Đóng

Gỡ điểm nghẽn để nông dân bước vào kinh tế số

Từ thực tiễn sản xuất, nông dân kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về đất đai; hỗ trợ mở rộng thị trường và đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Chuyển đổi số phải gắn với hiệu quả tiêu thụ

Chiều 17/11, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường lắng nghe nông dân nói năm 2026 lần thứ tư, với chủ đề “Kiến tạo nền nông nghiệp xanh, nông thôn hiện đại, cùng nông dân bước vào kỷ nguyên số”.

Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn phát biểu tại Diễn đàn.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, diễn đàn diễn ra trong năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặt ra yêu cầu xây dựng các cơ chế, chính sách và giải pháp đồng bộ để thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn mới.

Tại Diễn đàn, một trong những vấn đề được nông dân quan tâm là hiệu quả thực tế của hoạt động đào tạo kỹ năng số, nhất là bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử. Ông Nguyễn Văn Tuân, nhà sản xuất nội dung số tại xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên, cho rằng tiêu thụ nông sản, sản phẩm làng nghề trực tuyến khó hơn nhiều so với hàng hóa thông thường. Trong khi đó, các khóa tập huấn chỉ kéo dài 1–2 ngày, chưa đủ để người học vận hành gian hàng và tạo doanh thu. Ông đề xuất có sự tham gia của chuyên gia, KOL, KOC và người trực tiếp kinh doanh trên nền tảng số để chia sẻ kinh nghiệm thực tế, giúp nông dân nâng cao kỹ năng quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.

Trả lời kiến nghị, ông Trần Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết chuyển đổi số cần triển khai đồng bộ từ sản xuất đến tiêu thụ. Trong đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chăn nuôi, chế biến; số hóa dữ liệu đất đai, vùng trồng, nhật ký canh tác và lịch sử sản xuất để nâng cao chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc.

Với hoạt động thương mại, đào tạo cần tập trung vào kỹ năng thực hành như mở, quản trị gian hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm, livestream, thanh toán số và tra cứu giá thị trường. Nội dung tập huấn cần phù hợp từng ngành hàng, nhóm đối tượng và vùng miền, kết hợp học trực tuyến qua nền tảng Bình dân học vụ số với hướng dẫn trực tiếp tại địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp. Sau đào tạo, cần tiếp tục hỗ trợ nông dân vận hành gian hàng, xử lý vướng mắc và nhận diện rủi ro, lừa đảo trên môi trường mạng.

Ông Lương Quốc Đoàn nhìn nhận, hạn chế về kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh vẫn là rào cản lớn. Nhiều nông dân mới chỉ sử dụng điện thoại cho các chức năng cơ bản, chưa biết khai thác phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các cấp hội đang thành lập tổ nông dân số, thực hiện phương châm “biết đến đâu hướng dẫn đến đó” để hỗ trợ hội viên tiếp cận công nghệ.

Đến nay, khoảng 700-800 tài khoản nông dân đã được hỗ trợ đưa lên sàn thương mại điện tử, nhưng hiệu quả còn hạn chế do kỹ năng tương tác, livestream yếu, chi phí vận hành cao trong khi sản lượng tiêu thụ thấp. Với nông sản tươi, khâu bảo quản, vận chuyển cũng là trở ngại khi hàng hóa dễ dập nát, hư hỏng trong quá trình giao nhận. Vì vậy, bên cạnh đào tạo kỹ năng số, cần quan tâm giải pháp logistics, bảo quản và vận chuyển phù hợp; đồng thời duy trì hỗ trợ sau tập huấn để nông dân thực sự khai thác được các nền tảng số.

Minh bạch vùng trồng, khơi thông nguồn lực cho nông nghiệp xanh

Không chỉ chuyển đổi số trong tiêu thụ, yêu cầu quản lý dữ liệu và duy trì chất lượng vùng nguyên liệu cũng được các hợp tác xã đặt ra. Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với năng lực cạnh tranh và khả năng duy trì thị trường xuất khẩu của nông sản Việt Nam.

