Lan toả nét đẹp văn hóa đọc trong đời sống công vụ
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, từ định hướng của Lãnh đạo Bộ Công Thương, văn hóa đọc trong ngành Công Thương nhanh chóng được cụ thể hóa. Dấu mốc quan trọng đó là Bộ Công Thương đã chính thức đưa vào hoạt động Không gian văn hóa đọc ngành Công Thương tại trụ sở Bộ.
Không gian văn hóa đọc ngành Công Thương tại trụ sở Bộ Công Thương.
Không gian văn hóa đọc trưng bày hơn 1.000 đầu sách thuộc các mảng: chính trị - pháp luật; tri thức Công Thương; quản trị, kinh tế - khoa học công nghệ; văn học, văn hóa - xã hội. Không chỉ tạo thêm một địa chỉ để cán bộ tìm đến với sách, mà còn hướng việc đọc gần hơn với yêu cầu học tập, nghiên cứu và thực tiễn công tác của ngành. Theo kế hoạch, Bộ còn ưu tiên giới thiệu sách lịch sử, truyền thống ngành; pháp luật chuyên ngành; công nghiệp, thương mại, năng lượng, logistics, xuất nhập khẩu; chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh; cải cách hành chính....
Bà Trương Thu Hiền, Giám đốc - Tổng biên tập Nhà xuất bản Công Thương cho hay, việc Bộ Công Thương đưa vào hoạt động Không gian văn hóa đọc là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện quyết tâm của Lãnh đạo Bộ trong việc xây dựng môi trường học tập, lan tỏa tri thức và phát triển văn hóa trong toàn ngành. “Không gian văn hóa đọc ngành Công Thương được thực hiện theo chủ trương được đồng chí Lê Mạnh Hùng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Công Thương quan tâm chỉ đạo triển khai với mong muốn hình thành một không gian chung để tri thức được chia sẻ, giá trị của sách được lan tỏa và văn hóa đọc trở thành một nét đẹp trong đời sống công vụ. Điều đó cho thấy Bộ Công Thương không chỉ chú trọng đến công việc quản lý nhà nước, mà còn đặc biệt quan tâm xây dựng nền tảng văn hóa, coi tri thức là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngành”, bà Hiền cho biết.
Từ Không gian văn hóa đọc ngành Công Thương tại trụ sở Bộ Công Thương, tinh thần đọc, học hỏi và cập nhật tri thức không ngừng lan tỏa tới từng đơn vị. Tại Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, ngay từ sớm Lãnh đạo đơn vị đã xác định xây dựng văn hóa đọc phải gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng đội ngũ cán bộ có tri thức, có tư duy đổi mới và có bản lĩnh chính trị vững vàng. Nhiều đơn vị trong Cục đã từng bước hình thành thói quen chia sẻ tri thức nội bộ. Sau khi đọc tài liệu chuyên ngành hoặc sách hay, cán bộ chủ động trao đổi, giới thiệu cho đồng nghiệp cùng tham khảo; những cuộc trò chuyện về sách, về tư duy quản trị, kinh nghiệm quốc tế hay các mô hình chuyển đổi xanh không còn xa lạ trong môi trường làm việc. Điều đó góp phần hình thành môi trường học tập tích cực, tạo động lực tự học và lan tỏa tinh thần nghiên cứu trong toàn đơn vị.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng tại Không gian văn hóa đọc ngành Công Thương.
Cùng với các hoạt động lan tỏa tri thức trong toàn ngành, văn hóa đọc đồng thời được thúc đẩy và thấm sâu vào đội ngũ cán bộ trẻ Công Thương, khơi dậy tinh thần chủ động học hỏi, tự bồi dưỡng và không ngừng hoàn thiện bản thân. Qua việc đọc, nghiên cứu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn, mỗi cán bộ trẻ có thêm nền tảng để nâng cao năng lực tư duy, chất lượng tham mưu, chủ động thích ứng với yêu cầu công việc, từ đó phát huy sức trẻ, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ của ngành trong giai đoạn mới.
Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương Nguyễn Ngọc Tâm chia sẻ với Báo Công Thương: sách chính là “chiếc cầu nối” đưa tuổi trẻ trở về với lịch sử, truyền thống 75 năm xây dựng và phát triển của ngành Công Thương, cũng như lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước của dân tộc. Qua những trang sách chính luận, lịch sử và lý luận chính trị, đoàn viên, thanh niên có thêm cơ sở để củng cố bản lĩnh, bồi đắp lý tưởng, nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin sai trái, thù địch. Từ đó, tinh thần học tập được chuyển hóa thành khát vọng cống hiến, ý thức trách nhiệm và sự chủ động, sáng tạo trong công việc, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Từ thực tiễn công tác Đoàn 9 tháng năm 2026, theo Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương, nhu cầu tự học, tự nghiên cứu và cập nhật tri thức mới của đoàn viên, thanh niên Bộ Công Thương là rất lớn. Điều này thể hiện rất rõ qua sự tham gia đông đảo, nhiệt tình của lực lượng cán bộ trẻ vào các diễn đàn chuyên môn, hội thảo khoa học và các cuộc thi tìm hiểu tri thức do Đoàn Bộ tổ chức. Điển hình như Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu truyền thống ngành Công Thương năm 2026” đã thu hút hơn 60.000 lượt tham gia và 145.000 lượt tiếp cận; hay Cuộc thi chính luận về Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thu hút sự hưởng ứng sâu rộng từ tất cả các cơ sở Đoàn trực thuộc. Các cán bộ trẻ cũng tích cực thể hiện năng lực qua các bài tham luận tại các diễn đàn quốc tế lớn, tiêu biểu như tham luận về “Ứng dụng AI và các công nghệ mới để nâng cao năng suất lao động trong ngành Công Thương” tại Hội nghị cấp cao Vương quốc Anh - Việt Nam 2026.
Bên cạnh đó, để văn hóa đọc gắn với nhu cầu học tập, rèn luyện và thực tiễn công tác, thời gian qua, đồng chí Nguyễn Ngọc Tâm cho biết, Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương đã lồng ghép các hoạt động phát triển văn hóa đọc với phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo” và những đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng. Các tọa đàm, hội thảo chuyên đề gắn với lĩnh vực của ngành được tổ chức, tạo cơ hội để đoàn viên cùng tìm hiểu, nghiên cứu và trao đổi kiến thức. Tiêu biểu, Đoàn Thanh niên Bộ phối hợp với Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương và các đơn vị chuyên môn tổ chức những hội thảo khoa học như “Phát huy vai trò thanh niên Công Thương trong khoa học - công nghệ, hướng tới tăng trưởng kép” và “Giải pháp nâng cao năng lực số cho đoàn viên”. Qua đó, việc tiếp nhận tri thức không chỉ dừng lại ở đọc và nghiên cứu tài liệu, mà còn được mở rộng thông qua đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và vận dụng vào thực tiễn.
Cùng với đó, các tổ chức Đoàn chú trọng phát huy vai trò của lực lượng báo chí, truyền thông trong định hướng thông tin, giới thiệu sách, ấn phẩm và tài liệu chuyên ngành có giá trị đến cán bộ trẻ. Đoàn Thanh niên Báo Công Thương, Chi đoàn Tạp chí Công Thương góp phần đưa tri thức đến gần hơn với đoàn viên, thanh niên, khuyến khích thói quen chủ động đọc, học và cập nhật kiến thức trước những yêu cầu mới của ngành, nhất là trong các lĩnh vực chuyển đổi số, khoa học - công nghệ và phát triển bền vững.
Văn hóa đọc cũng được lan tỏa từ cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Công Thương đến cộng đồng thông qua các hoạt động tình nguyện vì thế hệ trẻ. Trong chương trình “Niềm vui cho em”, các cơ sở Đoàn thuộc Đoàn Thanh niên Bộ đã phối hợp quyên góp, trao tặng phòng máy tính cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại Tuyên Quang. Các chương trình “Cùng em đến trường” tại Tuyên Quang cũng trao tặng sách vở, đồ dùng học tập, góp phần tạo điều kiện để học sinh vùng khó khăn tiếp cận tri thức, từng bước hình thành thói quen đọc và học tập.
Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương đã lồng ghép các hoạt động phát triển văn hóa đọc với phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo” và những đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng
Dấu ấn công vụ qua những trang sách
Không chỉ đọc để tiếp nhận và tích lũy tri thức, nâng cao năng lực thực thi công vụ, nhiều cán bộ, lãnh đạo đơn vị Bộ Công Thương còn nghiên cứu, viết và xuất bản các ấn phẩm để đưa những kinh nghiệm từ thực tiễn công tác trở thành nguồn tri thức có giá trị chia sẻ với đồng nghiệp, doanh nghiệp và cộng đồng. Đây cũng là một cách lan tỏa văn hóa đọc, khi việc đọc không dừng lại ở tiếp nhận mà tiếp tục được nối dài bằng những trang sách, các công trình nghiên cứu công phu, giá trị.
Sự kiện đáng chú ý về hoạt động xuất bản sách của ngành đó là, ngày 17/1/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Công Thương tổ chức lễ ra mắt cuốn sách “Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử” do TS. Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số làm chủ biên. Điều đặc biệt là ấn phẩm được giới thiệu ngay sau khi Luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, cung cấp những nội dung pháp lý thiết thực, được kỳ vọng trở thành cẩm nang quan trọng giúp cộng đồng doanh nghiệp hiểu và chủ động thích ứng với những quy định mới trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Tại buổi ra mắt sách, bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc Nhà xuất bản Công Thương nhấn mạnh, sự ra đời của cuốn sách ngay sau khi Luật được ban hành mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện rõ tính kịp thời, tính thời sự và tính thực tiễn cao; góp phần đưa pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, hạn chế khoảng trống thông tin và giảm độ trễ trong thực thi chính sách. Cuốn sách không chỉ phân tích pháp luật mà còn lý giải bối cảnh chính sách, mục tiêu pháp lý, mở ra kỳ vọng về một thị trường số minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững hơn.
Cuốn sách “Hành trình bình an của nhà lãnh đạo” của tác giả Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng được Nhà xuất bản Khoa học, Công nghệ và Truyền thông ấn hành, dày 224 trang ra mắt ngay sau khi “Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử” phát hành. Trong bài viết chia sẻ về cuốn sách trên Báo Công Thương điện tử (ngày 5/9/2026), Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh đánh giá, sách in đẹp, giấy tốt, chữ thoáng, dàn trang có chủ ý với nhiều khoảng trắng, như một cuốn sách bàn về khoảng lặng. Nhưng điều Tổng biên tập Nguyễn Văn Minh trân trọng nhất nằm ở chỗ khác: tác giả không phải cây bút chuyên nghiệp, chị là lãnh đạo cấp cục ở một trong những đơn vị nhiều việc nhất Bộ Công Thương. Một người lãnh đạo bận rộn vẫn dành thời gian suy ngẫm và viết ra, đó là biểu hiện sinh động của tinh thần tự học, tự nâng tầm mà văn hóa công vụ hướng tới.
Nhà báo Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương chia sẻ về tập bút ký, chính luận “Trên cây cầu bắc qua nửa vòng trái đất”.
Bên cạnh những ấn phẩm tâm huyết về lĩnh vực của ngành, văn hóa đọc trong ngành Công Thương còn được lan tỏa qua những trang viết được chắt lọc từ thực tiễn công tác, từ những hành trình, trải nghiệm, câu chuyện thực hiện nhiệm vụ.
Một trong những ấn phẩm tiêu biểu phải kể tới đó là tập bút ký, chính luận “Trên cây cầu bắc qua nửa vòng trái đất” của Nhà báo Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương. Theo nhà báo Nguyễn Đức Lợi, nguyên Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, tập sách mang đậm dấu ấn thời sự rất rõ. Phần lớn các trang bút ký ghi lại những chuyến công tác tháp tùng nguyên Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, nay là Phó Chủ tịch Quốc hội, trên hành trình mở lối ra năm châu cho ngành, đồng thời kịp ghi lại thành tựu điều độ điện ngoạn mục dưới sự điều hành của tân Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng trong mùa hè nắng nóng lịch sử năm 2026.
