Ứng xử thiếu chuẩn mực từ hai phía
Mới đây, đoạn clip ghi lại cuộc tranh cãi giữa nhạc sĩ Minh Khang và một tài xế Grab lan truyền trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận. Nội dung clip cho thấy hai bên có những lời qua tiếng lại căng thẳng, trong đó nhạc sĩ Minh Khang bị cho là thiếu kiềm chế, sử dụng ngôn từ gây tranh cãi.
Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến cho rằng tài xế xe công nghệ Grap cũng có thái độ ban đầu chưa phù hợp, góp phần đẩy mâu thuẫn lên cao. Đây là điểm đáng lưu ý bởi trong các quan hệ dịch vụ, chuẩn mực giao tiếp và ứng xử luôn là yếu tố quan trọng, không chỉ về đạo đức mà còn có thể kéo theo hệ lụy pháp lý nếu vượt quá giới hạn.
Nhạc sĩ Minh Khang lên tiếng xin lỗi vì lời nói khiếm nhã với tài xế công nghệ Grap. Ảnh: Thạch Anh
Nhìn từ góc độ pháp lý, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho hay, quyền riêng tư và quyền lợi của người lao động đều là những giá trị được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, trong một số tình huống cụ thể, hai quyền này có thể phát sinh xung đột, buộc phải xem xét trên cơ sở pháp lý và nguyên tắc cân bằng lợi ích.
Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, về nguyên tắc chung, mọi thông tin cá nhân, hình ảnh của công dân đều được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, nếu một cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội thì việc thu thập hình ảnh làm chứng cứ có thể được chấp nhận mà không cần xin phép.
Luật sư Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Cương
Trong vụ việc này, nếu hành khách có hành vi xúc phạm, đe dọa tài xế thì việc ghi lại hình ảnh để làm bằng chứng là phù hợp. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cách sử dụng dữ liệu đó.
Theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 thì cá nhân có quyền tranh luận về hình ảnh của mình và việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Tuy nhiên, nếu sử dụng hình ảnh trong trường hợp sau thì đây không cần phải có ý kiến của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ.
Cụ thể, hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng; hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm: nghị viện, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không gây tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
“Đối với việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định cưỡng bức người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu huỷ, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, gây tổn hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật”, luật sư Đặng Văn Cường nêu quan điểm.
Chấm dứt hợp tác có phù hợp?
Sau khi tiếp nhận phản ánh, Grab Việt Nam xác định tài xế đã thu thập, sử dụng và tiết lộ thông tin cá nhân của hành khách ngoài mục đích cung cấp dịch vụ. Do đó, doanh nghiệp đã quyết định ngừng vĩnh viễn quyền sử dụng ứng dụng đối với tài xế này.
Quyết định này tiếp tục gây tranh luận, đặc biệt xoay quanh câu hỏi: Mối quan hệ giữa Grab và tài xế xe công nghệ là quan hệ lao động hay dân sự?
Theo luật sư Ma Văn Giang (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội), để xác lập quan hệ lao động theo Bộ luật Lao động 2019, phải tồn tại yếu tố thuê mướn, trả lương và quản lý điều hành trực tiếp. Tuy nhiên, giữa Grab và tài xế không có đầy đủ các yếu tố này.
Cụ thể, tài xế chủ động về phương tiện, thời gian làm việc, còn Grab chỉ đóng vai trò cung cấp nền tảng kết nối khách hàng. Hai bên có nghĩa vụ qua lại theo thỏa thuận và chia sẻ lợi ích. Vì vậy, đây là quan hệ hợp tác mang tính chất dân sự, không phải quan hệ lao động.
Diễn biến cuộc tranh cãi giữa lái xe và nhạc sĩ Minh Khang. Ảnh: Nguyễn Vy.
Đồng quan điểm, luật sư Diệp Năng Bình (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) cho rằng, việc Grab chấm dứt quyền sử dụng ứng dụng đối với tài xế là phù hợp. Bởi lẽ, tài xế đã vi phạm Bộ quy tắc ứng xử và Chính sách bảo mật và các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân là những nội dung mà hai bên đã thỏa thuận từ trước.
Luật sư Diệp Năng Bình cũng nhấn mạnh, trong trường hợp này, yếu tố thỏa thuận dân sự giữa các bên mang tính quyết định. Khi tài xế vi phạm cam kết, doanh nghiệp hoàn toàn có quyền chấm dứt hợp tác mà không cần áp dụng các quy định của pháp luật lao động.
Ở góc độ rộng hơn, luật sư Đặng Văn Cường lại cho rằng, doanh nghiệp cũng cần cân nhắc yếu tố bảo vệ người lao động trong những tình huống nguy hiểm. Thực tế đã có nhiều trường hợp tài xế bị hành hung, xúc phạm, gây bức xúc trong dư luận.
Theo luật sư Đặng Văn Cường, nếu hành khách có hành vi vi phạm pháp luật, việc tài xế ghi lại và sử dụng hình ảnh để tố cáo là cần thiết, góp phần bảo vệ trật tự xã hội. Trong một số trường hợp, việc đăng tải clip có thể được xem là hình thức tự vệ hoặc cảnh báo.
Tuy nhiên, ranh giới giữa “cảnh báo” và “xâm phạm quyền riêng tư” là rất mong manh. Nếu không tuân thủ đúng quy định pháp luật, hành vi này có thể trở thành vi phạm, kéo theo trách nhiệm pháp lý.
Trước đó, trên mạng xã hội đang lan truyền đoạn clip được cho là nhạc sĩ Minh Khang có những lời lẽ khiếm nhã đối với tài xế, thu hút lượng lớn người xem và bình luận. Nhiều khán giả bày tỏ thất vọng, thậm chí chỉ trích người này dùng ngôn từ dung tục, có lời đe dọa đối với tài xế.
Sáng 18/3, nhạc sĩ Minh Khang đăng xin lỗi trên Facebook mang tên Khang Le và khẳng định người trong clip cãi vã gay gắt với tài xế Grab là mình. Anh xin lỗi tài xế Grab và xem đây là một bài học lớn cho mình. Về phía tài xế cũng đăng thông tin lên mạng cho biết mình đã bị Grab khoá tài khoản vĩnh viễn sau vụ việc trên.