Đưa thương mại điện tử 'vượt dốc' lên vùng đồng bào dân tộc thiểu số

TP. Đà Nẵng hiện có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số với gần 40 thành phần dân tộc cùng sinh sống, nơi kinh tế còn nhiều khó khăn và thói quen tiêu dùng truyền thống vẫn chiếm ưu thế. Trong bối cảnh thành phố đang tích cực triển khai các định hướng phát triển kinh tế - xã hội miền núi, việc đưa thương mại số về các địa bàn này được kỳ vọng là đòn bẩy quan trọng để giúp bà con tiêu thụ nông sản, dược liệu, từ đó nâng cao thu nhập và thúc đẩy thương mại miền núi. Tuy nhiên, hành trình đưa thương mại điện tử "vượt dốc" lên vùng cao vẫn đối mặt với không ít "điểm nghẽn" từ năng lực số, hạ tầng logistics cho đến quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ.

Phóng viên Báo Công Thương đã có buổi phỏng vấn với ông Võ Văn Khanh, Trưởng Đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) khu vực miền Trung - Tây Nguyên nhằm lắng nghe những góc nhìn, đánh giá cũng như các giải pháp để phát triển thương mại số vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn TP. Đà Nẵng trong thời gian tới.

- Thưa ông, đâu là "điểm nghẽn" lớn nhất khi đưa thương mại số về vùng cao và cần phương pháp đào tạo kỹ năng ra sao để người dân làm chủ nền tảng số?

Ông Võ Văn Khanh: Đà Nẵng hiện có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số với gần 40 thành phần dân tộc cùng sinh sống, nơi kinh tế còn nhiều khó khăn và thói quen tiêu dùng truyền thống vẫn chiếm ưu thế. Dưới góc độ của VECOM, điểm nghẽn lớn nhất là năng lực tham gia thương mại số và khả năng kết nối sản phẩm với thị trường của người dân, cơ sở sản xuất còn hạn chế, trong khi thương mại điện tử đòi hỏi kỹ năng quảng bá, xây dựng niềm tin và xử lý đơn hàng.

Để giải quyết, cần sự đồng hành lâu dài từ chính quyền, tổ chức hỗ trợ và đơn vị giải pháp, hướng dẫn người dân bằng mô hình cụ thể gắn với đặc trưng địa phương. Cụ thể, các chương trình đào tạo cần thực hiện theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, kết hợp lý thuyết với thực hành tại chỗ phù hợp với trình độ từng nhóm hộ. Thay vì tập huấn chung chung, cần hướng dẫn trực tiếp từ việc tạo gian hàng, livestream bán hàng đến xử lý đơn hàng. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ liên tục, theo dõi hiệu quả và tháo gỡ phát sinh, giúp người dân tự vận hành, tạo ra doanh thu thực tế để hình thành năng lực kinh doanh số bền vững.

- Theo ông, làm thế nào để hỗ trợ các sản phẩm dược liệu, nông sản đặc trưng quy mô nhỏ lẻ chuẩn hóa quy trình, xây dựng thương hiệu số và tiếp cận các kênh bán hàng hiện đại?

Ông Võ Văn Khanh: Các sản phẩm miền núi Đà Nẵng có tiềm năng lớn nhưng quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ và đóng gói chưa chuẩn quy cách. Để khắc phục, thành phố có thể hỗ trợ các hợp tác xã, hộ sản xuất chuẩn hóa chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với bản sắc văn hóa địa phương. Đối với sản phẩm quy mô nhỏ lẻ, có thể khuyến khích hợp tác xã liên kết sản xuất, thống nhất tiêu chuẩn và tổ chức đầu mối đóng gói, giao hàng nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định.

Ngoài ra, cần phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ, sàn thương mại điện tử và đơn vị phân phối để hỗ trợ người dân xây dựng gian hàng trực tuyến, quảng bá qua mạng xã hội, đồng thời kết nối với các kênh bán lẻ hiện đại và hệ thống phân phối đặc sản.

- Bài toán logistics và sự phối hợp đồng bộ giữa các bên cần được giải quyết ra sao để thúc đẩy thương mại số vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong thời gian tới?

Ông Võ Văn Khanh: Khoảng cách địa lý và chi phí logistics luôn là thách thức lớn đối với thương mại điện tử vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Do đó, để giao dịch diễn ra thông suốt, cần sự phối hợp giữa các bên. Trong đó, chính quyền địa phương đóng vai trò kết nối, hỗ trợ hình thành điểm tập kết hàng hóa, khuyến khích hợp tác xã liên kết gom đơn, chuẩn hóa đóng gói và giao hàng theo tuyến. Các doanh nghiệp giao vận có thể đề xuất thêm chính sách giá phù hợp với khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi trong thời gian đầu. Về lâu dài có thể kết hợp gom đơn, dùng chung điểm tập kết hoặc sử dụng giải pháp hậu cần kho vận chuyên nghiệp.

Thương mại số, thương mại điện tử đang mang lại nhiều cơ hội rất lớn cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số mở rộng thị trường tiêu thụ. Để thương mại điện tử "vượt núi" đến với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần có sự vào cuộc tích cực của 3 bên: Chính quyền, VECOM và các đơn vị cung cấp giải pháp, dịch vụ số; các hộ sản xuất, kinh doanh.

Cụ thể, chính quyền xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ thiết thực tập trung vào chuẩn hóa sản phẩm và kết nối thị trường; VECOM cùng các đơn vị giải pháp hỗ trợ đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến, xây dựng thương hiệu số, kết nối sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển. Về phía các hộ sản xuất, kinh doanh cần chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, sẵn sàng đổi mới tư duy, phương thức tiếp cận khách hàng và liên kết để bảo đảm nguồn cung ổn định, qua đó góp phần thúc đẩy thương mại miền núi và nâng cao thu nhập cho người dân.

- Xin cảm ơn ông!

UBND TP. Đà Nẵng vừa ban hành Kế hoạch 537/KH-UBND về ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực miền núi giai đoạn 2027 - 2030. Mục tiêu đến năm 2030: doanh số bán lẻ thương mại điện tử vùng miền núi đạt 5-8%; nhóm sản phẩm OCOP, dược liệu tăng bình quân 15-20%/năm; tối thiểu 60% hợp tác xã, hộ kinh doanh được hỗ trợ bán hàng trực tuyến; đào tạo 1.000 - 2.000 lượt người.  Để đạt được mục tiêu này, TP. Đà Nẵng tập trung triển khai 7 nhóm giải pháp. Tiêu biểu như xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách ứng dụng thương mại điện tử khu vực miền núi, biên giới; hoàn thiện hạ tầng hỗ trợ phát triển thương mại điện tử khu vực miền núi, biên giới; nâng cao năng lực ứng dụng thương mại điện tử cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số, chuẩn hóa điều kiện tham gia thị trường số...