“Tác giả không viết từ bàn giấy: anh có mặt ở thực địa, từ căn gác nhỏ phố Thủ Khoa Huân, nơi học giả Nguyễn Đình Đầu trăm tuổi vẫn lần giở những tấm bản đồ cổ, đến Đài tưởng niệm chiến tranh ở Canberra với dòng chữ nhói lòng “Home at last” (“Cuối cùng họ cũng được trở về nhà”), để từ đó nâng lên những suy ngẫm về độc lập, hòa bình và trách nhiệm của thế hệ hôm nay”, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ.
Nếu những ấn phẩm trên là sự chắt lọc tri thức từ thực tiễn thực hiện nhiệm vụ của các cán bộ, Đảng viên Bộ Công Thương, thì “7 thói quen hiệu quả” của Stephen R. Covey mở ra một hướng tiếp cận khác: vận dụng những nguyên tắc đã được đúc kết để hoàn thiện bản thân, nâng cao hiệu quả công việc và phát triển tổ chức. Vượt ra ngoài khuôn khổ một cuốn sách kỹ năng, tác phẩm đặt nền tảng trên hệ thống triết lý sâu sắc về sự thay đổi từ bên trong, giúp mỗi cá nhân chuyển từ tư duy phụ thuộc sang độc lập, tiến tới tương thuộc; đồng thời đề cao tinh thần hợp tác, trách nhiệm và tư duy cùng thắng.
Những triết lý trong “7 thói quen hiệu quả” đã được vận dụng trong thực tiễn tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) - nơi Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng từng giữ cương vị Tổng Giám đốc, hướng tới xây dựng những chuẩn mực mới, thúc đẩy kỷ luật, tinh thần làm việc nhóm và tư duy cùng thắng. Những giá trị về tư duy hiệu quả, trách nhiệm và văn hóa tổ chức tiếp tục được gợi mở hướng vận dụng trong xây dựng văn hóa công vụ ngành Công Thương, thực hiện định hướng năm 2026 “Chuẩn hóa - Nâng tầm - Phát triển” của Bộ Công Thương.
“Chuẩn hóa - Nâng tầm - Phát triển” không chỉ đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy, chuẩn hóa tác phong và nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ mà còn là hành trình bắt đầu từ sự thay đổi của mỗi cá nhân. Từ định hướng đó, mỗi trang sách, mỗi trải nghiệm được ghi lại, mỗi tri thức được chia sẻ, một cách làm việc mới được bồi đắp: chủ động học hỏi, sâu sắc hơn trong tư duy và sẵn sàng đổi mới. Đó cũng là cách văn hóa đọc góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ Công Thương bản lĩnh, trách nhiệm và không ngừng học hỏi, đổi mới.
Văn hóa đọc trong ngành Công Thương đang được chuyển từ một hoạt động mang tính cá nhân sang một cấu phần của văn hóa tổ chức.
Chia sẻ với Báo Công Thương, TS. Hoàng Trường - Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Đào tạo - Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương nhấn mạnh, tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới đặt ra yêu cầu rất rõ: văn hóa phải trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có tri thức, bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Đối với ngành Công Thương, yêu cầu đó cần được cụ thể hóa trong chính quá trình xây dựng đội ngũ. Một cán bộ có bản lĩnh phải có nền tảng tư tưởng và khả năng nhìn nhận vấn đề độc lập, sâu sắc; một cán bộ chuyên nghiệp phải không ngừng cập nhật tri thức và nâng cao năng lực chuyên môn; một cán bộ đổi mới phải sẵn sàng học hỏi, thử nghiệm cách làm mới; còn một cán bộ có tinh thần phụng sự phải biết đặt lợi ích của người dân, doanh nghiệp và đất nước ở vị trí trung tâm. "Vì vậy, việc Bộ Công Thương triển khai các hoạt động thúc đẩy văn hóa cần được nhìn nhận không chỉ như một hoạt động văn hóa, mà là một giải pháp phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực thực thi chính sách. Đây là cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm của năng lực cạnh tranh.", TS. Hoàng Trường đánh giá.
