Mỗi kỳ bầu cử Quốc hội đều là sự kiện chính trị quan trọng, thu hút sự quan tâm lớn của toàn xã hội. Từ góc nhìn của một đại biểu Quốc hội đã hai nhiệm kỳ tham gia nghị trường, Giáo sư, Anh hùng Lao động Nguyễn Anh Trí chia sẻ với Báo Công Thương về không khí bầu cử, những điểm mới của kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI, cũng như kỳ vọng đối với các đại biểu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Giáo sư, Anh hùng Lao động Nguyễn Anh Trí từng là đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV, thành viên Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, đồng thời là thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ. Trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông chia sẻ nhiều góc nhìn về ý nghĩa của ngày bầu cử, những đổi mới trong công tác tổ chức bầu cử cũng như vai trò của báo chí và trách nhiệm của đại biểu Quốc hội trước cử tri.
GS - AHLĐ Nguyễn Anh Trí trong cuộc trò chuyện cùng phóng viên Báo Công Thương. Ảnh: Trường Giang.
- Thưa Giáo sư, với tư cách là một đại biểu Quốc hội đã nhiều lần tham gia các kỳ bầu cử, ông có thể chia sẻ cảm nhận của mình về không khí các kỳ bầu cử Quốc hội trước đây, từ góc nhìn của một người vừa là cử tri, vừa là người trực tiếp tham gia ứng cử và trúng cử?
Giáo sư Nguyễn Anh Trí: Tôi có may mắn được trúng cử đại biểu Quốc hội trong hai nhiệm kỳ khóa XIV và XV. Tuy nhiên, ngay cả trước đó, khi còn là một cử tri bình thường, tôi luôn cảm nhận rằng ngày bầu cử Quốc hội thực sự là một ngày hội lớn của đất nước.
Không khí bầu cử rất đặc biệt, từ tinh thần, thái độ cho đến sự tham gia của người dân đều thể hiện rõ sự đồng tâm, đoàn kết và nghiêm túc. Người dân đi bầu với ý thức rất cao về quyền và trách nhiệm công dân của mình.
Sau này khi trực tiếp tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội, tôi càng nhận ra rõ hơn tính nghiêm túc và dân chủ của công tác bầu cử ở nước ta. Cá nhân tôi đã hai lần tự ứng cử đại biểu Quốc hội và may mắn được cử tri tín nhiệm bầu chọn. Trong suốt quá trình đó, tôi không phải đi gặp gỡ hay nhờ vả ai để vận động cho mình. Tất cả các bước đều được thực hiện theo đúng quy định của Hội đồng bầu cử, từ việc hoàn thiện hồ sơ, tiếp xúc cử tri cho đến các hoạt động vận động bầu cử.
Chính trải nghiệm đó khiến tôi càng tin tưởng rằng bầu cử Quốc hội ở Việt Nam thực sự dân chủ và công khai.
Theo GS.AHLĐ Nguyễn Anh Trí: "Kỳ bầu cử lần này là việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều này cũng tạo ra những thay đổi nhất định trong công tác tổ chức bầu cử, tuyên truyền và vận động". Ảnh: Trường Giang.
- Giáo sư nhìn nhận như thế nào về những điểm mới đáng chú ý trong công tác chuẩn bị cho kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI?
Giáo sư Nguyễn Anh Trí: Theo tôi, kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI có một số điểm mới rất đáng chú ý.
Trước hết là thời gian chuẩn bị được rút ngắn đáng kể. Theo kế hoạch ban đầu, thời điểm bầu cử dự kiến vào tháng 5/2026, nhưng nay được điều chỉnh sớm hơn, vào giữa tháng 3/2026. Như vậy toàn bộ công tác chuẩn bị đã được rút ngắn khoảng hai tháng, trong khi khối lượng công việc phải triển khai là rất lớn. Đến thời điểm này có thể thấy các cơ quan chức năng đã chuẩn bị khá tốt, điều đó thể hiện tinh thần đoàn kết và sự thống nhất cao của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị.
Một điểm mới khác là việc ứng dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội trong quá trình vận động bầu cử. Các ứng cử viên có thể sử dụng các nền tảng mạng xã hội để giới thiệu thông tin, chương trình hành động của mình đến cử tri. Cá nhân tôi cũng đã theo dõi nhiều thông tin của các ứng cử viên từ cấp xã, cấp tỉnh cho đến đại biểu Quốc hội trên các nền tảng này.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các nền tảng dữ liệu số như VNeID để cung cấp thông tin về ứng cử viên cũng rất thuận tiện. Cử tri có thể chủ động tìm hiểu kỹ hồ sơ và chương trình hành động của từng ứng cử viên trước khi bỏ phiếu. Điều này giúp tăng tính minh bạch và giúp cử tri có thêm thông tin để lựa chọn.
Một điểm khác biệt nữa của kỳ bầu cử lần này là việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Hiện nay chỉ còn cấp tỉnh và cấp xã, trong đó các đơn vị cấp xã được tổ chức với quy mô lớn hơn trước. Điều này cũng tạo ra những thay đổi nhất định trong công tác tổ chức bầu cử, tuyên truyền và vận động.
- Là một đại biểu luôn gắn bó với đời sống cử tri, Giáo sư kỳ vọng điều gì ở Quốc hội khóa XVI, đặc biệt trong việc hoàn thiện thể chế để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước?
Giáo sư Nguyễn Anh Trí: Trước hết tôi rất cảm ơn câu hỏi của phóng viên khi nhấn mạnh đến yếu tố gắn bó với cử tri. Theo tôi, đây chính là điều quan trọng nhất đối với mỗi đại biểu Quốc hội.
