Thị trường tài chính chao đảo
Thị trường tài chính toàn cầu bước vào tuần giao dịch mới trong bối cảnh tâm lý thận trọng gia tăng, khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang.
Tại châu Âu, các chỉ số chứng khoán chủ chốt đồng loạt giảm điểm trong phiên giao dịch đầu tuần. Chỉ số FTSE 100 của London giảm 1,6%, trong khi các chỉ số DAX của Frankfurt, CAC 40 của Paris và FTSE MIB của Milan đều giảm hơn 2,4%. Chỉ số IBEX 35 của Madrid mất gần 2,7%, còn chỉ số Stoxx 600 toàn châu Âu giảm khoảng 2%.
Thị trường tài chính toàn cầu bước vào tuần giao dịch mới trong bối cảnh tâm lý thận trọng gia tăng, khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Ảnh minh họa.
Diễn biến này nối tiếp xu hướng tiêu cực tại các thị trường châu Á trước đó. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm hơn 5%, trong khi chỉ số chuẩn của Đài Loan (Trung Quốc) mất 4,4%. Nhiều thị trường khác trong khu vực cũng ghi nhận mức giảm mạnh, phản ánh tâm lý lo ngại của nhà đầu tư trước triển vọng kinh tế toàn cầu.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự biến động này là đà tăng mạnh của giá dầu. Tình hình tại Trung Đông tiếp tục diễn biến căng thẳng, đẩy giá dầu có thời điểm tiến sát mức 120 USD/thùng trước khi hạ nhiệt nhẹ.
Dầu Brent tăng lên 119,50 USD/thùng vào đầu ngày trước khi giao dịch quanh mức 107,80 USD. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ cũng tăng lên gần 119,48 USD/thùng trước khi giảm xuống khoảng 103 USD khi thị trường châu Âu mở cửa.
Theo ông Lindsay James, chiến lược gia đầu tư tại Quilter, Iran hiện chiếm khoảng 4% nguồn cung dầu toàn cầu, trong đó khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này được chuyển tới Trung Quốc. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng cũng có thể tác động tới nhiều nền kinh tế lớn.
Cùng với giá dầu, thị trường khí đốt tại châu Âu cũng chịu áp lực mạnh. Sau các gián đoạn liên quan tới hoạt động vận chuyển năng lượng tại eo biển Hormuz, giá hợp đồng tương lai khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã tăng hơn 14%, vượt 61 euro/MWh, tiến gần mức cao nhất trong ba năm và nối dài đà tăng mạnh của tuần trước.
Một số nhà sản xuất lớn trong khu vực đã cắt giảm sản lượng, trong khi cơ sở Ras Laffan của Qatar, nhà máy khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới, phải tạm dừng hoạt động. Nga cũng cảnh báo khả năng ngừng xuất khẩu khí đốt sang châu Âu, càng làm gia tăng những lo ngại về nguồn cung năng lượng.
Trong bối cảnh đó, đồng USD, tài sản được coi là nơi trú ẩn an toàn đã tăng giá so với nhiều đồng tiền chủ chốt khác. Ngược lại, thị trường vàng ghi nhận xu hướng giảm trong phiên giao dịch đầu tuần, trong khi tiền điện tử có những biến động trái chiều.
Ngoài yếu tố địa chính trị, thị trường châu Âu còn chịu tác động từ các số liệu kinh tế kém tích cực của Đức. Theo cơ quan thống kê nước này, sản lượng công nghiệp và đơn đặt hàng nhà máy đều giảm trong những tháng đầu năm. Riêng trong tháng 1, sản lượng công nghiệp giảm 0,5% sau khi đã giảm 1% trong tháng trước đó.
Ngân hàng trung ương đối mặt với "bài toán" chính sách phức tạp
Không chỉ tác động tới thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu, căng thẳng tại Trung Đông còn đặt các ngân hàng trung ương trước những lựa chọn chính sách khó khăn.
Theo đó, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đang cân nhắc ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng bằng cách duy trì lãi suất thấp. Tuy nhiên, xu hướng dòng vốn toàn cầu tìm đến đồng USD có thể gây áp lực mất giá đối với đồng rupee, buộc ngân hàng trung ương phải tăng cường can thiệp trên thị trường ngoại hối.
Theo ông Toru Nishihama, Kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life (Nhật Bản), nhiều ngân hàng trung ương sẽ phải đối mặt với những quyết định khó khăn khi vừa chịu sức ép từ thị trường tài chính, vừa phải bảo đảm ổn định kinh tế trong nước.
Tại các nền kinh tế phát triển, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải cân nhắc giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát và duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh áp lực chính trị gia tăng.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phải cân nhắc giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát và duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh áp lực chính trị gia tăng. Ảnh minh hoạ.
Tại châu Âu, các ngân hàng trung ương đang chịu sức ép ngày càng lớn từ thị trường tài chính trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xuất hiện một làn sóng lạm phát mới.
Trên thị trường tiền tệ, kỳ vọng về việc tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB) và Ngân hàng Trung ương Thụy Điển (Riksbank) trước cuối năm nay đã gia tăng đáng kể. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Anh được dự báo có thể tham gia chu kỳ thắt chặt tiền tệ vào năm 2027.
Tại châu Á, nhiều ngân hàng trung ương cũng được cho là sẽ tạm gác kế hoạch cắt giảm lãi suất, thậm chí cân nhắc khả năng tăng lãi suất.
Sự thay đổi trong kỳ vọng của thị trường diễn ra trong bối cảnh các nhà sản xuất dầu lớn cắt giảm nguồn cung, đồng thời gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn kéo dài đối với hoạt động vận tải biển. Diễn biến này đã đẩy giá dầu thô vượt mốc 119 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2022.
Theo đó, ECB có thể tăng lãi suất một lần vào khoảng tháng 6 hoặc tháng 7 và nhiều khả năng thêm một lần nữa vào tháng 12. Ngân hàng Trung ương Thụy Điển cũng được dự báo có thể tăng lãi suất 1 hoặc 2 lần vào mùa thu năm nay.
Trong khi đó, SNB được cho là có thể điều chỉnh lãi suất vào tháng 10. Các ngân hàng trung ương này dự kiến sẽ nhóm họp chính sách vào ngày 18 và 19/3 tới, song hiện chưa có dấu hiệu cho thấy việc điều chỉnh lãi suất sẽ diễn ra ngay lập tức.
Ông Reinhard Cluse, nhà kinh tế tại UBS cho rằng, ECB từ lâu thường không phản ứng quá mạnh trước các cú sốc năng lượng từ bên ngoài. Tuy nhiên, đà tăng của giá năng lượng gần đây có thể khiến ECB phải điều chỉnh chính sách sớm hơn dự kiến.