Gia Lai: Ngành Công Thương thúc đẩy kết nối không gian kinh tế

Sau hợp nhất, Gia Lai không chỉ mở rộng địa giới hành chính, mà còn mở ra một không gian phát triển hoàn toàn khác trước. Từ cao nguyên đất đỏ bazan kéo dài xuống dải duyên hải Nam Trung bộ, vùng đất này đang hình thành một “trục phát triển” mới, nơi rừng và biển không còn tách rời, mà kết nối chặt chẽ để tạo động lực cho công nghiệp, thương mại, logistics và du lịch cùng cất cánh. Trong dòng chảy ấy, hành trình “lên rừng, xuống biển” giờ đây không chỉ là trải nghiệm du lịch giàu cảm xúc, mà còn là hành trình mở đường cho hàng hóa, đầu tư và những cơ hội phát triển mới.

Khẳng định vai trò của ngành Công Thương

Giữa bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, ngành Công Thương tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của Gia Lai khi cả sản xuất công nghiệp lẫn hoạt động thương mại, xuất khẩu đều duy trì đà khởi sắc trong những tháng đầu năm 2026. 

Theo đó, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 4/2026 ước tăng 13,62% so với cùng kỳ; tính chung 4 tháng đầu năm tăng 9,32%. Điểm sáng lớn nhất đến từ ngành sản xuất và phân phối điện, tăng tới 35,45%, trong đó thủy điện tăng gần 40% nhờ điều kiện tích nước thuận lợi từ cuối năm 2025, còn điện gió tăng hơn 47% khi có thêm 3 nhà máy mới vận hành trong quý I/2026.

Song song đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế với mức tăng 9,52%. Nhiều sản phẩm như thủy hải sản, sữa, vật liệu xây dựng, sản phẩm nhựa… duy trì sản xuất ổn định, doanh nghiệp từng bước chủ động nguồn nguyên liệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ở lĩnh vực xuất nhập khẩu, hoạt động thương mại tiếp tục là điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng kinh tế địa phương. Kim ngạch xuất khẩu tháng 4 đạt 381,54 triệu USD, tăng 9,2%; lũy kế 4 tháng đầu năm đạt hơn 1,5 tỷ USD. Các mặt hàng chủ lực như cà phê, gỗ, dệt may, thủy sản tiếp tục giữ vững thị trường xuất khẩu. 

Gia Lai đang nổi lên như một điểm đến đầy triển vọng đối với các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, tỉnh Gia Lai đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và ký kết MOU cho 273 dự án. Trong đó, 144 dự án được trao quyết định chủ trương đầu tư với tổng vốn đăng ký trên 230.000 tỷ đồng; 129 dự án ký kết MOU với tổng vốn dự kiến hơn 606.000 tỷ đồng.

Các dự án tập trung vào những lĩnh vực có tính lan tỏa cao: công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, thương mại dịch vụ, du lịch, đô thị và logistics.

Với vị trí chiến lược giúp Gia Lai trở thành cầu nối tự nhiên giữa các vùng kinh tế, tạo dư địa lớn cho thương mại, logistics và công nghiệp chế biến. Nền tảng nông nghiệp mạnh với các sản phẩm như cà phê, hồ tiêu, cao su đang mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực chế biến, bảo quản và xuất khẩu.

Điều đó cho thấy dư địa phát triển của Gia Lai không còn bó hẹp trong nông nghiệp truyền thống, mà đang dịch chuyển mạnh sang mô hình kinh tế tích hợp giữa sản xuất - chế biến - logistics - xuất khẩu. Cùng với đó, việc tỉnh đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, hạ tầng công nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư cũng góp phần tạo lực hút mới đối với dòng vốn quốc tế.

Trong bức tranh ấy, ngành Công Thương giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi vừa là “mạch nối” giữa vùng nguyên liệu với thị trường, vừa là cầu nối giữa doanh nghiệp địa phương với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không chỉ dừng ở xuất khẩu nông sản, Gia Lai còn đứng trước cơ hội phát triển mạnh thương mại dịch vụ, logistics liên vùng và kinh tế cửa khẩu khi sở hữu vị trí kết nối giữa Tây Nguyên, duyên hải miền Trung và các nước trong khu vực tam giác phát triển.

Từ lợi thế địa lý đến không gian kinh tế mới

Chia sẻ tại diễn đàn “Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và Triển vọng” diễn ra chiều 27/3 tại Gia Lai, PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam ví Gia Lai sau hợp nhất như “một cánh tay vươn dài từ cao nguyên xuống biển”.

