Giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng trong giáo dục ngoài công lập

Nhận diện và phản bác những luận điệu sai trái về giáo dục ngoài công lập

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống giáo dục ngoài công lập, trên không gian mạng và một số diễn đàn xã hội đã xuất hiện không ít quan điểm phiến diện, thiếu khách quan về mô hình giáo dục này. Có ý kiến cho rằng, giáo dục ngoài công lập đang “xa rời định hướng chính trị”, chạy theo lợi nhuận, hoặc hội nhập quốc tế sẽ làm phai nhạt bản sắc giáo dục Việt Nam.

Nếu nhìn từ thực tiễn phát triển giáo dục hiện nay, có thể thấy đây là những nhận định thiếu cơ sở khoa học, không phản ánh đầy đủ bản chất của giáo dục ngoài công lập trong giai đoạn mới.

Trước hết, cần khẳng định rằng, phát triển giáo dục ngoài công lập là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định rõ yêu cầu phát triển hệ thống giáo dục mở, đa dạng loại hình; khuyến khích xã hội hóa giáo dục nhằm huy động nguồn lực toàn xã hội cho sự nghiệp trồng người. Trong cấu trúc đó, giáo dục ngoài công lập không phải “bộ phận đứng ngoài”, mà là thành tố quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân.

Điều này đồng nghĩa, mọi cơ sở giáo dục ngoài công lập đều hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, chịu sự quản lý của Nhà nước, thực hiện chương trình giáo dục theo quy định và đặt dưới sự lãnh đạo về chính trị, tư tưởng của tổ chức Đảng khi có đủ điều kiện thành lập tổ chức Đảng trong nhà trường. Vì vậy, không thể tồn tại cái gọi là “khoảng trống chính trị” như một số luận điệu cố tình quy kết.

Có thể thấy, nhiều trường ngoài công lập hiện nay không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng chuyên môn mà còn đặc biệt quan tâm giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, ý thức công dân và lòng tự hào dân tộc cho học sinh. Đây chính là những giá trị cốt lõi của nền giáo dục Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Quan điểm cho rằng, giáo dục ngoài công lập chỉ chạy theo lợi nhuận cũng là cách nhìn phiến diện, đánh đồng hiện tượng với bản chất. Không thể phủ nhận ở đâu đó vẫn còn những cơ sở hoạt động thiếu chuẩn mực, nhưng điều đó không đại diện cho toàn bộ hệ thống.

Trên thực tế, nhiều cơ sở giáo dục ngoài công lập đã và đang đầu tư nghiêm túc, dài hạn về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, chương trình giáo dục và môi trường học tập, những yếu tố không mang lại lợi ích tài chính tức thời nhưng quyết định chất lượng giáo dục bền vững. Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo hướng chất lượng, hiệu quả và hội nhập.

Quan trọng hơn, chính sự cạnh tranh về chất lượng đã buộc nhiều cơ sở giáo dục ngoài công lập phải đổi mới mạnh mẽ, lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng thực chất để khẳng định uy tín. Nếu chỉ chạy theo lợi nhuận ngắn hạn, sẽ rất khó tạo dựng được niềm tin xã hội và phát triển bền vững.

Một nhận thức sai lệch khác là lo ngại hội nhập quốc tế sẽ khiến giáo dục Việt Nam mất đi bản sắc. Tuy nhiên, hội nhập không đồng nghĩa với hòa tan. Bản chất của hội nhập giáo dục là tiếp thu có chọn lọc tinh hoa nhân loại để nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời giữ gìn và phát huy những giá trị nền tảng của dân tộc.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc học sinh được tiếp cận ngoại ngữ, công nghệ, phương pháp giáo dục tiên tiến không phải là biểu hiện “lệch hướng”, mà là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Điều quan trọng là quá trình ấy phải được dẫn dắt bằng một nền tảng tư tưởng đúng đắn, bằng trách nhiệm xã hội, giữ được bản sắc văn hóa và giá trị cốt lõi của giáo dục Việt Nam.

Nhìn từ góc độ đó, việc nhận diện và phản bác các quan điểm sai trái về giáo dục ngoài công lập không chỉ mang ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Bởi nếu những định kiến phiến diện tiếp tục lan rộng, chúng sẽ ảnh hưởng tới niềm tin xã hội, cản trở quá trình đổi mới giáo dục và làm suy giảm động lực phát triển của một bộ phận quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Nhìn từ thực tiễn Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm - Hà Nội

Trong dòng chảy đổi mới giáo dục hiện nay, Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm - Hà Nội là một minh chứng sinh động cho thấy giáo dục ngoài công lập hoàn toàn có thể phát triển hiện đại, hội nhập quốc tế sâu rộng nhưng vẫn giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và lan tỏa những giá trị tích cực cho xã hội.

Được thành lập từ năm 1997, đến nay nhà trường có gần 3.700 học sinh và 460 cán bộ, giáo viên, nhân viên; nhiều giáo viên có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ. Không chỉ nhiều năm liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu của ngành giáo dục Thủ đô về chất lượng giáo dục, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm - Hà Nội còn vừa được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. 

Nhưng giá trị lớn nhất của Đoàn Thị Điểm không chỉ nằm ở thành tích hay quy mô phát triển mà ở một triết lý giáo dục xuyên suốt: xây dựng một môi trường học tập hiện đại nhưng không đánh mất cội nguồn; hội nhập quốc tế nhưng không hòa tan; đổi mới mạnh mẽ nhưng luôn đặt con người, văn hóa và giá trị Việt Nam ở vị trí trung tâm.

