Cụ thể hóa Nghị quyết số 70 -NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và định hướng của Đại hội XIV, Đảng bộ EVN đề cao trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số để quản lý tổn thất điện năng chủ động và chống lãng phí nguồn lực năng lượng.
Một yêu cầu cấp thiết của an ninh năng lượng
Bảo đảm điện cho phát triển đặt ngành Điện và toàn xã hội trước hai yêu cầu đồng thời: tăng năng lực cung ứng và sử dụng hiệu quả nguồn điện hiện có. Khi nhu cầu điện tăng lên, vốn đầu tư, tài nguyên và hạ tầng điện đều chịu sức ép, khả năng giảm tổn thất trong truyền tải, phân phối càng cần được chú trọng. Hạn chế điện năng hao hụt giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đã đầu tư, góp phần đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và đời sống nhân dân. Với EVN, nhiệm vụ này gắn trực tiếp với trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò nòng cốt bảo đảm an ninh năng lượng.
Kết quả giảm tổn thất điện năng của EVN giai đoạn 2016 - 2025.
Giai đoạn 2016 - 2025, tỷ lệ tổn thất điện năng toàn Tập đoàn giảm 1,57 điểm phần trăm. Xu hướng giảm được duy trì. Tỷ lệ tổn thất 6% năm 2025 là mức tổn thất đã sát ngưỡng kỹ thuật, ngang bằng với nhiều nước tiên tiến trên thế giới. Khi dư địa giảm tổn thất ngày càng thu hẹp, mỗi bước giảm tiếp theo đều khó khăn hơn, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật và quản lý ngày càng đồng bộ, hiệu quả.
Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra với EVN là phải tiếp tục tìm kiếm dư địa nâng cao hiệu quả trên nền kết quả đã đạt được. Thực tế, tổn thất điện năng bao gồm tổn thất điện năng kỹ thuật và tổn thất điện năng phi kỹ thuật (thương mại). Cần nhận diện, khoanh vùng và xử lý phần tổn thất có thể giảm bằng giải pháp kỹ thuật, đầu tư và vận hành phù hợp. Chống lãng phí, chống tổn thất, hao hụt điện năng đòi hỏi sử dụng nguồn lực đúng nơi, đúng việc và khắc phục những bất cập có thể phòng ngừa.
Trách nhiệm sử dụng hiệu quả nguồn lực ấy đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn cán bộ, công nhân ngành Điện ngay từ những ngày đầu tiếp quản Thủ đô. Ngày 21/12/1954, đến thăm Nhà máy điện Yên Phụ và Nhà máy đèn Bờ Hồ, Người nhấn mạnh: “Nhà máy này bây giờ là của nhân dân, của Chính phủ, của các cô, các chú. Các cô, các chú là chủ thì phải giữ gìn nhà máy làm cho nó phát triển hơn nữa”. Cùng với lời căn dặn về trách nhiệm làm chủ, Bác yêu cầu tăng năng suất, tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu và tuyên truyền ý thức tiết kiệm điện cho nhân dân, cơ quan.
Lời căn dặn của Bác đặt ra trách nhiệm vừa giữ gìn, vừa phát huy giá trị tài sản được giao. Với ngành Điện hôm nay, trách nhiệm ấy thể hiện trong việc quản lý tốt nguồn điện, đường dây, thiết bị và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống. Ứng dụng công nghệ để nhận diện, kiểm soát và giảm tổn thất điện năng là một cách thiết thực thực hiện trách nhiệm đó, để nguồn lực đã đầu tư phục vụ tốt hơn cho nền kinh tế và đời sống nhân dân.
Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực năng lượng tiếp tục được cụ thể hóa trong các chủ trương của Đảng. Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị (Nghị quyết số 70) đặt yêu cầu đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng, cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 (Nghị quyết số 57) xác định hướng đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hai định hướng cùng mở ra cách giải quyết bài toán: khai thác hiệu quả nguồn lực năng lượng bằng công nghệ và đổi mới phương thức quản lý.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của mô hình tăng trưởng mới, đồng thời đặt chỉ tiêu giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1 - 1,5%/năm. Giảm tổn thất điện năng là một nhiệm vụ cụ thể của ngành Điện góp phần thực hiện định hướng ấy. Yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đặt ra trách nhiệm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng ngay trong quá trình tạo ra tăng trưởng.
