Giữ ổn định 'mạch máu' năng lượng trước biến động giá dầu toàn cầu

Chủ động điều hành để giữ ổn định thị trường năng lượng

Xung đột tại Trung Đông, khu vực cung ứng dầu mỏ quan trọng của thế giới đang tạo ra những biến động khó lường đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Khi giá dầu có nguy cơ tăng mạnh do rủi ro địa chính trị, nhiều nền kinh tế phải đối mặt với áp lực chi phí sản xuất gia tăng, chi phí logistics tăng cao và nguy cơ lạm phát quay trở lại. Trong bối cảnh đó, phản ứng chính sách nhanh chóng của Chính phủ Việt Nam được xem là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm ổn định “mạch máu” năng lượng của nền kinh tế.

Tại Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026, Chính phủ đã đưa ra nhiều giải pháp cấp bách nhằm chủ động ứng phó với các rủi ro từ thị trường năng lượng quốc tế. Một trong những quyết định đáng chú ý là việc áp dụng quy định tại khoản 8 Điều 59 của Luật Dầu khí năm 2022, cho phép yêu cầu các chủ dầu bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với những lô dầu chưa ký hợp đồng xuất khẩu.

Nguồn dầu này sẽ được ưu tiên cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước nếu phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tận dụng nguồn tài nguyên trong nước để giảm thiểu rủi ro thiếu hụt nhiên liệu trong trường hợp thị trường quốc tế biến động mạnh.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) cùng các đơn vị thành viên như Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn và Tổng Công ty Dầu Việt Nam chủ động thực hiện hoạt động mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu. Cơ chế này giúp các doanh nghiệp năng lượng quốc gia có thêm dư địa linh hoạt trong điều hành nguồn cung, kịp thời thích ứng với biến động của thị trường quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác là việc điều hành giá xăng dầu được thiết kế linh hoạt hơn. Theo Nghị quyết 36, nếu giá cơ sở xăng dầu của một trong các mặt hàng phổ biến tăng từ 7% trở lên so với kỳ điều hành trước, việc điều chỉnh giá có thể được thực hiện ngay thay vì chờ kỳ điều hành định kỳ. Cơ chế này giúp rút ngắn độ trễ chính sách, qua đó hạn chế những cú sốc giá và góp phần ổn định thị trường trong nước khi giá dầu thế giới biến động mạnh.

Ở góc độ điều hành vĩ mô, Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, ngành tăng cường phối hợp để bảo đảm hệ thống năng lượng vận hành thông suốt. Trong đó, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính được giao trách nhiệm quản lý nhà nước, đồng thời chỉ đạo các tập đoàn năng lượng triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn cung trong điều kiện khủng hoảng.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương xây dựng nghị định điều chỉnh thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu. Đây được xem là công cụ chính sách nhằm hỗ trợ điều tiết giá và bảo đảm nguồn cung khi thị

Bộ Công Thương kích hoạt kịch bản bảo đảm an ninh năng lượng

Song song với các quyết sách từ Chính phủ, Bộ Công Thương đã nhanh chóng triển khai các biện pháp điều hành thị trường xăng dầu nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định tâm lý thị trường.

Ngay sau khi Nghị quyết 36/NQ-CP được ban hành, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã phát hành văn bản hỏa tốc gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố cùng các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu yêu cầu triển khai ngay các quy định mới về điều hành giá.

Động thái này giúp bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống quản lý thị trường xăng dầu từ trung ương đến địa phương, đồng thời tránh tình trạng chậm trễ trong việc thực thi chính sách.

Trước đó, khi tình hình Trung Đông bắt đầu có dấu hiệu căng thẳng, Bộ Công Thương cũng đã chủ động “kích hoạt” các kịch bản ứng phó trong khuôn khổ Kế hoạch 1081/BCT-KHTC.

Theo đó, các giải pháp của Bộ tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất là bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu – yếu tố được ví như “mạch máu” của nền kinh tế. Bộ tăng cường theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế, đồng thời phối hợp với các doanh nghiệp đầu mối để bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường trong nước.

Thứ hai là giám sát thị trường và điều tiết cung cầu hàng hóa thiết yếu, đặc biệt trong bối cảnh chi phí logistics có thể tăng cao do rủi ro vận tải quốc tế. Điều này nhằm ngăn chặn nguy cơ đầu cơ, găm hàng hoặc tạo khan hiếm giả tạo khi giá năng lượng tăng.

Thứ ba là nâng cao năng lực cảnh báo sớm và phản ứng linh hoạt trong chuỗi cung ứng. Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật liên tục diễn biến thị trường, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động điều chỉnh phương án sản xuất, nhập khẩu và vận chuyển.

Theo đánh giá của PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân), phản ứng chính sách của Chính phủ trong bối cảnh này là khá kịp thời.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, khi giá năng lượng thế giới có nguy cơ tăng mạnh do yếu tố địa chính trị, việc thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng là bước đi cần thiết nhằm nghiên cứu và đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động của biến động giá tới nền kinh tế.

"Hiện nay, Việt Nam vẫn duy trì mức dự trữ xăng dầu tương đương khoảng 40 – 45 ngày tiêu dùng. Trong trường hợp cần thiết, nguồn dự trữ này có thể được sử dụng để bình ổn thị trường trong ngắn hạn", PGS.TS Nguyễn Thường Lạng chia sẻ.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, đây là cơ hội để thúc đẩy các giải pháp dài hạn về chuyển dịch năng lượng. Chẳng hạn như phát triển nhiên liệu sinh học, mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo hoặc khuyến khích phương tiện giao thông chạy điện nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Dù vậy, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều bất định, việc giữ ổn định thị trường xăng dầu trong nước không chỉ phụ thuộc vào các quyết sách điều hành của Nhà nước mà còn cần sự đồng hành của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, việc duy trì nguồn cung ổn định cho thị trường là trách nhiệm quan trọng. Các doanh nghiệp cần bảo đảm hoạt động phân phối thông suốt, không găm hàng hoặc bán cầm chừng chờ giá tăng. Về phía người tiêu dùng, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng góp phần quan trọng vào việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Khi Nhà nước, doanh nghiệp và người dân cùng chia sẻ trách nhiệm trong quản lý và sử dụng năng lượng, thị trường xăng dầu trong nước sẽ có thêm nền tảng vững chắc để ứng phó với những biến động từ bên ngoài, qua đó góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Những động thái điều hành sớm và chủ động của Chính phủ và Bộ Công Thương góp phần củng cố niềm tin thị trường, tạo nền tảng ổn định cho sản xuất kinh doanh, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng từ 10% trở lên.