Trong thực tiễn phát triển ấy, vai trò hạt nhân lãnh đạo của Chi bộ nhà trường là yếu tố đặc biệt quan trọng. Tổ chức Đảng không tồn tại như một thiết chế hành chính mang tính hình thức, mà trực tiếp tham gia định hướng chiến lược phát triển, xây dựng văn hóa nhà trường, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn đội ngũ.

Các nghị quyết của Chi bộ không dừng ở việc quán triệt tinh thần chung, mà được cụ thể hóa thành những nhiệm vụ rất rõ ràng, gắn chặt với yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời đại số: nâng cao năng lực ngoại ngữ cho giáo viên và học sinh; thúc đẩy chuyển đổi số; ứng dụng AI trong quản lý và dạy học; xây dựng trường học hạnh phúc; phát triển năng lực công dân toàn cầu mang bản sắc Việt.

Chính sự thống nhất giữa định hướng tư tưởng và chiến lược phát triển chuyên môn đã tạo nên sức mạnh nội sinh của nhà trường trong suốt nhiều năm qua.

Trong lĩnh vực chuyên môn, Đoàn Thị Điểm là một trong những trường tiên phong về chuyển đổi số trong giáo dục tiểu học. Nhà trường triển khai đồng bộ nhiều nền tảng hiện đại, phát triển lớp học số, bài giảng điện tử; ứng dụng các phần mềm giáo dục tiên tiến như VioEdu, Eduten và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giảng dạy.

Nhưng điều đáng nói là quá trình chuyển đổi số ấy không mang tính phong trào hay chạy theo công nghệ đơn thuần. Công nghệ được sử dụng để nâng cao chất lượng giáo dục thực chất, tăng khả năng kết nối giữa nhà trường - giáo viên - phụ huynh và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh.

Giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng bằng những giá trị giáo dục thực chất

Một trong những điểm nhấn nổi bật của nhà trường là chiến lược nâng cao năng lực ngoại ngữ và hội nhập quốc tế một cách bài bản, có chiều sâu. Điều tạo nên chiều sâu bản sắc của Đoàn Thị Điểm chính là việc nhà trường không lựa chọn con đường “quốc tế hóa” cực đoan hay chạy theo hình thức ngoại nhập. Ngược lại, giáo dục truyền thống, lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, ý thức cộng đồng và niềm tự hào văn hóa Việt Nam luôn được coi là nền tảng trong quá trình giáo dục học sinh.

Các hoạt động tri ân lịch sử, trải nghiệm văn hóa dân tộc, giáo dục kỹ năng sống, hoạt động thiện nguyện và trách nhiệm xã hội được tổ chức thường xuyên như một phần tự nhiên trong hành trình hình thành nhân cách học sinh của ngôi trường mang tên Hồng hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm.

Trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều quốc gia coi giáo dục là sức mạnh mềm để khẳng định vị thế quốc gia, việc đào tạo những công dân toàn cầu mang bản sắc Việt không chỉ là nhiệm vụ giáo dục, mà còn là trách nhiệm chính trị và trách nhiệm văn hóa của mỗi nhà trường. Đó chính là biểu hiện sinh động của việc giữ vững nền tảng tư tưởng trong giáo dục thời đại mới.

Thực tiễn tại Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm cho thấy: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giáo dục không phải bằng những khẩu hiệu khô cứng hay sự áp đặt hành chính đơn thuần. Cách bảo vệ hiệu quả nhất chính là tạo ra những mô hình giáo dục thực chất, hiện đại, nhân văn và có sức thuyết phục từ chính kết quả cụ thể.

Khi giáo viên tin tưởng vào định hướng phát triển; khi phụ huynh cảm nhận được chất lượng giáo dục bằng sự trưởng thành của con em mình; khi học sinh được phát triển toàn diện cả tri thức, nhân cách, kỹ năng sống và bản lĩnh hội nhập, thì chính những giá trị ấy sẽ trở thành “lá chắn mềm” nhưng vô cùng vững chắc trước các luận điệu xuyên tạc, sai trái.

Bên cạnh những định hướng đúng đắn phản bác quan điểm sai trái, xuyên tạc về giáo dục ngoài công lập, cũng cần thừa nhận vẫn còn một số cơ sở ngoài công lập chạy theo "thương mại hóa”. Tuy nhiên, không thể đánh đồng toàn hệ thống, bởi các luận điệu quy chụp giáo dục ngoài công lập có thể gây tác động tiêu cực tới niềm tin xã hội và tiến trình đổi mới giáo dục.

Do đó, có thể nhìn nhận, sự nỗ lực của các trường ngoài công lập nói chung và Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm - Hà Nội nói riêng là minh chứng thuyết phục cho chủ trương đúng đắn của Đảng về xã hội hóa giáo dục và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong giai đoạn mới, là câu trả lời rõ ràng nhất cho những định kiến cho rằng giáo dục ngoài công lập tất yếu sẽ xa rời định hướng hoặc chỉ chạy theo lợi nhuận.

Và có lẽ, trong thời đại AI và toàn cầu hóa hôm nay, cách bảo vệ nền tảng tư tưởng hiệu quả nhất chính là đào tạo nên những công dân Việt Nam hiện đại, nhân văn, tự tin hội nhập nhưng không đánh mất cội nguồn; biết tiếp nhận tinh hoa nhân loại nhưng luôn tự hào về dân tộc mình; mang khát vọng vươn ra toàn cầu nhưng trái tim luôn hướng về Tổ quốc Việt Nam.