Nhiệt điện Vũng Áng 1 trước thách thức “chuẩn” khí thải mới
Quy chuẩn khí thải công nghiệp nhiệt điện QCVN 19:2024/BTNMT chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đối với các nhà máy nhiệt điện, yêu hoàn thành nâng cấp hệ thống xử lý khí thải trước năm 2031. Tuy nhiên, đến nay một số nhà máy nhiệt điện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các quy trình thủ tục đầu tư cũng như thu xếp nguồn vốn để nâng cấp hệ thống xử lý khí thải, đảm bảo các thông số phát thải mà quy chuẩn đưa ra. Thách thức không chỉ đến từ các thủ tục, quy trình đấu thầu, lựa chọn công nghệ, nguồn vốn đầu tư lớn mà cả từ áp lực đảm bảo cung cấp điện ổn định nhất là trong năm 2026 nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế tăng cao, nắng nóng dự báo kéo dài và gay gắt cũng như từ những quy định của Quy chuẩn chưa phù hợp được các chuyên gia, cơ quan quản lý chỉ ra.
Trước đó, tại Hội nghị An toàn – Sức khỏe – Môi trường thường niên lần thứ XV do Tổng Công ty Điện lực Dầu khí (PV Power) tổ chức ngày 20/4 vừa qua, các đại biểu và chuyên gia đã phân tích rõ thực trạng, đồng thời chỉ ra những vướng mắc trong quá trình triển khai Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp (QCVN 19:2024/BTNMT).
Hội nghị An toàn – Sức khỏe – Môi trường thường niên lần thứ XV do Tổng Công ty Điện lực Dầu khí (PV Power) tổ chức ngày 20/4 tại Quảng Ngãi.
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh thị trường điện biến động cùng với tác động của thiên tai, bão lũ, thời gian qua các nhà máy nhiệt điện vẫn duy trì vận hành an toàn, ổn định, bảo đảm nhịp độ sản xuất kinh doanh và hoàn thành các chỉ tiêu trọng yếu đã đề ra. Tuy nhiên, trước yêu cầu giảm phát thải, sản xuất xanh, hiện nhiều nhà máy nhiệt điện đang gặp vướng mắc trong việc cải tạo nâng cấp hệ thống khí thải nhằm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của QCVN 19:2024/BTNM.
Đơn cử như tại nhà máy điện Vũng Áng 1, báo cáo kết quả quan trắc định kỳ giai đoạn 2021-2025 cho thấy, các hệ thống xử lý khí thải hiện hữu tại Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng I vẫn đáp ứng quy chuẩn trước đây là QCVN 22:2009/BTNMT. Các thông số bụi, SOx và NOx đều nằm trong ngưỡng cho phép. Tuy nhiên, khi đối chiếu với QCVN 19:2024/BTNMT, các chỉ tiêu khí thải hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu.
Theo bà Đỗ Thị Thu Phương, Phó trưởng Ban An toàn Môi trường & Phát triển bền vững, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết: Tập đoàn đã thực hiện đánh giá sơ bộ tác động của quy chuẩn nước thải và khí thải mới. Về nước thải, cơ bản các nhà máy của Tập đoàn đáp ứng được. Riêng khí thải, các nhà máy điện khí, lọc dầu, đạm có thể tối ưu hóa vận hành hoặc lắp thêm thiết bị phụ trợ để đáp ứng.
"Nhưng với nhiệt điện than (Vũng Áng) là vấn đề lớn. Nếu không nâng cấp toàn diện hệ thống xử lý khí thải thì không thể đáp ứng'', bà Phương khẳng định.
Theo bà Phương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng đã đánh giá và ước tính phải đầu tư khoảng 37.000 tỷ đồng cho hệ thống xử lý khí thải tại các nhà máy của EVN, điều này sẽ làm giá điện tăng thêm khoảng 18-20 đồng/kWh. Do đó, PV Power cần sớm có đánh giá chi tiết về khó khăn kỹ thuật và chi phí đầu tư để có kiến nghị cụ thể lên Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc điều chỉnh quy chuẩn cho phù hợp thực tế.
Thách thức từ QCVN mới
Liên quan đến nâng cấp hệ thống xử lý khí thải của Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1 theo QCVN 19:2024/BTNMT, ông Phạm Sinh Thành - Quyền Trưởng phòng Môi trường Công Thương, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết: Thứ nhất, việc ban hành một quy chuẩn khí thải công nghiệp áp dụng chung cho các ngành công nghiệp khác nhau là chưa phù hợp. Với đặc thù của nhiệt điện than, có lưu lượng khí thải lớn, nồng độ bụi cao, yêu cầu xử lý xuống mức 20 - 30 mg/Nm3 là thách thức rất lớn cả về kỹ thuật và chi phí đầu tư.
Liên quan đến các giải pháp kỹ thuật của Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng I, ông Phạm Sinh Thành đánh giá, các giải pháp mới dừng ở mức tính toán lý thuyết, chưa được kiểm chứng trong điều kiện vận hành thực tế.
Nhiều nhà máy nhiệt điện đang tiến hành hoàn thiện các hồ sơ đầu tư nâng cấp hệ thống xử lý khí thải. Ảnh: Minh họa
“Do đó, cần phải có các mô hình tính toán, mô phỏng. Các thử nghiệm cần được thực hiện trên cơ sở dữ liệu vận hành thực tế, nhằm chứng minh bằng số liệu cụ thể khả năng đạt ngưỡng 30 mg/Nm3”, ông Thành nhấn mạnh
Đối với công tác quan trắc và thực thi, từ phản ánh của đơn vị vận hành, số liệu quan trắc tự động cơ bản đáp ứng quy chuẩn, chỉ vượt ngưỡng cục bộ trong quá trình khởi động hoặc do lỗi thiết bị.
Theo ông Phạm Sinh Thành, PV Power cần rà soát, nghiên cứu đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành. Đồng thời phổ biến, hướng dẫn thống nhất cho các đơn vị thành viên, nhằm bảo đảm hiểu đúng và áp dụng đúng quy định. "Việc xử lý vi phạm chỉ đặt ra trong điều kiện vận hành ổn định hoặc khi có hành vi can thiệp làm sai lệch số liệu. Đối với các trường hợp vượt ngưỡng trong thời gian ngắn do quy trình kỹ thuật bắt buộc, không bị coi là vi phạm", ông Thành nhấn mạnh.
Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1. Ảnh: BHT
Về lộ trình thực hiện, yêu cầu hoàn thành nâng cấp hệ thống xử lý khí thải trước năm 2031 được đánh giá là rất gấp rút, trong khi các dự án cải tạo môi trường tại nhà máy nhiệt điện có quy mô lớn, thời gian chuẩn bị và triển khai kéo dài.
Ông Phạm Sinh Thành đề nghị PV Power và Chi nhánh Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng cần khẩn trương triển khai các khảo sát, đánh giá chi tiết về khó khăn kỹ thuật và nhu cầu vốn đầu tư. Từ đó làm việc, thống nhất kế hoạch tiến độ với Cục Điện lực, Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia, nhằm bảo đảm không ảnh hưởng đến vận hành hệ thống điện.
Bên cạnh đó, cũng theo ông Phạm Sinh Thành, công tác vận hành và bảo dưỡng (O&M) hệ thống xử lý môi trường hiện hữu cũng cần được PV Power và các đơn vị trực thuộc quan tâm đúng mức, nhằm duy trì hiệu suất xử lý tối ưu trong giai đoạn chuyển tiếp.