Theo ghi nhận, từ cuối tháng 4/2026, nhiều khu vực trên cả nước đã ghi nhận những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, nhiệt độ nhiều nơi vượt ngưỡng 39-40 độ C. Thời tiết cực đoan không chỉ tạo áp lực lên đời sống sinh hoạt của người dân mà còn kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng vọt trên diện rộng, đẩy hệ thống điện quốc gia vào một trong những mùa vận hành căng thẳng nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Giữa những ngày nhiệt độ ngoài trời liên tục lập đỉnh, phía sau ánh đèn vẫn sáng trong từng ngôi nhà, những dây chuyền sản xuất vẫn vận hành liên tục trong các khu công nghiệp là nỗ lực âm thầm nhưng quyết liệt của EVN và hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân ngành điện trên khắp cả nước.
Khi nhu cầu điện liên tiếp vượt các kỷ lục cũ, nhiệm vụ của EVN không đơn thuần là đảm bảo điện an toàn liên tục, mà còn bảo vệ một trong những nền tảng quan trọng nhất của tăng trưởng kinh tế và đời sống xã hội.
Theo các cơ quan khí tượng, năm 2026 ghi nhận sự chuyển pha từ La Niña sang El Niño. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ nắng nóng diện rộng, lượng mưa giảm và nhiều hồ thủy điện có lưu lượng nước về thấp hơn trung bình nhiều năm.
Điều này tạo thách thức kép cho ngành điện, nhất là ngành điện phục thuộc nhiều yếu tố bất định cả trong và ngoài nước. Một mặt, thời tiết nắng nóng khiến nhu cầu sử dụng điều hòa, thiết bị làm mát và các phụ tải dân dụng tăng rất mạnh. Mặt khác, nguồn nước về các hồ thủy điện suy giảm làm giảm khả năng huy động nguồn điện giá rẻ, buộc hệ thống phải tăng cường khai thác nhiệt điện than và điện khí với chi phí cao hơn.
Thực tế vận hành trong những tháng đầu mùa hè cho thấy áp lực đối với hệ thống điện đã tăng nhanh hơn dự báo. Đơn cử như ngày 15/5/2026, công suất cực đại toàn hệ thống điện quốc gia đạt 54.654MW – mức cao nhất từ trước tới nay. Cùng ngày, sản lượng điện tiêu thụ đạt khoảng 1,152 tỷ kWh, phản ánh nhu cầu điện tăng mạnh trên phạm vi cả nước.
Tại nhiều địa phương phía Bắc, nơi tập trung các trung tâm công nghiệp lớn, mức tăng trưởng phụ tải tiếp tục duy trì ở mức cao. Không chỉ các khu công nghiệp, nhu cầu điện sinh hoạt của người dân cũng tăng mạnh khi hàng triệu thiết bị làm mát hoạt động gần như liên tục trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm.
Trước nguy cơ phụ tải tăng cao ngay từ đầu năm, EVN đã chủ động triển khai các giải pháp bảo đảm cung ứng điện từ rất sớm. Cụ thể, ngày 17/3/2026, Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo cung ứng điện, đánh giá tình hình vận hành hệ thống và triển khai các phương án ứng phó với mùa nắng nóng.
Tại cuộc họp này, EVN xác định ba nhiệm vụ trọng tâm phải được triển khai đồng thời. Thứ nhất là bảo đảm nguồn điện, bao gồm việc chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện, nâng cao độ sẵn sàng của các tổ máy phát điện và tối ưu phương thức vận hành hệ thống; Thứ hai là bảo đảm lưới điện, tăng cường kiểm tra, xử lý các điểm có nguy cơ quá tải, nâng cao khả năng truyền tải công suất và giảm thiểu nguy cơ sự cố trong mùa nắng nóng; Thứ ba là quản lý nhu cầu phụ tải, đẩy mạnh tiết kiệm điện và triển khai các chương trình điều chỉnh phụ tải nhằm giảm áp lực cho hệ thống trong các khung giờ cao điểm.
Việc chủ động xây dựng các kịch bản vận hành từ sớm giúp EVN có thêm dư địa để ứng phó với các tình huống bất lợi của thời tiết và nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến.