Từ góc độ nghiên cứu chiến lược, TS. Hoàng Trường chỉ rõ thêm, trong bối cảnh kinh tế thay đổi rất nhanh, TS. Hoàng Trường cho rằng, đọc là một phương thức rèn luyện tư duy hệ thống, tư duy phản biện, năng lực dự báo và khả năng nhìn vấn đề từ nhiều chiều cạnh. Đây đều là những năng lực cốt lõi của đội ngũ tham mưu, quản lý và thực thi chính sách trong ngành Công Thương. Do đó, việc thúc đẩy văn hoá đọc trong toàn ngành, đặc biệt xây dựng Không gian văn hóa đọc tại trụ sở Bộ và tổ chức các hoạt động đọc, chia sẻ tri thức tại các đơn vị trực thuộc cho thấy văn hóa đọc đang được chuyển từ một hoạt động mang tính cá nhân sang một cấu phần của văn hóa tổ chức.
“Nếu chỉ vận động mỗi cá nhân đọc sách thì tác động thường rời rạc và khó duy trì. Nhưng khi cơ quan tạo ra không gian, thời gian, cơ chế và cộng đồng cùng đọc, cùng trao đổi, thì tri thức bắt đầu được lưu chuyển trong tổ chức. Một cuốn sách không còn dừng lại ở việc một người đọc, mà có thể trở thành một cuộc thảo luận, một góc nhìn mới cho công việc, thậm chí gợi mở một sáng kiến hoặc một cách tiếp cận chính sách”, TS. Hoàng Trường nhấn mạnh.
Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, để văn hóa đọc thực sự trở thành một phần của quá trình xây dựng đội ngũ ngành Công Thương có bản lĩnh, chuyên nghiệp, đổi mới và tinh thần phụng sự, TS. Tô Hoài Nam cũng cho rằng, cần coi đọc sách là việc tự học, gắn với công việc và sự tiến bộ của mỗi người. Cần duy trì việc đọc như một thói quen. Đặc biệt, người đứng đầu phải làm gương. Đồng thời, cần bố trí thời gian phù hợp để cán bộ đọc và trao đổi chuyên môn. Điều quan trọng biết dùng kiến thức trong sách để giải quyết những việc đang đặt ra. Đọc có hiệu quả thì tham mưu mới có căn cứ vững hơn, hướng dẫn dễ hiểu hơn, công việc được giải quyết tốt hơn.
Bên cạnh đó, môi trường đọc cần cởi mở, thuận tiện và có sách phù hợp với nhu cầu của từng người; đồng thời khuyến khích mọi người chia sẻ đọc. Một cuốn sách có thể gợi ra sáng kiến hoặc cách giải quyết một vướng mắc. Đưa được điều hay trong sách vào công việc, thực hiện nhiệm vụ thì việc đọc mới hữu ích, ý nghĩa. Có thể bắt đầu bằng việc giới thiệu sách, lập nhóm đọc, trao đổi cách áp dụng. Khi cán bộ biết áp dụng điều đã đọc, văn hóa đọc sẽ đi vào công việc hàng ngày. Qua đó, đội ngũ có thêm kiến thức, làm việc trách nhiệm hơn sẽ nâng chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ Công Thương.
TS. Hoàng Trường nhìn nhận, một Bộ quản lý ngành kinh tế lớn chủ động đưa văn hóa đọc vào quá trình xây dựng đội ngũ cho thấy nhận thức rằng chất lượng chính sách phụ thuộc rất lớn vào chất lượng tri thức của bộ máy. Muốn có chính sách tốt, không thể chỉ dựa vào quy trình hành chính; cần một đội ngũ có nền tảng văn hóa, có khả năng học hỏi, có tư duy độc lập và có tầm nhìn dài hạn.
Bài 3: Đổi mới xuất bản, thực hiện ‘sứ mệnh’ lan toả tri thức