Chiều 17/11, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Lắng nghe nông dân nói năm 2026 (lần thứ 4).

Ông Nguyễn Văn Dự, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nam Cường (xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình), đánh giá việc phân cấp cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói về cấp xã là bước tiến trong cải cách hành chính. Tuy nhiên, năng lực thực hiện giữa các địa phương chưa đồng đều. Ông đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ cán bộ cơ sở, bảo đảm dữ liệu chính xác, đáp ứng yêu cầu thị trường nhập khẩu; đồng thời xây dựng cơ chế hậu kiểm, cảnh báo sớm để người dân, hợp tác xã kịp thời khắc phục sai sót.

Trả lời kiến nghị, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết từ ngày 31/7/2026, thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được phân cấp về UBND cấp xã và thực hiện trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Công tác quản lý chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, bước đầu áp dụng mã định danh thửa đất. Để hỗ trợ địa phương triển khai nhiệm vụ mới, Bộ đã tổ chức hội nghị trực tuyến hướng dẫn và thành lập các đoàn công tác hỗ trợ trực tiếp, ưu tiên những vùng sản xuất, xuất khẩu sầu riêng trọng điểm.

Theo Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026, UBND cấp xã hậu kiểm trong tối đa ba tháng kể từ ngày cấp mã đối với vùng trồng tiêu thụ nội địa hoặc xuất khẩu sang thị trường không yêu cầu mã số. Các tổ chức, cá nhân phải tự giám sát cơ sở đóng gói ít nhất một lần mỗi năm, vùng trồng trước mỗi vụ thu hoạch và lưu giữ hồ sơ theo quy định. UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Bộ cũng khuyến cáo doanh nghiệp thường xuyên cập nhật quy định của thị trường nhập khẩu, kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi xuất khẩu để hạn chế nguy cơ bị cảnh báo về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật.

Ở góc độ sản xuất xanh, ông Nguyễn Công Bắc, Nông dân Việt Nam xuất sắc, Giám đốc Công ty cổ phần Chăn nuôi Lộc Phát (Sơn La), kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong phát triển điện mặt trời mái nhà tại trang trại chăn nuôi. Trả lời vấn đề này, ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, đánh giá cao mô hình điện mặt trời mái nhà tại trang trại và cho biết, Chính phủ đã ban hành các nghị định khuyến khích phát triển điện tự sản xuất, tự tiêu thụ, đồng thời mở rộng cơ chế mua bán điện dư. Việc hướng dẫn đấu nối, mua bán điện thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương và ngành điện. Cục Biến đổi khí hậu sẽ phối hợp với Bộ Công Thương đưa số liệu giảm phát thải từ các mô hình này vào hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia. Đây là cơ sở để đánh giá hiệu quả và nghiên cứu hoàn thiện chính sách hỗ trợ.

Ghi nhận ý kiến tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh bốn định hướng trọng tâm nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo động lực phát triển sản xuất và nâng cao đời sống nông dân.Thứ nhất, tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, thủ tục hành chính và vốn. Thứ hai, phát triển nông nghiệp xanh gắn với tổ chức lại sản xuất và nâng cao thu nhập. Thứ ba, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự đi vào sản xuất. Thứ tư, xây dựng nông thôn mới hiện đại, phát triển sinh kế bền vững và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. "Các ý kiến, kiến nghị tại Diễn đàn sẽ được Bộ nghiêm túc tiếp thu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Trung ương Hội Nông dân Việt Nam để kịp thời phản ánh, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn, đưa chính sách đến gần hơn với người nông dân", Bộ trưởng khẳng định.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung ương Hội Nông dân Việt Nam ký kết Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030, nhằm hỗ trợ nông dân nâng cao năng lực sản xuất, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận thị trường, phát triển nông nghiệp xanh và xây dựng nông thôn mới bền vững. Chương trình cũng hướng tới đưa chính sách, kiến thức và nguồn lực đến gần hơn với nông dân, kịp thời tháo gỡ khó khăn, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống ở nông thôn.

Nguyễn Hạnh