Sau gần 20 năm Việt Nam gia nhập WTO, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về năng lực sản xuất, quản trị, thương hiệu và mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh đó, Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam 2026 được Bộ Công Thương khởi động lại trên cơ sở mở rộng từ Giải thưởng Thương mại, Dịch vụ Việt Nam trước đây, đồng thời bổ sung lĩnh vực công nghiệp. Nhân sự kiện này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Cảnh Cường - Giảng viên chuyên gia, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Tạo dựng niềm tin với khách hàng, nhà đầu tư quốc tế
- Thưa ông, sau 10 năm gián đoạn, Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam 2026 được Bộ Công Thương khởi động lại trên cơ sở mở rộng từ Giải thưởng Thương mại, Dịch vụ Việt Nam trước đây. Theo ông, việc tái khởi động giải thưởng lần này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có gần 20 năm hội nhập sâu rộng sau khi Việt Nam gia nhập WTO?
Ông Nguyễn Cảnh Cường: Theo tôi, việc Bộ Công Thương quyết định khởi động lại Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam vào thời điểm này có ý nghĩa rất đặc biệt.
Nếu như trước đây, giải thưởng chủ yếu ghi nhận những doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong phát triển thương mại và dịch vụ, thì ngày nay, sau gần 20 năm kể từ khi Việt Nam gia nhập WTO, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã bước sang một giai đoạn phát triển mới. Chúng ta không chỉ cạnh tranh trong nước mà đang cạnh tranh trực tiếp trên thị trường toàn cầu về chất lượng sản phẩm, năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh và uy tín thương hiệu.
Chính vì vậy, việc Bộ Công Thương tái khởi động giải thưởng không chỉ là hoạt động tôn vinh doanh nghiệp xuất sắc mà còn là sự ghi nhận chính thức của Nhà nước đối với những doanh nghiệp đã góp phần đưa hàng hóa, dịch vụ và thương hiệu Việt Nam vươn ra thế giới.
Điều tôi đặc biệt đánh giá cao là giá trị của giải thưởng không chỉ nằm ở chiếc cúp hay bằng khen, mà còn ở giá trị niềm tin. Trong thương mại quốc tế, niềm tin là một loại tài sản vô hình nhưng có giá trị rất lớn. Khi một doanh nghiệp được một cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Công Thương lựa chọn và vinh danh thông qua hệ thống tiêu chí minh bạch, đối tác nước ngoài sẽ có thêm cơ sở để đánh giá mức độ uy tín, năng lực quản trị và trách nhiệm của doanh nghiệp đó.
Có thể nói, giải thưởng chính là một "tem bảo chứng uy tín" của Việt Nam đối với cộng đồng doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin nhanh hơn với khách hàng, nhà đầu tư và các đối tác quốc tế.
Đây cũng là thông điệp thể hiện sự đồng hành và trân trọng của Bộ Công Thương đối với những doanh nghiệp đã bền bỉ đóng góp cho sự nghiệp hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước.
- Đây cũng là giải thưởng duy nhất của Bộ Công Thương có sự tham gia của doanh nghiệp FDI. Theo ông, điều này sẽ tạo ra sân chơi như thế nào cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam?
Ông Nguyễn Cảnh Cường: Tôi cho rằng, đây là một điểm rất tiến bộ của giải thưởng. Trong nền kinh tế hiện nay, doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI không còn là hai khu vực tách biệt mà đang cùng tham gia vào một hệ sinh thái sản xuất và chuỗi giá trị thống nhất.
Việc mở rộng giải thưởng cho cả doanh nghiệp FDI thể hiện tư duy quản lý hiện đại của Bộ Công Thương, phù hợp với chủ trương của Đảng coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam.
Quan trọng hơn, đây không phải là sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI, mà là cơ hội để hai khu vực cùng học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm về quản trị, công nghệ, chuyển đổi số, phát triển bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một giải thưởng có sự tham gia của cả doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp FDI cũng sẽ nâng cao uy tín quốc tế của chính giải thưởng, bởi các tiêu chuẩn đánh giá sẽ ngày càng tiệm cận với các chuẩn mực toàn cầu.
Doanh nghiệp nhận Giải thưởng Thương mại, Dịch vụ Việt Nam. Ảnh: Cấn Dũng
Định hướng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế
- Điểm mới đáng chú ý của giải thưởng năm 2026 là bổ sung thêm lĩnh vực công nghiệp. Ông nhìn nhận thế nào về sự mở rộng này?
Ông Nguyễn Cảnh Cường: Theo tôi, đây là bước phát triển rất hợp lý. Hiện nay không còn ranh giới rõ ràng giữa công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Một sản phẩm công nghiệp chỉ thực sự thành công khi đi kèm hệ thống logistics, thương mại điện tử, marketing, tài chính, dịch vụ sau bán hàng và thương hiệu.
Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngày nay được tạo nên bởi toàn bộ chuỗi giá trị, chứ không chỉ riêng các hoạt động sản xuất, thương mại hay dịch vụ riêng lẻ. Vì vậy, việc mở rộng phạm vi giải thưởng sang lĩnh vực công nghiệp phản ánh đúng xu hướng phát triển của nền kinh tế hiện đại, đồng thời ghi nhận đầy đủ hơn những doanh nghiệp đã tạo nên giá trị gia tăng cho nền kinh tế Việt Nam.
Sự mở rộng này cũng có ý nghĩa khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Tôi cho rằng, khi công nghiệp được đặt trong cùng một cấu trúc với thương mại và dịch vụ, giải thưởng sẽ phản ánh đầy đủ hơn hình ảnh của một doanh nghiệp hiện đại. Đó không chỉ là doanh nghiệp sản xuất tốt, bán hàng tốt, mà còn phải biết tổ chức chuỗi giá trị, chăm sóc khách hàng, xây dựng thương hiệu và phát triển theo các tiêu chuẩn mới của thị trường.
- Ông đánh giá như thế nào về các tiêu chí xét tặng giải thưởng năm 2026?
Ông Nguyễn Cảnh Cường: Hệ thống tiêu chí năm nay thể hiện khá đầy đủ hình mẫu của một doanh nghiệp hiện đại. Giải thưởng không chỉ đánh giá doanh thu hay tốc độ tăng trưởng, mà còn xem xét việc thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xanh, quản trị doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội. Đây đều là những yếu tố mà các thị trường phát triển hiện nay rất quan tâm.
Có thể nói, các tiêu chí của giải thưởng không chỉ nhằm lựa chọn doanh nghiệp tiêu biểu, mà còn định hướng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phát triển theo những chuẩn mực quốc tế. Một doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chí này sẽ có lợi thế rõ rệt khi tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay các đối tác trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Điểm đáng chú ý là các tiêu chí này không đặt doanh nghiệp trong tư duy thành tích ngắn hạn, mà hướng đến năng lực phát triển bền vững. Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng quan tâm đến chất lượng quản trị, trách nhiệm xã hội, yếu tố xanh và mức độ minh bạch, cách tiếp cận này sẽ giúp doanh nghiệp nhìn rõ hơn những yêu cầu phải đáp ứng nếu muốn đi xa.
- Theo ông, làm thế nào để các doanh nghiệp được vinh danh không chỉ dừng lại ở danh hiệu mà còn trở thành những mô hình tiêu biểu được lan tỏa?
Ông Nguyễn Cảnh Cường: Theo tôi, giá trị lớn nhất của một giải thưởng không nằm ở thời điểm trao giải, mà nằm ở sức lan tỏa sau đó. Thông qua giải thưởng, Bộ Công Thương hoàn toàn có thể xây dựng cộng đồng các doanh nghiệp đạt giải như một mạng lưới doanh nghiệp tiêu biểu của Việt Nam để kết nối với các chương trình xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư, hội chợ quốc tế, các đoàn doanh nghiệp ra nước ngoài và các hoạt động quảng bá thương hiệu quốc gia.
Đồng thời, nên giới thiệu rộng rãi các mô hình quản trị thành công, các câu chuyện đổi mới sáng tạo và những kinh nghiệm hội nhập quốc tế của doanh nghiệp đạt giải để cộng đồng doanh nghiệp cùng học tập.
Đối với doanh nghiệp, danh hiệu này cũng cần được khai thác như một lợi thế cạnh tranh trong hoạt động xúc tiến thương mại. Khi làm việc với đối tác nước ngoài, việc được Bộ Công Thương Việt Nam vinh danh là một minh chứng quan trọng về năng lực, uy tín và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Tôi tin rằng, nếu được phát huy đúng cách, Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam sẽ không chỉ là sự ghi nhận thành tích, mà còn trở thành một thương hiệu quốc gia về sự xuất sắc của doanh nghiệp Việt Nam. Qua đó, góp phần nâng cao hình ảnh hàng hóa, dịch vụ Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời thể hiện sự trân trọng của Bộ Công Thương đối với những doanh nghiệp đã và đang đóng góp tích cực cho tiến trình hội nhập và phát triển của đất nước.
- Xin cảm ơn ông!
Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam 2026 không chỉ tôn vinh doanh nghiệp có kết quả sản xuất, kinh doanh nổi bật, mà còn chú trọng các yếu tố về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xanh, quản trị doanh nghiệp, trách nhiệm xã hội và mức độ tham gia vào chuỗi giá trị. Đây là những tiêu chí quan trọng, phù hợp với yêu cầu của các thị trường phát triển và các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.