Đóng

Đưa thực tiễn sản xuất vào giảng đường, đào tạo kỹ sư đáp ứng yêu cầu ngành năng lượng

Từ sáng chế giúp ngư dân tiết kiệm nhiên liệu đến nghiên cứu phục vụ nhà máy lọc dầu, TS. Dương Chí Trung luôn hướng tới giá trị ứng dụng thực tiễn trong giảng dậy.

Từ Gubkin đến Trường Đại học Dầu khí Việt Nam

Hơn 13 năm gắn bó với Trường Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU), TS. Dương Chí Trung, Phó Trưởng khoa Dầu khí, Trưởng Bộ môn Lọc – Hóa dầu, luôn quan tâm những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn sản xuất. Với anh, chủ động đến doanh nghiệp, trao đổi cùng đội ngũ kỹ sư không chỉ giúp tìm kiếm hướng nghiên cứu phù hợp mà còn mang lại những kinh nghiệm quý cho công việc giảng dạy.

Tốt nghiệp tiến sĩ chuyên ngành công nghệ hóa dầu tại Đại học Dầu khí Quốc gia Nga mang tên I.M Gubkin, anh về công tác tại Trường Đại học Dầu khí Việt Nam từ năm 2013, khi nhà trường còn trong những năm đầu thành lập. Bên cạnh giảng dạy, hướng dẫn sinh viên và xây dựng chương trình đào tạo, anh tham gia nhiều đề tài nghiên cứu, tư vấn kỹ thuật cho doanh nghiệp.

TS. Dương Chí Trung, Phó Trưởng khoa Dầu khí, Trưởng Bộ môn Lọc – Hóa dầu (PVU).

Một trong những sản phẩm nghiên cứu đáng chú ý của TS. Dương Chí Trung là thiết bị xử lý dầu diesel cho động cơ tàu cá, được thực hiện cùng Thạc sĩ Trần Thái Sơn và Thạc sĩ Lê Quốc Đạt, giảng viên Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu.

“Ý tưởng xuất phát từ thực tế đánh bắt xa bờ, khi tàu cá phải mang theo lượng nhiên liệu lớn trong những chuyến biển dài ngày. Điều kiện bảo quản trên biển khiến dầu diesel dễ nhiễm nước, muối và cặn bẩn, ảnh hưởng đến hoạt động của động cơ, làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu và chi phí sửa chữa.

Nhóm nghiên cứu của chúng tôi đã phát triển thiết bị sử dụng công nghệ màng lọc kết hợp hấp phụ, giúp loại bỏ nước, muối, cặn và tạp chất khỏi nhiên liệu trước khi đi vào động cơ”, TS. Dương Chí Trung cho hay.

Theo phản hồi của các chủ tàu, thiết bị giúp giảm mức tiêu hao nhiên liệu khoảng 10–15%. Có tàu ghi nhận lượng dầu sử dụng giảm từ 9.000–10.000 lít xuống còn 7.000–8.000 lít mỗi tháng. Sản phẩm được Công ty TNHH Hiệp Lực và Phát Triển Việt thương mại hóa với giá khoảng 19,5 triệu đồng. Sau khoảng năm tháng, hơn 300 tàu cá tại nhiều tỉnh ven biển đã lắp đặt thiết bị.

Nhìn lại quá trình thực hiện sản phẩm, TS. Dương Chí Trung chia sẻ: “Điều khiến tôi vui nhất là kết quả nghiên cứu có thể giúp người dân giải quyết khó khăn trong công việc hằng ngày. Khi một thiết bị được đưa vào sử dụng và mang lại hiệu quả thiết thực, những kiến thức chúng tôi nghiên cứu mới thực sự phát huy giá trị. Tôi cũng muốn sinh viên hiểu rằng nghiên cứu khoa học không nhất thiết phải bắt đầu từ điều gì quá lớn lao, mà có thể xuất phát từ một vấn đề rất cụ thể trong cuộc sống”.

 Với Bộ môn Lọc – Hóa dầu, sự gắn kết ấy cần được duy trì qua quá trình làm việc, theo dõi và điều chỉnh giải pháp; sinh viên cũng được tham gia vào những phần việc phù hợp.

Trong lĩnh vực lọc dầu, TS. Trung và cộng sự tư vấn kỹ thuật cho hướng đồng chế biến dầu nhiệt phân từ lốp xe và nhựa phế thải, nhằm tận dụng chất thải làm nguyên liệu cho nhà máy lọc dầu theo hướng kinh tế tuần hoàn. Anh đã đồng hành gần ba năm cùng các doanh nghiệp công nghệ trong bài toán này, từ đánh giá chất lượng nguyên liệu đến kiểm soát các tạp chất gây ăn mòn thiết bị. Hiện tại, nhóm nghiên cứu cũng đang đề xuất hướng thu hồi ethylene và hydro từ các dòng khí khô tại các phân xưởng trong nhà máy lọc dầu.

