Xung đột Trung Đông khiến giá dầu leo thang
Thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran tiếp tục leo thang, làm gia tăng rủi ro đối với các cơ sở xuất khẩu dầu mỏ tại Trung Đông.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết hơn 400 triệu thùng dầu dự trữ sẽ sớm được tung ra thị trường, nhằm giảm áp lực tăng giá do xung đột Trung Đông.
Đây được xem là đợt giải phóng dự trữ lớn nhất từ trước đến nay của cơ quan này. Trong đó, nguồn dầu từ khu vực châu Á - châu Đại Dương sẽ được xuất ra ngay lập tức, còn các nguồn dự trữ tại châu Âu và châu Mỹ dự kiến được đưa ra thị trường vào cuối tháng 3.
Tuy nhiên, nguồn cung bổ sung này vẫn khó bù đắp ngay lập tức cho sự gián đoạn từ Trung Đông. Trên thị trường năng lượng, giá dầu thế giới tiếp tục biến động mạnh. Kể từ đầu tháng, giá dầu Brent và dầu thô WTI của Mỹ đã tăng hơn 40%, lên mức cao nhất kể từ năm 2022.
Giá dầu WTI tăng mạnh trong tháng 3 trước lo ngại gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông. Nguồn: Oilprice
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc Tehran quyết định dừng hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào lãnh thổ Iran.
Eo biển Hormuz từ lâu được coi là điểm nghẽn chiến lược của thị trường năng lượng toàn cầu khi khoảng 1/5 nguồn cung dầu thế giới phải đi qua tuyến đường biển này. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể tạo ra tác động dây chuyền tới giá năng lượng toàn cầu.
Ngoài Fujairah, các chuyên gia cũng cảnh báo một số cơ sở dầu mỏ chiến lược khác tại vùng Vịnh như Ras Tanura và Abqaiq của Saudi Arabia, được xem là những mục tiêu dễ tổn thương nếu xung đột lan rộng.
Dù hoạt động bốc dỡ dầu tại Fujairah đã được nối lại, nhưng sự gián đoạn tạm thời cũng cho thấy mức độ mong manh của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Fujairah hiện là điểm xuất khẩu khoảng 1 triệu thùng dầu mỗi ngày - loại dầu Murban của UAE, tương đương khoảng 1% nhu cầu dầu toàn cầu.
Theo ước tính của IEA, nguồn cung dầu thế giới có thể giảm khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 3 do gián đoạn vận chuyển. Đồng thời, các nhà sản xuất Trung Đông đã cắt giảm ít nhất 10 triệu thùng/ngày, khiến thị trường càng thêm thắt chặt.
Thị trường dầu Trung Đông biến động mạnh
Không chỉ giá dầu tăng cao, thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là thị trường dầu thô Trung Đông cũng đang bị biến dạng bởi những gián đoạn nguồn cung.
Các mức phí bảo hiểm giao ngay đối với dầu thô Oman và Dubai, hai chuẩn giá quan trọng của khu vực đã tăng vọt lên mức kỷ lục. Đây là các chuẩn giá được sử dụng để định giá hàng triệu thùng dầu xuất khẩu sang châu Á mỗi ngày.
Thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Ảnh minh họa
Dữ liệu từ S&P Global Platts và Reuters cho thấy phí bảo hiểm của dầu Dubai giao ngay so với hợp đồng hoán đổi đã tăng lên 56 USD/thùng, trong khi mức trung bình hồi tháng 2 chỉ khoảng 0,9 USD/thùng. Phần phí này hiện chiếm gần một phần ba giá trị của dầu Dubai, được định giá 153 USD/thùng đối với các lô hàng giao tháng 5.
Tương tự, phí bảo hiểm của hợp đồng dầu Oman so với Dubai cũng tăng lên khoảng 51 USD/thùng, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình 0,75 USD/thùng hồi tháng 2.
Theo dữ liệu từ công ty phân tích Kpler, xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông sang châu Á trong tháng 3 đã giảm xuống còn 11,665 triệu thùng/ngày, giảm mạnh so với gần 19 triệu thùng/ngày của tháng 2 và thấp hơn khoảng 32% so với cùng kỳ năm 2025.
Một số nhà máy lọc dầu cho rằng, sự gia tăng mạnh của giá dầu một phần xuất phát từ việc nguồn cung có thể giao trong quá trình định giá của Platts bị thu hẹp, sau khi ba loại dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz bị loại khỏi hệ thống.
Theo một nguồn tin trong ngành lọc dầu, điều này khiến thị trường trở nên kém thanh khoản, làm cho giá dầu tăng mạnh không phản ánh đúng thực tế giao dịch.
Một nguồn tin khác cho biết các giao dịch dầu thô Trung Đông giao tháng 5 gần như đình trệ, do các chuẩn giá Dubai và Oman không còn phản ánh chính xác tình hình thị trường.
Tuy nhiên, đại diện S&P Global Energy cho rằng, chuẩn giá Platts Dubai vẫn phản ánh giá trị của dầu thô chua Trung Đông trên thị trường giao ngay và hoạt động giao dịch trong tháng này vẫn diễn ra sôi động.
Dữ liệu giao dịch cho thấy tập đoàn năng lượng Pháp TotalEnergies là bên mua chính trong cửa sổ giao dịch của Platts, với 24 lô dầu Oman và Murban, tương đương khoảng 12 triệu thùng trong tháng này.
Trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông bị thu hẹp, các nhà máy lọc dầu châu Á đang phải tìm kiếm nguồn dầu thay thế từ các khu vực khác.
Theo các thương nhân dầu mỏ, phí bảo hiểm đối với dầu thô Brazil đã tăng lên mức kỷ lục từ 12 - 15 USD/thùng so với Brent. Trong khi đó, phí bảo hiểm của dầu thô Tây Phi giao tháng 4 cũng tăng khoảng 1 USD/thùng so với một tháng trước và hầu hết các lô hàng đã được bán hết.
Những biến động này cho thấy, thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là giá dầu thế giới đang đứng trước giai đoạn điều chỉnh mạnh khi xung đột địa chính trị tiếp tục làm gián đoạn chuỗi cung ứng.