Năm 2027 công suất cực đại toàn quốc có thể lên đến trên 62.000 MW
Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), công tác vận hành hệ thống điện năm 2027 sẽ đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức đan xen. Tình hình địa chính trị trên thế giới tiềm ẩn nhiều bất ổn có thể tác động đến chuỗi cung ứng và giá nhiên liệu nhập khẩu (than, khí LNG) phục vụ phát điện; trong khi nguồn khí nội địa hiện hữu đang suy giảm và một số công trình nguồn điện, nguồn khí mới vẫn tiềm ẩn nguy cơ chậm tiến độ.
Dự báo năm 2027 hiện tượng El Niño làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lượng mưa, suy giảm nghiêm trọng lưu lượng nước về các hồ thủy điện ảnh hưởng đến sản lượng điện từ các nhà máy thủy điện.
Đặc biệt về tình hình thủy văn, theo dự báo, hiện tượng El Niño có khả năng đạt cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 10-12/2026 với xác suất lên tới 98%, tiếp tục duy trì trong những tháng đầu năm 2027 và có thể kéo dài đến khoảng tháng 6/2027. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lượng mưa, suy giảm nghiêm trọng lưu lượng nước về các hồ thủy điện, gây khó khăn lớn cho công tác tích nước phục vụ phát điện trong mùa khô năm 2027.
Áp lực đáng chú ý là phụ tải cao điểm dịch sang khung 18–23 giờ, khi điện mặt trời ngừng phát. Theo các kịch bản tính toán của NSMO, miền Bắc có nguy cơ phải điều hòa phụ tải trong các tháng 5–9, lớn nhất vào tháng 8. Đây là thách thức không nhỏ cho hệ thống lưới điện quốc gia cũng như các doanh nghiệp năng lượng, đặc biệt là Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
Được biết, giai đoạn 2021–2025, tổng giá trị đầu tư toàn EVN đạt 492.483 tỷ đồng, bằng 102,8% kế hoạch 5 năm; riêng năm 2025 đạt 125.200 tỷ đồng, bằng 114% kế hoạch. Trong 9 tháng năm 2026, khối lượng đầu tư đạt 86.960 tỷ đồng, bằng 70,4% kế hoạch. Tập đoàn phấn đấu hoàn thành mục tiêu cả năm là 123.560 tỷ đồng.
Chiến lược phát triển EVN xác định tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026–2030 khoảng 830.000 tỷ đồng, bình quân 166.000 tỷ đồng/năm. Quy mô đầu tư lớn nhất từ trước đến nay thể hiện quyết tâm tập trung nguồn lực cho nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện.
Ông Nguyễn Tài Anh – Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho biết: Giai đoạn 2026–2030, EVN và các đơn vị đặt mục tiêu hoàn thành 15 dự án nguồn điện, tổng công suất 6.066 MW; trong đó, Công ty mẹ EVN hoàn thành 7 dự án, tổng công suất 4.673 MW như: Nhiệt điện Quảng Trạch I (1.403 MW); Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II và III; các dự án thủy điện và thủy điện tích năng như Trị An mở rộng, Thủy điện tích năng Bác Ái cùng các dự án Tuyên Quang, Sê San 3, Sê San 4 mở rộng; Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (2.400 MW); Pin lưu trữ năng lượng (BESS).
Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch 1 sẽ chính thức phát điện thương mại vào cuối năm 2026.
“Hiện EVN đang chuẩn bị đầu tư thủy điện Sơn La, Lai Châu mở rộng và thủy điện tích năng Đơn Dương. Đồng thời, Tập đoàn thực hiện thủ tục đầu tư 22 dự án, tổng công suất 9.710 MW, đã có trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, gồm điện gió ngoài khơi Bắc Bộ, điện mặt trời nổi và nguồn điện linh hoạt”, ông Nguyễn Tài Anh chia sẻ.
Liên quan đến các dự án truyền tải, theo đại diện lãnh đạo EVN, trong 9 tháng đầu năm 2026, EVN, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) và các tổng công ty điện lực đã khởi công 136 và đóng điện 131 công trình lưới điện 110-500 kV, kịp thời nâng cao năng lực cung ứng điện và giải tỏa công suất các nguồn điện cấp cho phụ tải. Mục tiêu cả năm 2026 là khởi công 295 và hoàn thành 303 công trình.
Trong giai đoạn 2026-2030, theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, EVNNPT dự kiến hoàn thành 292 dự án lưới điện 500-220 kV với khoảng 16.665 km đường dây và 91.263 MVA máy biến áp; các tổng công ty điện lực hoàn thành khoảng 1.320 dự án 110 kV với 15.400 km đường dây và 55.000 MVA.
“Đây là khối lượng công việc rất lớn, rất cần sự chung tay hỗ trợ, tạo điều kiện của các bộ, ngành và các địa phương, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng, để các dự án bảo đảm tiến độ”, ông Nguyễn Tài Anh nhấn mạnh.
