Giảm thuế để tiếp sức cho doanh nghiệp, tạo động lực tăng trưởng kinh tế

Quy định rõ nguyên tắc chống phân tách thuế trong doanh nghiệp

Chiều 22/8, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung, Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng cho biết, việc ban hành Nghị quyết nhằm hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ vượt qua khó khăn, duy trì sản xuất, kinh doanh kịp thời và cần thiết.

Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ cần được nhìn nhận không chỉ ở mức giảm số thuế phải nộp mà còn giảm chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính. Đặc biệt, với hộ kinh doanh, việc chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, thực hiện chế độ kế toán và các thủ tục liên quan đang tạo thêm chi phí. Nếu chỉ giảm 30% số thuế mà không giảm gánh nặng thủ tục, hiệu quả chính sách sẽ chưa trọn vẹn.

Từ thực tế đó, đại biểu Nguyễn Thành Chung đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo nghị quyết theo hướng nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hoặc ưu đãi theo bậc doanh thu đối với ngưỡng 10 tỷ đồng, tránh tình trạng chỉ vượt ngưỡng một khoản nhỏ đã không còn được hưởng ưu đãi. Đồng thời, xem xét mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách đối với doanh nghiệp có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở lên.

Đại biểu đoàn Hải Phòng cho rằng, một chính sách thuế tốt không chỉ giảm nghĩa vụ thuế mà còn phải giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục và tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp được hưởng chính sách thuận lợi, thực chất. Đây cũng là yếu tố quan trọng để nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cho cá nhân, doanh nghiệp, song để chính sách thực sự đúng đối tượng, dễ thực hiện và hạn chế những tác động không mong muốn đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long băn khoăn ngưỡng 10 tỷ đồng.

Theo dự thảo, cá nhân kinh doanh hoặc doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế phải nộp. Nhưng chỉ cần doanh thu vượt ngưỡng này thì có thể mất toàn bộ ưu đãi. Như vậy, giữa một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng và một doanh nghiệp có doanh thu 10,1 tỷ đồng, chênh lệch về quy mô kinh doanh là rất nhỏ nhưng chênh lệch về chính sách thuế có thể tương đối lớn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế chuyển tiếp đối với trường hợp doanh thu vượt không đáng kể so với ngưỡng 10 tỷ đồng, bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp phát triển, tăng doanh thu thì nghĩa vụ thuế có thể tăng, nhưng không nên tăng đột ngột đến mức tạo ra tâm lý, động cơ không muốn lớn lên của doanh nghiệp.

Nêu giải pháp, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất, cơ quan soạn thảo có thể nghiên cứu một khoản chuyển tiếp với mức ưu đãi giảm dần trên cơ sở tính toán tác động ngân sách cụ thể, hoặc lựa chọn một phương thức kỹ thuật khác. Tuy nhiên, cần bảo đảm việc vượt ngưỡng doanh thu không làm mất ưu đãi một cách quá đột ngột. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục thuyết minh rõ hơn căn cứ kinh tế, tài khóa của ngưỡng 10 tỷ đồng và mức giảm 30%.

Liên quan đến nội dung giảm gánh nặng thuế phải đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế, đại biểu đề nghị quán triệt nguyên tắc không thiết kế thêm thủ tục xin hưởng giảm thuế. Người nộp thuế đủ điều kiện thì được áp dụng chính sách theo cơ chế tự xác định, tự kê khai; cơ quan thuế kiểm soát trên cơ sở dữ liệu.

Dự thảo hiện được Chính phủ xác định là không làm phát sinh thủ tục hành chính. Theo đại biểu, đây là định hướng đúng và cần được bảo đảm xuyên suốt trong quá trình ban hành các văn bản hướng dẫn.

Ở chiều ngược lại, thủ tục đơn giản không có nghĩa là quản lý lỏng lẻo. Ngưỡng 10 tỷ đồng có thể tạo ra động cơ chia, tách hoặc chuyển doanh thu. Chính cơ quan thẩm tra cũng đã cảnh báo về nguy cơ này. Vì vậy, đề nghị bổ sung hoặc giao Chính phủ quy định rõ nguyên tắc chống phân tách nhân tạo.

