cực đưa các sản phẩm chế biến từ nông sản địa phương lên các kênh bán hàng trực tuyến. Theo bà Vũ Thị Thắm, Giám đốc Hợp tác xã, người tiêu dùng thành thị ngày càng có xu hướng tìm kiếm các sản phẩm đặc sản vùng miền, đặc biệt là những sản phẩm đã qua chế biến, tiện lợi cho việc sử dụng.
“Thương mại điện tử giúp chúng tôi tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, không phụ thuộc hoàn toàn vào các khâu trung gian. Nhờ đó, sản phẩm của hợp tác xã có cơ hội đến với nhiều khách hàng hơn, đồng thời giá trị sản phẩm cũng được nâng lên”, bà Thắm chia sẻ.
Tuy vậy, để khai thác hiệu quả kênh thương mại điện tử, các hợp tác xã cũng phải đối mặt với không ít thách thức. Từ việc xây dựng hình ảnh sản phẩm, quản lý đơn hàng, đến khâu đóng gói, vận chuyển… tất cả đều đòi hỏi sự chuyên nghiệp và thích ứng nhanh với công nghệ.
Nhiều hợp tác xã cho biết họ đang từng bước học hỏi, nâng cao kỹ năng kinh doanh trực tuyến, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng và đơn vị hỗ trợ để hoàn thiện quy trình bán hàng trên môi trường số.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ tiếp tục trở thành “cầu nối” quan trọng giữa vùng sản xuất và thị trường tiêu dùng. Khi các hợp tác xã chủ động tham gia vào hệ sinh thái thương mại điện tử, đặc sản vùng miền không chỉ đến gần hơn với người dân thành thị mà còn có cơ hội vươn xa hơn trên thị trường trong và ngoài nước.
Việc đưa đặc sản địa phương lên các nền tảng số vì thế không đơn thuần là câu chuyện bán hàng, mà còn là bước đi quan trọng trong hành trình nâng cao giá trị nông sản, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và góp phần bảo tồn những sản vật đặc trưng của từng vùng đất.