Khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế
Ngày 31/10, tại Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) tổ chức Ngày hội Kết nối doanh nghiệp và tuyển dụng - VNU JobFair 2026, với sự tham gia của gần 60 doanh nghiệp, nhà tuyển dụng trong nước, quốc tế và khoảng 6.000 sinh viên tham dự.
VNU JobFair 2026, với sự tham gia của gần 60 doanh nghiệp, nhà tuyển dụng trong nước, quốc tế và khoảng 6.000 sinh viên tham dự.
Bên cạnh hoạt động tuyển dụng, chương trình tập trung thảo luận về nhu cầu nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số, khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu công việc, cũng như giải pháp tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình phát triển nguồn nhân lực.
Phát biểu tại chương trình, PGS.TS Lê Trung Thành - Trưởng ban Đào tạo và Công tác sinh viên, ĐHQGHN nhận định, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang tạo ra những ngành nghề mới, đồng thời thay đổi yêu cầu đối với nhiều công việc hiện hữu.
Thực tế này đòi hỏi giáo dục đại học phải đổi mới phương thức đào tạo, trang bị cho người học kiến thức chuyên môn gắn với kỹ năng số, năng lực sử dụng AI, ngoại ngữ, tư duy phản biện, khả năng thích ứng và tinh thần học tập suốt đời.
Theo PGS.TS Lê Trung Thành, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cần có sự phối hợp thực chất, lâu dài giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và người học. Trong đó, doanh nghiệp cần chia sẻ nhu cầu nhân lực, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập và tuyển dụng; nhà trường đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy; sinh viên chủ động rèn luyện kỹ năng và chuẩn bị năng lực nghề nghiệp.
Đây cũng là một trong những vấn đề được đặt ra tại tọa đàm “Kiến tạo năng suất doanh nghiệp trong kỷ nguyên số: Đặt hàng nguồn nhân lực trẻ” diễn ra trong khuôn khổ sự kiện.
Tham luận tại tọa đàm, TS. Tạ Huy Hùng - Phó Trưởng khoa Kinh tế và quản lý, Trường Quốc tế, ĐHQGHN cho rằng, việc đầu tư công nghệ mới hay tuyển dụng nhân sự có bằng cấp tốt chưa đủ để bảo đảm doanh nghiệp cải thiện năng suất. Công nghệ không tự động tạo ra năng suất, bằng cấp và kiến thức cũng không tự động chuyển thành giá trị. Hiệu quả hoạt động phụ thuộc vào cách doanh nghiệp tổ chức công việc, lựa chọn, ứng dụng công nghệ và phát huy năng lực của người lao động.
Theo thống kê, năm 2025, năng suất lao động của toàn nền kinh tế ước đạt 245 triệu đồng/lao động, tăng 6,83% theo giá so sánh. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để những cải thiện về năng suất ở cấp độ nền kinh tế trở thành năng lực cạnh tranh thực chất của từng doanh nghiệp.
Liên quan đến vấn đề này, TS. Tạ Huy Hùng cho rằng, muốn nâng cao năng suất, doanh nghiệp cần tập trung vào ba vấn đề: Lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế; nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ; và đánh giá hiệu quả bằng kết quả công việc.
Nếu quy trình vận hành còn rườm rà, dữ liệu thiếu kết nối, trách nhiệm chưa rõ ràng thì việc ứng dụng phần mềm mới có thể chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Do đó, doanh nghiệp cần xác định vấn đề cần giải quyết trước khi lựa chọn giải pháp công nghệ.
Đồng thời, hiệu quả chuyển đổi số phải được đánh giá thông qua thời gian hoàn thành công việc, tỷ lệ sai lỗi, chi phí trên một đơn vị sản phẩm và giá trị gia tăng tạo ra, thay vì chỉ dựa vào số lượng phần mềm triển khai hay số lao động được tập huấn.
Đáng chú ý, theo ông Hùng, khoảng cách giữa kiến thức được trang bị tại nhà trường và khả năng vận dụng vào công việc thực tế vẫn là một vấn đề cần giải quyết. Trong khi doanh nghiệp mong muốn người mới tốt nghiệp nhanh chóng thích nghi với công việc, sinh viên lại kỳ vọng kiến thức và bằng cấp có thể giúp bản thân đáp ứng ngay yêu cầu tuyển dụng.
