EU xem xét cắt giảm tiêu thụ năng lượng
Vừa qua, các bộ trưởng năng lượng Liên minh châu Âu (EU) đã dự kiến thảo luận những biện pháp giảm tiêu thụ năng lượng trên toàn khối trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đẩy giá nhiên liệu tăng cao và làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Theo truyền thông châu Âu, EU đang xem xét các phương án ứng phó trong trường hợp eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa trong những tháng tới.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Ireland, quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, thúc đẩy thảo luận về khả năng giảm nhu cầu năng lượng. Các bộ trưởng năng lượng dự kiến xem xét vấn đề tại cuộc họp ngày 29/10, khi lo ngại về tác động kéo dài của gián đoạn vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz ngày càng gia tăng.
Giá khí đốt đã tăng 140% kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh nhằm vào Iran, trong khi dầu Brent giao dịch ở mức 110 USD/thùng vào ngày 20/10. Các chuyên gia cảnh báo, ngay cả khi xung đột kết thúc, tác động đối với thị trường dầu mỏ có thể kéo dài nhiều tháng, còn những hệ lụy đối với nguồn cung khí đốt có thể tiếp diễn trong nhiều năm.
EU đang xem xét các phương án ứng phó với khủng hoảng năng lượng.
Theo tài liệu của Hội đồng EU, các bộ trưởng sẽ thảo luận về những bài học rút ra từ quá trình phối hợp ứng phó với tác động năng lượng của xung đột Trung Đông, cũng như cách chuẩn bị cho kịch bản eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa một phần hoặc hoàn toàn trong những tháng tới.
Trước đó, Ủy viên Năng lượng EU Dan Jørgensen đã hai lần kêu gọi các chính phủ thành viên xem xét giảm nhu cầu năng lượng, trong đó có lời kêu gọi vào tháng 9. Trong bối cảnh các phương án giảm thiểu tác động của khủng hoảng ngày càng hạn chế, EU đang cân nhắc khả năng đưa việc giảm tiêu thụ vào nhóm biện pháp ứng phó, bên cạnh giải phóng dự trữ khẩn cấp và hỗ trợ tài chính. Nguy cơ thiếu hụt khí đốt trong mùa đông cũng làm gia tăng áp lực cho châu Âu. Các nhà điều hành đường ống dẫn khí đốt EU gần đây cảnh báo khối này có thể thiếu hụt từ 12% đến 15% nhu cầu nếu xảy ra đợt rét đậm trong mùa đông năm nay.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Cơ sở hạ tầng Khí đốt châu Âu, tính đến ngày 20/10, lượng khí đốt dự trữ của EU đạt 74%, mức thấp nhất kể từ năm 2011. Gần 8 tháng sau các cuộc tấn công quân sự dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu, thị trường năng lượng vẫn đối mặt với rủi ro đáng kể. Dầu diesel và nhiên liệu máy bay phản lực đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá và nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Diễn biến này cho thấy EU khó có thể bảo đảm an ninh năng lượng chỉ bằng nhập khẩu và giải phóng dự trữ khẩn cấp nếu tuyến vận chuyển quan trọng tiếp tục bị gián đoạn.
Từ thực tế trên, các nỗ lực tìm kiếm nguồn cung thay thế của EU đã được triển khai. Ngày 21/10, sau chuyến thăm Ả Rập Xê Út, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nhận được cam kết cung cấp tổng cộng 295.000 tấn dầu diesel mỗi tháng từ các nước Vùng Vịnh, tương đương hơn 10% nhu cầu tiêu thụ của Pháp. Theo kế hoạch, các chuyến hàng sẽ được vận chuyển qua Oman để tránh đi qua eo biển Hormuz.
Động thái này diễn ra sau thỏa thuận của Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) về giải phóng thêm dầu dự trữ khẩn cấp, trong bối cảnh Washington gây sức ép để các nước tăng nguồn cung. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng cho biết sẵn sàng phối hợp với các thành viên để thực hiện thêm các đợt xả dầu khẩn cấp nhằm ứng phó với giá dầu tăng cao. Tây Ban Nha xác nhận sẽ giải phóng 4,4 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược trong tháng 10, thuộc cam kết ứng phó khẩn cấp hiện có của nước này.
Nhiều biện pháp ứng phó với khủng hoảng năng lượng
Ngay sau các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, IEA có trụ sở tại Paris đã công bố kế hoạch 10 điểm nhằm giúp các quốc gia cắt giảm sử dụng dầu mỏ. Các biện pháp được đề cập bao gồm tổ chức “Ngày Chủ nhật không xe hơi”, từng được sử dụng rộng rãi trong cuộc khủng hoảng năng lượng những năm 1970. Tùy theo mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng, các phương án khác có thể trải dài từ vận động hộ gia đình và doanh nghiệp tự nguyện tiết kiệm năng lượng đến hạn chế tiêu thụ tại một số lĩnh vực cụ thể.
Tuy nhiên, việc triển khai sáng kiến chung trên toàn EU sẽ đặt ra nhiều vấn đề về phân bổ trách nhiệm. Các chính phủ cần cân nhắc liệu ngành công nghiệp có phải đối mặt với những hạn chế hay không, nhóm đối tượng nào sẽ chịu tác động lớn nhất và cách bảo vệ các hộ gia đình dễ bị tổn thương mà không làm suy giảm thêm năng lực cạnh tranh của khối.
Một câu hỏi trọng tâm tại cuộc họp ngày 29/10 là liệu việc giảm nhu cầu năng lượng có nên được phối hợp ở cấp EU hay để từng chính phủ tự quyết định. Cách tiếp cận chung có thể giúp hạn chế tình trạng các quốc gia cạnh tranh nhau để giành nguồn cung khan hiếm. Tuy nhiên, các nước thành viên đang đối mặt với mức độ rủi ro thiếu hụt khí đốt, giá điện và nhu cầu công nghiệp khác nhau, khiến việc xây dựng một phương án áp dụng đồng đều trở nên phức tạp.
Bên cạnh đó, một đề xuất của Ủy ban châu Âu về tổng hợp nhu cầu năng lượng ở cấp EU, được trình lên Hội đồng châu Âu ngày 15-16/10 cũng đang được các chính phủ thành viên xem xét. Mục tiêu là để Brussels điều phối nhu cầu năng lượng và phân bổ nguồn cung giữa các nước dựa trên nhu cầu thực tế.
Việc EU cân nhắc giảm tiêu thụ năng lượng phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn về khả năng kéo dài của cuộc khủng hoảng. Trong bối cảnh nguồn cung qua eo biển Hormuz chưa được bảo đảm, các bộ trưởng năng lượng sẽ phải xem xét mức độ phối hợp cần thiết để hạn chế tác động của biến động năng lượng đối với người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế châu Âu.