“Doanh thu cần được xem xét, cộng gộp trong một số trường hợp có dấu hiệu chia tách nhằm mục đích chủ yếu để hưởng chính sách. Cơ chế kiểm soát nên dựa chủ yếu trên hóa đơn điện tử, dữ liệu đăng ký kinh doanh, dữ liệu ngân hàng và cơ sở dữ liệu quản lý thuế, thay vì yêu cầu tất cả người nộp thuế phải cung cấp thêm hồ sơ. Như vậy, có thể thực hiện đồng thời hai yêu cầu tưởng như mâu thuẫn: đối với số đông người nộp thuế tuân thủ tốt, thủ tục phải thật đơn giản; đối với trường hợp có rủi ro, quản lý phải thật chặt chẽ.

Đó cũng là hướng quản lý thuế hiện đại, quản lý theo rủi ro, quản lý bằng dữ liệu, không quản lý bằng việc tăng thêm thủ tục cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp", đại biểu Thạch Phước Bình nêu quan điểm.

Sớm đưa chính sách đi vào cuộc sống

Góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu Nguyễn Văn Thân, Đoàn ĐBQH thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ một số quan điểm.

Theo đại biểu, trước hết, có ý kiến băn khoăn về khả năng một số đối tượng lợi dụng, trục lợi chính sách từ Nghị quyết. Tuy nhiên, ông phân tích, nếu có chỉ là số rất ít. Bởi để thực hiện việc trục lợi cũng phải bỏ ra chi phí, thậm chí có thể còn tốn kém hơn lợi ích thu được từ chính sách giảm 30% thuế. Do đó, không nên vì một bộ phận thiểu số mà không tập trung hỗ trợ cho số đông. “Chúng ta nên có niềm tin vào chính sách”, đại biểu Nguyễn Văn Thân phát biểu.

Thứ hai, về mức giảm 30% thuế trong năm 2026 và 2027 đối với đối tượng có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống. Đại biểu cho biết, nhóm này chiếm khoảng 96% trong số doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Như vậy, chính sách có phạm vi bao phủ rất lớn.

“Qua kinh nghiệm khảo sát trong khoảng 20 năm, càng có cơ chế giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thì mức thu thuế càng cao, chứ không phải giảm đi. Vì vậy, việc kịp thời giảm 30% thuế trong giai đoạn hiện nay là rất quan trọng. Cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có VCCI, qua tổng hợp ý kiến đều cho thấy doanh nghiệp rất phấn khởi trước chính sách này”, đại biểu Nguyễn Văn Thân chia sẻ.

Đối với băn khoăn về việc hộ kinh doanh có thể không muốn chuyển lên doanh nghiệp, đại biểu cho rằng vấn đề này cần được đặt trong tổng thể chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, có cơ chế chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp, trong đó nếu hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp thì được miễn thuế trong 3 năm và miễn 50% trong 2 năm tiếp theo.

“Chúng ta cũng không nên quá lo ngại về khả năng doanh nghiệp thành lập rồi lại rút khỏi thị trường. Việc doanh nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trường là một hiện tượng bình thường, tự nhiên ở nhiều nơi. Điều quan trọng không phải chỉ là số lượng doanh nghiệp gia nhập hay rời khỏi thị trường, mà cần quan tâm đến khả năng nộp thuế và khả năng chịu đựng của doanh nghiệp”, đại biểu Nguyễn Văn Thân phân tích từ thực tế.

Theo đại biểu, nếu nghị quyết được ban hành, điều cần quan tâm đó là việc tổ chức thực hiện để chính sách thực sự đi vào cuộc sống. Đây là bước tiền đề, đồng thời là bước thử nghiệm để tổ chức thực hiện, đánh giá kết quả. Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện và xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Văn Thân, nếu thực hiện được chính sách này, đại biểu cho rằng sẽ hỗ trợ rất nhiều cho các hộ kinh doanh. Ngay cả khi mới có thông tin về dự thảo, các hộ kinh doanh đã rất phấn khởi. Đây cũng là những mong muốn thực tế của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ và các hộ kinh doanh.