Tuy nhiên, khả năng vận dụng kiến thức để hoàn thành nhiệm vụ cụ thể cần có quá trình thực hành và tích lũy kinh nghiệm. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia của cả nhà trường và doanh nghiệp, đặc biệt thông qua hoạt động thực tập, hướng dẫn và đào tạo tại nơi làm việc.
Sự tham gia của các doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực cho thấy nhu cầu kết nối với nguồn nhân lực trẻ trải rộng từ sản xuất công nghiệp đến công nghệ, tài chính và dịch vụ
Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo
Để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, TS. Tạ Huy Hùng đề xuất chuyển từ phương thức doanh nghiệp đặt hàng đào tạo theo danh sách kỹ năng chung sang đặt hàng dựa trên nhiệm vụ và kết quả công việc. Theo đó, doanh nghiệp cần làm rõ vị trí, nhiệm vụ người lao động sẽ đảm nhận; những năng lực thiết yếu để hoàn thành công việc và các minh chứng năng lực thông qua dự án thực tế, sản phẩm thực hành hoặc quá trình thực tập.
Đối với nguồn nhân lực trẻ, cần xác định bốn nhóm năng lực cần thiết gồm: Năng lực chuyên môn và giải quyết vấn đề; năng lực số và sử dụng công nghệ có trách nhiệm; khả năng hợp tác, thích ứng với môi trường thực tế; khả năng học tập liên tục.
Đặc biệt, doanh nghiệp cần coi phát triển nhân lực trẻ là một phần của chiến lược nâng cao năng suất, thay vì chỉ tập trung vào hoạt động tuyển dụng. Trong khi đó, các cơ sở đào tạo cần tăng cường dự án thực tế, thực tập có hướng dẫn và hoạt động giải quyết những vấn đề do doanh nghiệp đặt ra. Phản hồi từ đơn vị sử dụng lao động cần trở thành cơ sở để điều chỉnh chương trình và phương pháp đào tạo.
Cùng quan điểm, PGS.TS Lê Trung Thành cho rằng, nhà trường cần tăng cường trao đổi với doanh nghiệp để cập nhật nhu cầu nhân lực, mời doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, mở rộng cơ hội thực tập và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao tri thức.
Trên thực tế, nhu cầu tuyển dụng và yêu cầu kỹ năng có sự khác biệt giữa các ngành, lĩnh vực. Điều này thể hiện qua sự tham gia của nhiều doanh nghiệp tài chính - ngân hàng, công nghệ, điện tử, sản xuất công nghiệp, tự động hóa và dịch vụ tại VNU JobFair 2026.
Sự tham gia của các doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực cho thấy nhu cầu kết nối với nguồn nhân lực trẻ trải rộng từ sản xuất công nghiệp đến công nghệ, tài chính và dịch vụ. Đây cũng là cơ hội để các cơ sở đào tạo nắm bắt yêu cầu tuyển dụng, cập nhật nội dung giảng dạy và tăng cường tính thực tiễn trong đào tạo.
Yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng gắn với định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
Nâng cao chất lượng nhân lực cũng được đánh giá là yếu tố quan trọng để quá trình đào tạo gắn sát hơn với nhu cầu thị trường, góp phần nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
VNU JobFair 2026 quy tụ gần 60 doanh nghiệp trong nước và quốc tế, hoạt động ở nhiều lĩnh vực như tài chính - ngân hàng, công nghệ thông tin, điện tử, sản xuất công nghiệp, hàng không và logistics. Trong đó có các ngân hàng SHB, BIDV, MB, PVcomBank; các doanh nghiệp FDI như LG Display Việt Nam, Pegatron Việt Nam, Meiko Việt Nam, Luxshare-ICT, Amkor Technology Việt Nam, Foxconn Industrial Internet cùng các doanh nghiệp công nghệ trong nước như Viettel, CMC và FPT IS.