Theo ông, đây không chỉ là sự mở rộng về mặt địa lý, mà còn là cơ hội để hình thành một cực tăng trưởng mới nếu biết khai thác hiệu quả lợi thế liên kết giữa cao nguyên, duyên hải, hạ tầng logistics và kinh tế biển.

Nhận định ấy đang dần hiện hữu trên từng cung đường kết nối giữa Pleiku với vùng biển phía Đông. Khi cao tốc Quy Nhơn - Pleiku hình thành, khoảng cách giữa Tây Nguyên và duyên hải không chỉ được rút ngắn về thời gian, mà còn mở ra hành lang giao thương chiến lược cho cả khu vực.

Nếu trước đây, nông sản Tây Nguyên chủ yếu phụ thuộc vào những tuyến vận tải dài và chi phí logistics cao, thì nay, việc kết nối trực tiếp với hệ thống cảng biển giúp hàng hóa có thêm cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế nhanh hơn, hiệu quả hơn.

Đó là dư địa rất lớn cho ngành Công Thương địa phương, nhất là trong bối cảnh Gia Lai đang sở hữu nhiều sản phẩm xuất khẩu chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su, trái cây và các sản phẩm chế biến nông nghiệp.

Không gian phát triển mới cũng mở ra cơ hội tái cấu trúc chuỗi sản xuất theo hướng hiện đại hơn. Từ một địa phương chủ yếu xuất thô nguyên liệu, Gia Lai đang hướng đến mục tiêu gia tăng chế biến sâu, phát triển công nghiệp phụ trợ, logistics và thương mại dịch vụ gắn với hệ thống cảng biển, sân bay và các tuyến giao thông liên vùng. Trong hành trình ấy, biển không chỉ là điểm kết thúc của cao nguyên, mà trở thành “cửa ngõ” để Tây Nguyên tiến ra thị trường toàn cầu.

Vvững bước vươn mình

Để hiện thực hóa trục "biển - cao nguyên", hạ tầng giao thông và logistics đang được xem là chìa khóa then chốt.

Sau hợp nhất, Gia Lai sở hữu hai sân bay là Pleiku và Phù Cát. Trong đó, Phù Cát được định hướng trở thành cửa ngõ quốc tế với công suất dự kiến đạt 5 triệu hành khách vào năm 2030 và 7 triệu hành khách vào năm 2050. Sân bay Pleiku cũng được đề xuất nâng cấp lên quy mô 4-5 triệu khách mỗi năm.

Đề cập đến vai trò của hạ tầng hàng không trong chiến lược kết nối vùng, tại hội thảo “Gia Lai 2026 kích hoạt trục biển - cao nguyên”, ông Đào Xuân Hoạch, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam nhấn mạnh hạ tầng hàng không chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được phát triển đồng bộ và gắn với hệ sinh thái du lịch, thương mại và logistics địa phương.

Theo ông, việc nâng cấp sân bay Phù Cát cùng các tuyến kết nối liên vùng sẽ tạo điều kiện đón các chuyến bay charter ngay trong năm 2026, tiến tới mở các đường bay thường lệ trong tương lai gần.

Không dừng ở vận tải hành khách, nhiều chuyên gia kỳ vọng Gia Lai sẽ hình thành hệ sinh thái logistics hàng không phục vụ xuất khẩu nông sản chất lượng cao, nhất là các mặt hàng cần bảo quản nhanh như trái cây, thực phẩm chế biến hay sản phẩm hữu cơ.

Cũng tại hội thảo này, PGS-TS Nguyễn Thiện Tống, Chủ tịch Chi hội hàng không (Hội tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý HASCON) đề xuất phát triển mô hình hàng không quy mô nhỏ với các loại máy bay dưới 19 chỗ nhằm khai thác linh hoạt các sản phẩm du lịch trải nghiệm trên không. Theo ông, đây sẽ là nền tảng để hình thành các tour bay ngắm cảnh, khám phá núi lửa Chư Đăng Ya, Biển Hồ, rừng Kon Hà Nừng hay dọc vùng biển miền Trung từ trên cao.

Từ đại ngàn xuống biển xanh, Gia Lai hôm nay đang bước vào hành trình chuyển mình, trong đó ngành Công Thương không chỉ giữ vai trò thúc đẩy sản xuất, mở rộng thị trường, mà còn là lực đẩy quan trọng để kết nối các không gian kinh tế, đưa cao nguyên tiến gần hơn với biển lớn và thế giới.

Tầm nhìn giai đoạn 2025 - 2030, Gia Lai đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10 - 10,5%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 6.300 - 6.500 USD/năm, tổng thu ngân sách trên 41.000 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu trên 17 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công nghiệp được xác định là “đầu tàu kéo tăng trưởng”, bên cạnh 4 trụ cột khác gồm du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, logistics - cảng biển và phát triển đô thị.