Để đưa những định hướng đó vào thực tiễn, yêu cầu tiết kiệm năng lượng cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ trong quản lý, sản xuất và sử dụng điện. Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 và Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện tiếp tục làm rõ tính cấp thiết của việc tổ chức thực hiện. Trong đó, tại Chỉ thị số 10 đặt ra mục tiêu, Tập đoàn Điện lực Việt Nam giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện dưới 6%. Vấn đề đặt ra với EVN là chuyển yêu cầu chính trị thành mục tiêu quản lý và công việc cụ thể, có phân công trách nhiệm, có theo dõi, có đánh giá kết quả.
Đảng ủy EVN trước bài toán giảm tổn thất điện năng
Để giảm tổn thất điện năng, những nan đề đặt ra cho EVN là công tác đầu tư, ứng dụng công nghệ, cách tổ chức quản lý, và đồng bộ các giải pháp kinh tế - kỹ thuật. Cấp ủy thể hiện vai trò lãnh đạo thông qua việc xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, định hướng nguồn lực và kiểm tra kết quả thực hiện. Đưa công nghệ vào đúng điểm nghẽn, gắn hiệu quả chuyên môn với trách nhiệm của tổ chức và người đứng đầu là cách cụ thể hóa sự lãnh đạo của Đảng trong Tập đoàn.
Chương trình hành động số 04-CTr/ĐU ngày 24/11/2025 của Đảng ủy EVN thực hiện Nghị quyết 70 được Hội đồng thành viên cụ thể hóa bằng Kế hoạch hành động ban hành kèm theo Quyết định số 44/QĐ-HĐTV ngày 6/3/2026. Kế hoạch đặt mục tiêu giảm tỷ lệ điện dùng cho truyền tải và phân phối đến năm 2030 xuống 5,8%; xác định rõ nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra, thời hạn và trách nhiệm chủ trì, phân cấp. Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An nhấn mạnh, gắn nhiệm vụ với trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị trong Tập đoàn, đánh giá thực tế qua kết quả thực hiện.
Công tác kiểm tra, giám sát từ đó có cơ sở đi sâu vào nguyên nhân tổn thất bất thường tại các đơn vị trong Tập đoàn, vướng mắc làm chậm nhiệm vụ và hiệu quả của giải pháp đã triển khai. Khả năng phát hiện, tháo gỡ những vấn đề ấy thể hiện năng lực tổ chức thực hiện nghị quyết trong Tập đoàn.
Để giảm tổn thất điện năng trong EVN, cùng với công tác quản lý thì công nghệ được coi là giải pháp nền tảng quan trọng. Chương trình hành động số 40-CTr/ĐU ngày 24/2/2025 của Đảng ủy EVN thực hiện Nghị quyết 57 đã làm rõ quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu của Nghị quyết 57 gắn với các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và các nghị quyết chuyên đề của Đảng ủy Tập đoàn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo đó, xây dựng và phát triển EVN thông minh, bền vững trên cơ sở chuyển đổi số toàn diện, phát triển mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạọ, ứng dụng sâu rộng các công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, IoT, điện toán đám mây... trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của Tập đoàn.
Từ sự lãnh đạo của Đảng ủy EVN, cấp ủy các đơn vị trực thuộc cụ thể hóa chủ trương thành chương trình hành động phù hợp với thực tiễn.
Hiệu quả trong thực tiễn
Theo đồng chí Vũ Anh Phương, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), nâng cao chất lượng quản lý vận hành gắn với ứng dụng công nghệ số là một trong những giải pháp trọng tâm để giảm tổn thất tại EVNNPC. Nổi bật, hệ thống công tơ điện tử đo xa kết hợp nền tảng quản lý dữ liệu đo đếm giúp tự động thu thập thông tin, giảm thao tác thủ công, hỗ trợ giám sát sản lượng gần như theo thời gian thực.
Qua hệ thống, các đơn vị nhanh chóng phát hiện bất thường về sản lượng, phụ tải, mất kết nối đo xa hoặc sai lệch dữ liệu để xử lý. Cơ sở dữ liệu vận hành và các hệ thống quản lý kỹ thuật cho phép theo dõi tổn thất đến từng đường dây, trạm biến áp, khu vực quản lý, hỗ trợ phân tích nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phù hợp.
Công nghệ đo đếm hiện đại này càng có ý nghĩa tại địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi đường dây dài, phụ tải phân tán và địa hình phức tạp. Việc khoanh vùng đúng nơi có tổn thất bất thường giúp các đơn vị EVNNPC kịp thời kết hợp phân tích dữ liệu với kiểm tra hiện trường, rà soát phương thức vận hành và lựa chọn vị trí cần cải tạo lưới điện.
