Hà Nội nâng hiệu quả quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo

Từ chính sách đến đời sống đồng bào

Với quy mô dân số lớn, địa bàn rộng, số lượng di tích, cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo nhiều, Hà Nội có những đặc thù riêng trong công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo. Điều đó đặt ra yêu cầu vừa thực hiện đầy đủ, kịp thời chính sách dân tộc, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, vừa nâng cao hiệu lực quản lý và giữ vững ổn định từ cơ sở.

Sau 8 tháng đầu năm 2026, một trong những chuyển động đáng chú ý là việc các chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiếp tục được cụ thể hóa bằng nguồn lực đầu tư.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong giai đoạn 2021-2025, kế hoạch vốn đầu tư dự kiến ban đầu là 2.144,523 tỷ đồng. Sau cập nhật, điều chỉnh, thành phố đã bố trí 2.775,043 tỷ đồng, đạt 129,4% so với kế hoạch dự kiến ban đầu. Trong đó, nguồn đầu tư xây dựng cơ bản là 2.669,025 tỷ đồng cho 173 dự án; nguồn vốn sự nghiệp 106,018 tỷ đồng cho 36 dự án, nội dung, chương trình.

Riêng năm 2026, Hà Nội tiếp tục bố trí 195,6 tỷ đồng để thực hiện Chương trình, trong đó 193,7 tỷ đồng vốn đầu tư xây dựng cơ bản dành cho 20 dự án và 1,9 tỷ đồng vốn sự nghiệp. Đến tháng 8/2026, nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản năm 2026 đã giải ngân 103,639/193,7 tỷ đồng, đạt 53,50%. Tính chung các dự án giai đoạn 2021-2025 và năm 2026, lũy kế giải ngân đạt 2.457,238/2.656,756 tỷ đồng, tương đương 92,49%.

Những con số này cho thấy chính sách dân tộc đang được gắn ngày càng chặt với nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Khi nguồn vốn được đưa vào các công trình, dự án và chương trình cụ thể, chính sách không chỉ dừng ở hỗ trợ mà từng bước tạo thêm điều kiện để vùng đồng bào dân tộc thiểu số nâng chất lượng hạ tầng, cải thiện đời sống và mở rộng cơ hội phát triển.

Một bước tiến khác trong 8 tháng đầu năm là việc xác định địa bàn thực hiện chính sách cho giai đoạn mới. Trên cơ sở Nghị định số 272/2025/NĐ-CP của Chính phủ, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu thành phố ban hành Quyết định số 4440/QĐ-UBND ngày 21/8/2026 phê duyệt danh sách thôn, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; xã khu vực I thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2026-2030.

Cùng với nguồn lực đầu tư, các chính sách trực tiếp đối với đồng bào tiếp tục được triển khai. Năm 2026, thành phố thực hiện chính sách đối với 119 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số; tổ chức thăm hỏi và trao 119 suất quà, trị giá 500.000 đồng/suất dịp Tết Nguyên đán, đồng thời tổ chức tập huấn, trao đổi kinh nghiệm thực tế. Các địa phương thực hiện hỗ trợ hằng tháng đối với 119 người có uy tín với tổng kinh phí 1,135 tỷ đồng.

Hoạt động chăm lo những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn cũng được duy trì. Thông qua Chương trình “Xuân Nhân Ái”, 100 suất quà trị giá 1 triệu đồng/suất được trao cho các hộ gia đình khó khăn tại xã Ba Vì, xã Yên Xuân; 470 suất quà với tổng kinh phí 470 triệu đồng được trao tới các hộ gia đình và học sinh nghèo vượt khó tại xã Yên Bài.

Từ đầu tư phát triển đến chính sách đối với người có uy tín và chăm lo các hộ còn khó khăn, điểm chung là đưa nguồn lực đến gần hơn với địa bàn và người thụ hưởng. Đây cũng là cơ sở để chính sách dân tộc không chỉ giải quyết những nhu cầu trước mắt mà góp phần tạo nền tảng phát triển lâu dài cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của Thủ đô.

Nâng chất lượng quản lý từ cơ sở và dữ liệu

Nếu chính sách dân tộc đặt trọng tâm vào nâng cao đời sống thì lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo lại cho thấy một yêu cầu khác: quản lý một địa bàn có số lượng cơ sở lớn, hoạt động đa dạng trong khi vẫn phải bảo đảm nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng của người dân.

Đến nay, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã hoàn thành rà soát tổng thể tại 126 xã, phường, bước đầu xây dựng dữ liệu quản lý đối với 4.662 cơ sở tín ngưỡng, gồm 1.942 đình, 923 đền, 812 miếu, 18 am, 7 phủ và 960 cơ sở khác. Trong đó có 680 di tích xếp hạng cấp quốc gia, quốc gia đặc biệt; 1.101 di tích cấp thành phố; 1.468 di tích thuộc danh mục kiểm kê và 1.413 cơ sở chưa xếp hạng.