Nếu nói về kỳ vọng đối với Quốc hội khóa XVI, tôi mong rằng các đại biểu Quốc hội sẽ luôn đặt cử tri ở vị trí trung tâm trong hoạt động của mình. Trước hết phải nhớ rằng một người trở thành đại biểu Quốc hội là nhờ sự tín nhiệm của cử tri. Chính cử tri đã bỏ phiếu lựa chọn và gửi gắm niềm tin để đại biểu thay mặt mình tham gia các hoạt động của Quốc hội.
Vì vậy, đại biểu Quốc hội cần lắng nghe và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng cũng như những vấn đề người dân quan tâm. Đây là cơ sở quan trọng để Quốc hội thực hiện ba chức năng lớn là lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Tôi cũng muốn nhắc lại một ý kiến rất đáng nhớ của nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An. Trong một lớp tập huấn dành cho các đại biểu Quốc hội mới trúng cử mà tôi từng tham dự, ông từng nói rằng: "Chính cử tri là người dạy cho đại biểu Quốc hội cách hoạt động nghị trường, từ việc quan tâm đến vấn đề gì, phát biểu điều gì cho đến cách nhìn nhận các vấn đề của đời sống xã hội". Sau gần 10 năm làm đại biểu Quốc hội, tôi càng thấy nhận định đó hoàn toàn đúng.
Giáo sư Nguyễn Anh Trí từng là đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV, thành viên Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội và hiện là thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ. Ảnh: Báo Công Thương.
- Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, Giáo sư nhìn nhận vai trò của hệ thống chính sách ngành Công Thương như thế nào trong việc vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa bảo đảm hài hòa lợi ích của doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng?
Giáo sư Nguyễn Anh Trí: Ngành Công Thương có vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế, bởi lĩnh vực này tác động trực tiếp đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại và xuất nhập khẩu.
Trong bối cảnh thế giới hiện nay có nhiều biến động khó lường, đặc biệt là những xung đột địa chính trị như căng thẳng tại Trung Đông, chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu nhiều tác động. Các tuyến vận tải, lưu thông hàng hóa cũng bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến hoạt động thương mại quốc tế cũng như giá cả năng lượng.
Trong bối cảnh đó, vai trò của ngành Công Thương càng trở nên quan trọng. Tôi được biết trong các cuộc họp của Chính phủ cũng như tại Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đặc biệt lưu ý đến việc bảo đảm ổn định thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng hàng hóa.
Hiện nay Bộ Công Thương đang rất nỗ lực triển khai các giải pháp để bảo đảm nguồn cung xăng dầu, năng lượng ổn định, đồng thời hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh, đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, nhu cầu năng lượng ngày càng tăng. Những điều này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với công tác điều hành.
Theo tôi, đây là một giai đoạn nhiều thách thức không nhỏ. Vì vậy ngành Công Thương cần tiếp tục bám sát diễn biến thị trường quốc tế, chủ động điều chỉnh chính sách và có các giải pháp linh hoạt để vừa bảo đảm ổn định thị trường trong nước, vừa hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.
- Trong bối cảnh truyền thông hiện đại phát triển mạnh mẽ, theo Giáo sư, vai trò của báo chí và truyền hình trong việc lan tỏa ý nghĩa của cuộc bầu cử cần được phát huy như thế nào? Ông đánh giá ra sao về vai trò của Báo Công Thương trong công tác này?
Giáo sư Nguyễn Anh Trí: Trong xã hội hiện đại, báo chí và truyền thông có vai trò vô cùng quan trọng. Đặc biệt với những sự kiện chính trị lớn của đất nước như Đại hội Đảng hay bầu cử Quốc hội, vai trò của báo chí lại càng nổi bật.
Đối với kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI lần này, vai trò của truyền thông càng quan trọng hơn bởi có nhiều điểm mới như mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc rút ngắn thời gian chuẩn bị hay việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội trong việc cung cấp thông tin về ứng cử viên.
Trong bối cảnh đó, báo chí có nhiệm vụ truyền tải kịp thời và chính xác các thông tin chính thống về cuộc bầu cử, giúp cử tri hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận đầy đủ thông tin về các ứng cử viên.
Theo quan sát của tôi, từ khi bắt đầu công tác chuẩn bị cho đến nay, khi chỉ còn khoảng một tuần nữa là đến ngày bầu cử, các cơ quan báo chí đã vào cuộc rất tích cực. Thông tin về bầu cử xuất hiện thường xuyên trên báo in, báo điện tử, truyền hình và nhiều nền tảng truyền thông khác. Điều đó góp phần tạo nên không khí sôi nổi, dân chủ và minh bạch cho cuộc bầu cử.
Riêng đối với Báo Công Thương, mặc dù là cơ quan báo chí chuyên ngành nhưng tôi thấy các phóng viên, biên tập viên của báo cũng rất tích cực tham gia tuyên truyền về công tác bầu cử. Trong thời gian gần đây, Báo Công Thương có nhiều bài viết và chương trình trao đổi liên quan đến chủ đề này. Tôi tin rằng Báo Công Thương sẽ tiếp tục có những đóng góp tích cực vào công tác truyền thông cho kỳ bầu cử Quốc hội lần này.
- Xin cảm ơn ông!
Giáo sư Nguyễn Anh Trí là đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV, thành viên Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội và hiện là thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ.
Ông từng có nhiều năm công tác trong lĩnh vực y tế, đồng thời tham gia tích cực vào các hoạt động lập pháp và giám sát của Quốc hội. Trong hai nhiệm kỳ đại biểu Quốc hội, ông được cử tri đánh giá là người luôn gắn bó với đời sống nhân dân và tích cực phản ánh ý kiến cử tri tại nghị trường.