Nhân viên EVNNPC sử dụng các thiết bị công nghệ hiện đại để kiểm tra vận hành lưới điện.
Nhờ “đòn bẩy” công nghệ, tỷ lệ tổn thất điện năng theo chu kỳ thương phẩm của EVNNPC giảm liên tục từ 4,54% năm 2021 xuống 3,54% năm 2025, tương ứng 1 điểm phần trăm. Năm 2025 là mức tổn thất thấp nhất đơn vị đạt được từ trước đến nay.
Còn tại Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), công nghệ số cũng giúp những người thợ điện dễ dàng hơn trong quản lý lưới điện trải rộng qua các tỉnh, thành phía Nam. Đối với việc giảm tổn thất trên vùng lưới điện quá lớn, bài toán được đặt ra từ thực tế công việc hằng ngày: dữ liệu tại các đơn vị đã có, nhưng phân tán trong nhiều hệ thống. Các đơn vị phải tổng hợp bằng Excel để tính toán tổn thất, ảnh hưởng đến tính kịp thời trong điều hành. Khắc phục sự phân tán ấy trở thành yêu cầu thiết thực để khai thác tốt hơn dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý.
EVNSPC vinh dự nhận Giải thưởng chuyển đổi số Việt Nam năm 2024 với “Phần mềm tính toán tổn thất điện năng theo ngày cho các đơn vị trực thuộc”.
Theo đồng chí Bùi Quốc Hoan, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Tổng giám đốc EVNSPC, Tổng công ty đã xây dựng phần mềm tính toán tổn thất điện năng theo ngày, khai thác tự động dữ liệu từ các hệ thống đo đếm và quản lý. Vận hành từ năm 2021, phần mềm đưa dữ liệu phân tán vào kho dùng chung, phục vụ phân tích và lựa chọn giải pháp giảm tổn thất. Giải pháp được vinh danh tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam năm 2024. Liên tục phát triển phần mềm, tới nay, EVNSPC đã tính toán tổn thất của từng đơn vị theo thời gian thực trên kho dữ liệu dùng chung. Lũy kế 9 tháng năm 2026, tổn thất điện năng của Tổng công ty là 3,50%, thấp hơn kế hoạch được giao.
Những kết quả cụ thể tại các đơn vị trong EVN phản ánh quá trình tích lũy về hạ tầng, công nghệ và năng lực quản lý; đóng góp chung vào kết quả tích cực của toàn Tập đoàn trong giảm tổn thất điện năng. Nghị quyết 57 và Nghị quyết 70 tạo định hướng để toàn Tập đoàn tiếp tục phát huy nền tảng đã có, nâng chất lượng ứng dụng và gắn hiệu quả với trách nhiệm thực thi.
Thực tiễn giảm tổn thất điện năng đặt ra yêu cầu đưa việc thực hiện nghị quyết đi sâu vào những vấn đề của doanh nghiệp. Nơi nào còn tổn thất bất thường, nơi đó cần làm rõ nguyên nhân và giải pháp; cách làm cần được xem xét áp dụng phù hợp; vướng mắc vượt thẩm quyền cần được tập trung tháo gỡ. Cấp uỷ Tập đoàn và các đơn vị đã xác định đúng nhiệm vụ, rõ người, rõ việc, huy động trí tuệ của đội ngũ và kiểm tra, giám sát, thúc đẩy công việc.
Với Đảng bộ EVN, ý nghĩa của việc thực hiện Nghị quyết 57 và Nghị quyết 70 nằm trong những chuyển biến, kết quả cụ thể về công tác đảm bảo điện, thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, giảm tổn thất điện năng... Công nghệ tạo thêm khả năng kiểm soát tổn thất; và chính công tác lãnh đạo và tổ chức đã nhân rộng hiệu quả các giải pháp.
Mỗi kWh điện năng được tiết kiệm từ việc giảm tổn thất tương đương với việc bổ sung thêm nguồn điện cho hệ thống mà không phải đầu tư thêm công suất phát điện. Đồng thời, giảm tổn thất điện năng còn giúp EVN tối ưu chi phí sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, giảm chi phí mua điện và vận hành hệ thống. Đây cũng là một trong các giải pháp quan trọng để sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, giảm phát thải và thực hiện mục tiêu phát triển xanh của ngành điện; gắn với sự phát triển bền vững của đất nước.