Được biết, Trường Đại học Dầu khí Việt Nam còn hợp tác với Công ty Cổ phần Nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF) về chuỗi giá trị ethanol, nhiên liệu hàng không bền vững và nhựa phân hủy sinh học; thực hiện phần mô phỏng công nghệ trong dự án đánh giá ăn mòn đường ống khí; đánh giá, đề xuất công nghệ màng thu hồi hơi xăng dầu cho hệ thống kho xăng.

“Việc đến doanh nghiệp cũng là cơ hội để người thầy học thêm từ thực tiễn và kinh nghiệm của đội ngũ kỹ sư. Những vấn đề được tìm hiểu trong quá trình làm việc có thể trở thành bài giảng hoặc đề tài tốt nghiệp, giúp sinh viên hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa kiến thức đã học và yêu cầu của công việc”, TS. Dương Chí Trung cho hay.

Một hướng nghiên cứu anh đang dành nhiều tâm huyết là nhiệm vụ khoa học về đánh giá tiềm năng sản xuất vật liệu carbon từ dầu cặn của các nhà máy lọc dầu. Với nhóm nghiên cứu, nếu tiềm năng được khẳng định, kết quả này có thể tạo cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo về vật liệu phục vụ pin và lưu trữ năng lượng, lĩnh vực đã được Nhà nước đưa vào danh mục công nghệ chiến lược.

Để sinh viên tiếp cận thực tiễn ngay từ giảng đường

Từ kinh nghiệm làm việc với doanh nghiệp, TS. Dương Chí Trung đặc biệt quan tâm đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp sinh viên ngành lọc hóa dầu làm quen với môi trường sản xuất trước khi tốt nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu của TS. Dương Chí Trung (thứ hai từ trái sang) hướng đến giải quyết những vấn đề kỹ thuật trong lĩnh vực lọc hóa dầu. 

Do sinh viên khó có cơ hội trực tiếp thử nghiệm trên một phân xưởng đang vận hành, anh dành nhiều công sức xây dựng các bài thực hành mô phỏng trong những học phần nền tảng. Anh cũng đề xuất nhà trường đầu tư hệ thống mô phỏng đào tạo vận hành (OTS) cho phân xưởng chưng cất và cracking xúc tác, tích hợp mô hình 3D và thực tế ảo, phục vụ sinh viên và đào tạo lại kỹ sư nhà máy.

 Một nhóm sinh viên do anh hướng dẫn từng lọt vào vòng chung kết Giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka với đề tài về màng thu hồi hơi nhiên liệu. Hướng nghiên cứu này tiếp tục được phát triển trong hoạt động kết nối doanh nghiệp, khi anh tham gia đánh giá, giới thiệu công nghệ thu hồi hơi xăng dầu cho các kho dầu.

Hiện TS. Dương Chí Trung duy trì một nhóm sinh viên nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện để các em tham gia những phần việc phù hợp trong các đề tài hợp tác với doanh nghiệp. Nhiều đồ án tốt nghiệp do anh hướng dẫn và phản biện gắn với các chủ đề như kho khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), sản xuất hydro, đồng chế biến dầu nhiệt phân, màng lọc nước thế hệ mới và đánh giá vòng đời tái chế nhựa. Sinh viên còn có cơ hội đứng tên đồng tác giả trong các bài báo khoa học từ những đề tài thực tế.

“Sự liên kết với doanh nghiệp còn mang lại lợi ích thiết thực cho sinh viên khi chuẩn bị bước vào thị trường lao động. Thông qua các mối kết nối của giảng viên và bộ môn, sinh viên được giới thiệu những cơ hội việc làm phù hợp với chuyên môn và năng lực ngay trong kỳ thực tập năm cuối. Nhờ đó, các em có điều kiện tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng, thể hiện năng lực trong môi trường thực tế và chuẩn bị tốt hơn cho công việc sau khi tốt nghiệp”, TS. Dương Chí Trung nói.

Với TS. Trung, nghiên cứu và đào tạo có mối liên hệ chặt chẽ. Những vấn đề phát sinh trong sản xuất có thể trở thành đề tài khoa học, bài thực hành hoặc đồ án tốt nghiệp; ngược lại, hoạt động nghiên cứu giúp sinh viên hiểu sâu hơn kiến thức chuyên ngành và yêu cầu của công việc.

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống ngành Dầu khí, câu chuyện của TS. Dương Chí Trung cho thấy ý nghĩa của việc kết nối giảng đường với thực tiễn, góp phần chuẩn bị đội ngũ kỹ sư trước những thay đổi của ngành năng lượng.

TS. Dương Chí Trung: “Tôi mong sinh viên ra trường không chỉ biết vận hành một nhà máy lọc dầu, mà còn biết đặt câu hỏi nhà máy ấy có thể làm gì tốt hơn cho môi trường và cho đất nước”.

Hoàng Thanh