Ban Chỉ đạo bảo đảm cung ứng điện năm 2026 liên tục tổ chức các cuộc họp kiểm điểm tiến độ, rà soát tình hình vận hành và cập nhật các kịch bản phụ tải. Theo đó, ngày 25/5, tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo, lãnh đạo EVN yêu cầu các đơn vị tập trung tối đa nguồn lực cho công tác bảo đảm điện, đặc biệt trong các tháng cao điểm nắng nóng.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ đưa tổ máy số 1 Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I vào vận hành. Đây là dự án nguồn điện quan trọng, được kỳ vọng bổ sung thêm công suất cho hệ thống điện quốc gia trong năm 2026.
Song song với đó, EVN tăng cường kiểm tra hiện trường tại các đơn vị điện lực trên cả nước. Theo đó, trong tháng 4 và tháng 5, các đoàn công tác của EVN đã trực tiếp làm việc với các tổng công ty điện lực và nhiều công ty điện lực địa phương để kiểm tra tình trạng thiết bị, phương án vận hành, khả năng ứng phó sự cố và công tác cấp điện cho các khu vực phụ tải trọng điểm.
Tại nhiều địa phương, lực lượng công nhân điện lực phải làm việc dưới điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên kiểm tra đường dây, trạm biến áp, xử lý các khiếm khuyết thiết bị và sẵn sàng ứng trực 24/24 giờ.
Nhờ sự chuẩn bị đồng bộ từ nguồn điện, lưới điện đến nhân lực vận hành, hệ thống điện quốc gia đã vượt qua nhiều đợt nắng nóng gay gắt mà vẫn duy trì được khả năng cung ứng điện ổn định.
Công nhân điện lực căng mình đảm bảo điện. Ảnh Hồng Hoa
Bên cạnh việc tăng cường nguồn cung, EVN đang đẩy mạnh một hướng đi được nhiều quốc gia áp dụng, đó là quản lý nhu cầu sử dụng điện. Năm 2026 đánh dấu bước phát triển mới của chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR), cho phép các khách hàng lớn chủ động giảm hoặc dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi các giờ cao điểm theo thỏa thuận với ngành điện.
Mô hình này mang lại lợi ích cho cả hai phía. Cụ thể, đối với doanh nghiệp, việc dịch chuyển thời gian sản xuất giúp tối ưu chi phí năng lượng và nhận được các hỗ trợ từ ngành điện. Đối với hệ thống điện quốc gia, chương trình góp phần giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới chỉ để phục vụ vài giờ cao điểm trong năm.
Nhờ nỗ lực đó, tính đến hết quý I/2026, nhiều đơn vị của EVN đã đạt được kết quả tích cực. Đơn cử như Tổng công ty Điện lực miền Nam đã ký thỏa thuận điều chỉnh phụ tải với 5.205 khách hàng, tương ứng khả năng tiết giảm từ 228MW đến 528MW công suất. Tại Hà Nội, đã có 1.002 doanh nghiệp tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải.
Những con số này cho thấy nhận thức của khách hàng về sử dụng điện hiệu quả đang ngày càng được nâng cao, đồng thời mở ra hướng tiếp cận bền vững hơn trong công tác bảo đảm cung ứng điện.
Mặc dù hệ thống điện quốc gia vẫn đang được bảo đảm vận hành ổn định, Tuy nhiên, lãnh đạo EVN cho rằng sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả vẫn là giải pháp quan trọng nhất trong mùa nắng nóng. Do đó, EVN cũng khuyến cáo người dân hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong khung giờ cao điểm; đặt điều hoà ở 26 độ C; ưu tiên các thiết bị có dán nhãn tiết kiệm năng lượng; tắt các thiết bị không cần thiết khi không sử dụng.
Đối với các doanh nghiệp, việc bố trí lại kế hoạch sản xuất, chuyển một phần phụ tải sang giờ thấp điểm và tăng cường các giải pháp quản lý năng lượng sẽ giúp giảm chi phí vận hành và góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.
Thách thức vẫn còn ở phía trước, song với sự chuẩn bị từ sớm, sự chủ động trong vận hành và nỗ lực của hàng vạn cán bộ, người lao động trên khắp cả nước, EVN đang từng bước vượt qua áp lực của mùa nắng nóng khắc nghiệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ của một doanh nghiệp điện lực, mà còn là sự đóng góp trực tiếp vào mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì sản xuất và bảo đảm đời sống người dân trong những tháng cao điểm nắng nóng của năm 2026.