Chủ động nguồn nhiên liệu, đảm bảo vận hành tối ưu các tổ máy
Tại Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3), Tổng giám đốc Lê Văn Danh cho biết, sản lượng điện sản xuất dự kiến năm 2027 toàn Tổng công ty khoảng 32,6 tỷ kWh, tăng khoảng 15% so với năm 2026. Ba công trình sửa chữa lớn được Tổng công ty bố trí vào mùa mưa, khoảng tháng 8, tháng 9; vật tư và lực lượng sửa chữa đã được chuẩn bị.
Các vận hành viên đang làm việc tại Phòng điều khiển Nhà máy thủy điện Buôn Kuốp.
“Trong mùa khô, các tổ máy đều sẵn sàng vận hành, đồng thời Tổng công ty đã ký hợp đồng than năm 2027 với Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam", ông Lê Văn Danh chia sẻ và cho biết, EVNGENCO3 đã ký hợp đồng cung cấp than năm 2027 với Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tổng công ty Đông Bắc. Trong đó, nhu cầu than của Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 khoảng 4 triệu tấn, Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 1 khoảng 3,6 triệu tấn. Tổng công ty cũng dự trữ khoảng 45.000 m³ dầu, tương ứng 174 triệu kWh, sẵn sàng huy động khi cần thiết.
Ngoài khí nội địa, EVNGENCO3 phối hợp với NSMO và các đối tác chuẩn bị nguồn khí, đồng thời kiến nghị thúc đẩy đấu nối liên thông hai kho cảng. Lịch sửa chữa các tổ máy cần tiếp tục được rà soát, phối hợp với phương thức vận hành chung, bởi NSMO cảnh báo khó khăn cân đối công suất có thể kéo dài sang các tháng cuối năm.
Cùng với việc duy trì khả năng phát điện của các nhà máy hiện hữu, tiến độ nguồn điện mới cũng được EVN tập trung chỉ đạo. Tổng giám đốc Nguyễn Anh Tuấn cam kết thực hiện các mốc tiến độ thuộc EVN trong tính toán của NSMO, trong đó có Thủy điện Trị An mở rộng vào tháng 12/2027. Tập đoàn đề nghị sớm phê duyệt danh mục dự án cấp bách, tạo thuận lợi cho việc triển khai thủ tục đầu tư và thu xếp vốn.
Khả năng huy động nguồn điện phải đi đôi với năng lực truyền tải, theo NSMO, truyền tải Trung – Bắc trong mùa khô ở mức 5.000–5.200 MW, sát giới hạn. Vì vậy, tiến độ các trạm 500kV và lưới 220kV đồng bộ có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng đáp ứng phụ tải miền Bắc. Lưới điện chậm hoàn thành có thể hạn chế huy động nguồn, dù nhà máy còn khả năng phát.
Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) Nguyễn Quang Trung cho biết, các trạm 500kV Thái Bình, Hải Phòng sẽ đóng điện trước ngày 30/4/2027 theo sơ đồ tối thiểu. Riêng trạm 500kV Bắc Ninh còn vướng mắc, Tổng công ty phấn đấu đóng điện trong tháng 8/2027. Các mốc này sẽ được EVNNPT cập nhật với NSMO để phục vụ tính toán vận hành.
Các dự án lắp máy biến áp thứ ba tại trạm 220kV Vũng Áng và Khu kinh tế Nghi Sơn đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/4/2027. Với các công trình Bắc Ninh 2, Bắc Ninh 3, Bá Thiện và Hưng Đông, tiến độ còn phụ thuộc việc điều chỉnh, bổ sung quy hoạch. EVNNPT đang triển khai song song công tác chuẩn bị, phấn đấu đóng điện trước ngày 30/4/2027 sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết.
“Các công trình này liên quan đến chống quá tải, cấp điện cho miền Bắc, EVNNPT cũng đặt mục tiêu hoàn thành bảy dàn tụ bù tại miền Bắc trước ngày 30/4/2027, góp phần hỗ trợ vận hành hệ thống”, ông Trung cho hay.
Nhằm bảo đảm cung ứng điện năm 2027, EVN đã và đang tập trung triển khai các giải pháp phối hợp với NSMO theo dõi thủy văn, tích nước các hồ lên gần mực nước dâng bình thường và duy trì ở mức cao cuối năm 2026; bảo đảm nhiên liệu cho sản xuất điện; tiết kiệm điện và phát triển nguồn tại chỗ; nâng cao chất lượng dự báo cũng như đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn điện mới và đầu tư hệ thống pin lưu trữ.
Năm 2026, nhu cầu điện tăng cao, sản lượng toàn hệ thống ước đạt 355–358 tỷ kWh, tăng 10–11% so với năm 2025. Trước sức ép đó, EVN và các đơn vị đã chủ động bảo đảm nhiên liệu, nâng khả dụng tổ máy, tăng nhập khẩu điện, lắp đặt tụ bù, pin lưu trữ và phối hợp chặt chẽ với NSMO trong vận hành hệ thống. Những giải pháp được chuẩn bị từ sớm đã góp phần bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế – xã hội, sinh hoạt của nhân dân và các sự kiện lớn của đất nước, vượt qua những tháng cao điểm mùa khô. Kết quả này cùng công tác chuẩn bị cho các tháng còn lại tạo cơ sở để bảo đảm cung ứng đủ điện cả năm 2026, hoàn thành nhiệm vụ Chính phủ và Bộ Công Thương giao.