Quy mô này cho thấy quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo tại Hà Nội không đơn thuần là giải quyết thủ tục hành chính. Đằng sau mỗi cơ sở là nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo của người dân, những giá trị văn hóa, lịch sử được tích lũy qua nhiều thế hệ và hàng loạt vấn đề liên quan đến đất đai, xây dựng, an ninh, trật tự cũng như tổ chức các hoạt động tập trung đông người.

Trong 8 tháng đầu năm, Sở đã phối hợp với Công an thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao hướng dẫn các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo diễn ra lành mạnh, an toàn và tuân thủ quy định pháp luật. Đồng thời, 29 hồ sơ thủ tục hành chính phức tạp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo đã được tham mưu xử lý dứt điểm, đúng hạn.

Đáng chú ý, một hướng chuyển mới đang được thúc đẩy là sử dụng dữ liệu và chuyển đổi số để hỗ trợ quản lý. Sở đã phối hợp với Thống kê Hà Nội tiếp nhận, rà soát và chuẩn hóa thông tin của 5.597 cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ Tổng điều tra kinh tế năm 2026. Chế độ theo dõi, tổng hợp thông tin nhanh hằng ngày từ 126 xã, phường cũng được duy trì, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của thành phố.

Ở một bình diện rộng hơn, dữ liệu chuyên ngành về công tác dân tộc cũng đang từng bước được chuẩn hóa. Hệ thống thông tin dữ liệu về công tác dân tộc của thành phố đã được đưa vào vận hành thử nghiệm. Ba biểu dữ liệu dân tộc đã được làm sạch, chuẩn hóa với mức độ sẵn sàng tích hợp 100%, trong đó có dữ liệu 109.331 người thuộc 48 thành phần dân tộc thiểu số tại 126 xã, phường, danh mục 119 người có uy tín và 30 sản phẩm tiêu biểu vùng dân tộc thiểu số.

Kết quả cải cách hành chính cũng cho thấy những chuyển động rõ nét. Theo báo cáo, 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở đã được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% hồ sơ phát sinh được tiếp nhận, giải quyết trên môi trường điện tử với tỷ lệ đúng hạn 100%; toàn bộ thành phần hồ sơ và kết quả giải quyết được số hóa, tích hợp vào kho dữ liệu điện tử của thành phố.

Tuy nhiên, chuyển đổi số cũng đang đặt ra những bài toán cần tiếp tục giải quyết. Dữ liệu lịch sử còn lưu trữ phân tán dưới dạng tài liệu giấy hoặc bảng tính, cấu trúc chưa đồng nhất; việc kết nối, đồng bộ dữ liệu còn gặp khó khăn về kỹ thuật. Tỷ lệ phát sinh hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực tôn giáo còn thấp do thói quen sử dụng hồ sơ giấy, trong khi kỹ năng số của một bộ phận người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi còn hạn chế. Nguồn nhân lực chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin cũng còn mỏng.

Chính những vấn đề này đặt ra yêu cầu chuyển từ “có dữ liệu” sang quản trị bằng dữ liệu. Khi thông tin về địa bàn dân tộc, cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo và các đối tượng liên quan được chuẩn hóa, cập nhật và liên thông, cơ quan quản lý sẽ có thêm cơ sở để chủ động nắm tình hình, nhận diện vấn đề từ sớm và xử lý công việc ngay từ địa bàn cơ sở.

Trong những tháng cuối năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thiện dữ liệu tôn giáo, tín ngưỡng và tích hợp cơ sở dữ liệu chuyên ngành dân tộc, tôn giáo vào Kho dữ liệu dùng chung của thành phố trước ngày 31/12/2026. Thành phố cũng tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ 2026-2030; hoàn thiện Đề án bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch; thực hiện đầy đủ chính sách đối với người có uy tín và tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật.

Từ việc đưa nguồn lực chính sách tới vùng đồng bào đến xây dựng dữ liệu số và tăng khả năng nắm tình hình từ 126 xã, phường, công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo của Hà Nội đang từng bước hướng tới phương thức quản lý chủ động hơn. Đây cũng là nền tảng để chính sách đến đúng đối tượng, thủ tục được giải quyết thuận lợi hơn, những vấn đề phát sinh được nhận diện sớm, qua đó góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và giữ vững ổn định để Thủ đô phát triển bền vững.

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội, dữ liệu chuyên ngành đã xác định 109.331 người thuộc 48 thành phần dân tộc thiểu số tại 126 xã, phường. Thành phố cũng bước đầu xây dựng dữ liệu quản lý 4.662 cơ sở tín ngưỡng và rà soát, chuẩn hóa thông tin của 5.597 cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo. Việc hoàn thiện và liên thông những nguồn dữ liệu này đang tạo nền tảng để chuyển dần từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu số.