Khó khăn trong giải phóng mặt bằng
Sáng 24/4, tại Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng đã có phát biểu tham luận tại điểm cầu UBND Thành phố.
“Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn mới; đồng thời là năm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tạo lập dư địa tăng trưởng, hoàn thiện kết cấu hạ tầng chiến lược, mở rộng không gian phát triển và chuẩn bị nền tảng cho các động lực tăng trưởng mới”, ông Vũ Đại Thắng cho biết.
Ông Vũ Đại Thắng cho biết, giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ tài chính - ngân sách, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng.
Đối với Hà Nội, khối lượng vốn đầu tư công năm 2026 là rất lớn. Kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao cho thành phố xấp xỉ 126 nghìn tỷ đồng; đến nay Thành phố đã giao khoảng 156 nghìn tỷ đồng. Với quy mô vốn lớn, yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội không chỉ là giải ngân nhanh, mà quan trọng hơn là phân bổ đúng trọng tâm, tổ chức thực hiện hiệu quả, bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả đầu tư và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng GRDP của Thành phố.
Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, xác định rõ điều đó, ngay từ đầu năm Thành phố đã quán triệt tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác phân bổ, điều hành, kiểm tra tiến độ thực hiện từng dự án, từng chủ đầu tư, từng địa bàn; lấy kết quả giải ngân làm một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.
Đến ngày 23/4, lũy kế giải ngân vốn đầu tư công của Thành phố đạt khoảng 31 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 25,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao nếu không tính phần dự nguồn bố trí cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Kết quả này cao hơn mức bình quân chung cả nước tại thời điểm Bộ Tài chính tổng hợp là 12,6% đến hết ngày 15/4.
Cùng với kết quả giải ngân, một số công trình, dự án trọng điểm của Thành phố đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ. Công tác giải phóng mặt bằng đối với các dự án giao thông lớn có chuyển biến rõ nét; dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng xong toàn bộ khu tái định cư.
Cùng với đó công tác giải phóng mặt bằng đối với một số dự án cầu qua sông Hồng, các tuyến vành đai, các tuyến giao thông kết nối đang được Thành phố tập trung chỉ đạo quyết liệt. Những kết quả đó không chỉ góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, mà còn tạo điều kiện để huy động nguồn lực xã hội, mở rộng dư địa phát triển và nâng cao năng lực kết nối vùng của Thủ đô.
Bên cạnh kết quả đạt được, Hà Nội cũng thẳng thắn nhìn nhận còn khó khăn, vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng, biến động giá nguyên, nhiên vật liệu và chi phí thi công… đang tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện dự án. Cùng với đó là vướng mắc liên quan đến hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định hiện đang là vấn đề đáng quan tâm.
Tháo gỡ thể chế để đẩy nhanh giải ngân đầu tư công
Từ thực tiễn đó, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng cho rằng, tháo gỡ thể chế là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định, chứ không chỉ dừng lại ở việc đôn đốc tổ chức thực hiện. Trong bối cảnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) chiều 23/4 và luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 là một dấu mốc rất quan trọng đối với Hà Nội.
Trên tinh thần đó, trong thời gian tới, ông Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố Hà Nội xác định tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau. Một là, tiếp tục bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; điều hành kế hoạch vốn đầu tư công quyết liệt, linh hoạt, hiệu quả, thường xuyên rà soát tiến độ từng dự án, kịp thời điều chuyển vốn từ dự án chậm triển khai, giải ngân thấp sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, bảo đảm sử dụng vốn đúng mục tiêu, đúng quy định, phát huy hiệu quả cao nhất.
Hai là, tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở; đẩy mạnh tuyên truyền, đối thoại, vận động. Trong đó, chủ động tháo gỡ các khó khăn về tái định cư, xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường, di dời hạ tầng kỹ thuật; phấn đấu tạo mặt bằng sạch cho các công trình, dự án trọng điểm theo đúng tiến độ.
Ba là, đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, thủ tục xây dựng, đất đai, môi trường; tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trong đầu tư công, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; tăng cường số hóa, liên thông dữ liệu, theo dõi tiến độ theo thời gian thực; nâng cao chất lượng phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư.
Bốn là, chủ động theo dõi sát diễn biến giá vật liệu xây dựng, nhân công, nhiên liệu; kịp thời cập nhật, công bố giá, chỉ số giá xây dựng; đồng thời chủ động các giải pháp bảo đảm nguồn cung vật liệu phục vụ thi công, hạn chế tối đa tác động bất lợi của biến động thị trường đến tiến độ thực hiện dự án.
Năm là, tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu xây dựng kế hoạch chi tiết theo tuần, theo tháng; bám sát nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ tiến độ, rõ kết quả; lấy kết quả thực hiện làm thước đo đánh giá cán bộ, cơ quan, đơn vị.
Sáu là, chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách mới theo Luật Thủ đô ngay sau khi có hiệu lực; bảo đảm vận dụng đúng thẩm quyền, đúng quy định, đúng mục tiêu; qua đó tạo thêm dư địa tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai các dự án đầu tư công trên địa bàn.
Tại hội nghị, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương tiếp tục quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn, hỗ trợ địa phương trong quá trình triển khai kế hoạch đầu tư công năm 2026.
Trong đó, Hà Nội đặc biệt đề nghị quan tâm sớm tháo gỡ vướng mắc liên quan đến hợp đồng trọn gói, hợp đồng theo đơn giá cố định trong quá trình sửa đổi Nghị định số 37/2015/NĐ-CP, theo hướng cho phép xem xét cơ chế xử lý phù hợp đối với các dự án chậm triển khai do nguyên nhân khách quan như biến động lớn về giá nguyên, nhiên vật liệu hoặc kéo dài giải phóng mặt bằng.
Thành phố cũng đề nghị các bộ, ngành tiếp tục hỗ trợ, hướng dẫn kịp thời về cơ chế bố trí, hạch toán, điều hành nguồn vốn; đồng thời quan tâm các dự án hạ tầng chiến lược, nhất là các dự án đường sắt đô thị, các công trình kết nối vùng, để Hà Nội có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò là cực tăng trưởng, đầu tàu phát triển của vùng Thủ đô và cả nước.
“Hà Nội nhận thức sâu sắc rằng, giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ tài chính - ngân sách, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng; là công cụ thúc đẩy tăng trưởng, hoàn thiện kết cấu hạ tầng, tạo việc làm, dẫn dắt đầu tư xã hội và mở rộng không gian phát triển mới cho Thủ đô”, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.
Năm 2026, kế hoạch đầu tư công Trung ương giao cho Hà Nội là 126 nghìn tỷ đồng, UBND Thành phố giao 156 nghìn tỷ đồng, cao hơn 30 nghìn tỷ đồng so với mức Trung ương giao. Quy mô này gấp hơn 1,5 lần so với kế hoạch vốn được giao năm 2025. Đây là mức vốn rất lớn, đặt ra yêu cầu cao về tiến độ triển khai cũng như năng lực tổ chức thực hiện để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng.
Ngay từ đầu năm, Thành ủy đã chỉ đạo sát sao, UBND Thành phố ban hành Kế hoạch số 35/KH-UBND nhằm thúc đẩy giải ngân; đồng thời duy trì giao ban xây dựng cơ bản thường xuyên, tập trung chỉ đạo các công trình khẩn cấp, trọng điểm.