Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư tới cơ chế đặc thù gỡ vướng cho Thủ đô
Cuối tháng 3/2025, tại cuộc họp với Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhấn mạnh về một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh phải tạo chuyển biến rõ nét hơn nữa trong công tác phòng, chống lãng phí, nhất là tập trung xử lý dứt điểm các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, hiệu quả thấp, gây thất thoát, lãng phí lớn, góp phần huy động, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8% trong năm 2025 và hai con số trong các năm tiếp theo.
Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, ngày 11/12/2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 258/2025/QH15 cho phép thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.
Thành ủy Hà Nội sau đó ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU Hội nghị chuyên đề Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XVIII (nhiệm kỳ 2025 – 2030), trong đó nhấn mạnh yêu cầu các sở, ngành thành phố hướng dẫn, phối hợp chặt chẽ với các xã, phường tập trung xử lý dứt điểm các vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, đất đai, giá đất tại các dự án trọng điểm, nhất là các dự án hạ tầng giao thông khung, đường vành đai, đường sắt đô thị, các dự án môi trường, chỉnh trang đô thị, nông nghiệp, thủy lợi và đê điều.
Nhờ đó, các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đã được tháo gỡ “điểm nghẽn” mặt bằng để tăng tốc thi công và đưa vào khai thác như: đường vành đai 2 trên cao đoạn Ngã Tư Sở - Vĩnh Tuy, cầu Vĩnh Tuy giai đoạn 2, tuyến vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - Quốc lộ 1A… góp phần mở rộng kết nối không gian đô thị, giảm tải ách tắc giao thông.
Nút thắt kìm hãm sự vận hành đồng bộ của toàn khu vực
Trong khi các dự án trọng điểm mặt bằng được giải phóng thần tốc thì tại khu vực phía Bắc Thủ đô, vẫn còn những công trình dù quy mô không lớn nhưng lại chậm trễ kéo dài, gây lãng phí. Điển hình là tuyến đường dài hơn 3 km, mặt cắt 40 m nối từ chân cầu Thăng Long đến cầu Nhật Tân, qua khu đô thị Nam Thăng Long (Ciputra). Sau hơn 10 năm triển khai, dự án vẫn chưa thể hoàn thiện giải phóng mặt bằng khiến toàn tuyến bị “đứt đoạn”. Thực trạng này không chỉ gây bức xúc cho người dân mà còn làm giảm hiệu quả đầu tư hạ tầng, ảnh hưởng đến kết nối giao thông và phát triển không gian đô thị khu vực phía Bắc Hà Nội.
Sau hơn 10 năm triển khai, tuyến đường rộng 40 m qua khu đô thị Nam Thăng Long Ciputra vẫn chưa thể hoàn thành, không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn làm giảm hiệu quả đầu tư hạ tầng khu vực phía Bắc Thủ đô.
Nguyên nhân xuất phát từ một “điểm nghẽn” chỉ khoảng 50 m chưa giải phóng được mặt bằng thuộc khu tập thể cũ của Công ty CP Lắp máy Inco. Đoạn ngắn này khiến toàn tuyến không thể thông suốt, biến dự án được kỳ vọng giảm tải cho các trục An Dương Vương - Yên Phụ - Nguyễn Hoàng Tôn thành tuyến đường “nút thắt” kìm hãm sự vận hành đồng bộ của toàn khu vực.
Theo chính quyền địa phương, khu đất vướng giải phóng mặt bằng nằm trong khu tập thể cũ của Công ty Xây lắp Hóa chất B, sau khi doanh nghiệp này giải thể, thành phố bàn giao cho Công ty CP Lắp máy Inco từ năm 2013, trong đó có phần diện tích nằm trong quy hoạch mở đường.
Bà Phạm Thị Quyến, cư dân tại khu tập thể cho biết, các hộ gia đình được phân nhà từ năm 1987. Các căn hộ có nguồn gốc do Công ty Xây lắp Hóa chất B phân cho cán bộ, công nhân viên. Các gia đình đã sinh sống ổn định tại đây suốt nhiều thập kỷ. Đến khoảng năm 2010, khi các hộ dân làm hồ sơ xin xác nhận quyền sử dụng đất để cấp sổ đỏ thì nhận được thông báo khu vực này nằm trong quy hoạch tuyến đường 40 m. Vì vậy, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải tạm dừng.
“Nhiều gia đình có ba thế hệ cùng sinh sống trong khu tập thể. Nếu di dời mà không có phương án tái định cư cụ thể thì rất khó khăn”, bà Phạm Thị Quyến chia sẻ.
Bà Lê Thị Quang sinh sống tại khu tập thể cũ của Công ty CP Lắp máy Inco chia sẻ với phóng viên.
Còn bà Lê Thị Quang, nguyên công nhân của Công ty Xây lắp Hóa chất B cho biết, khi doanh nghiệp giải thể, người dân bắt đầu tự thực hiện nghĩa vụ thuế và làm thủ tục xin xác nhận quyền sử dụng đất.
“Trong quá trình làm hồ sơ chúng tôi mới biết khu vực này nằm trong quy hoạch mở đường. Từ đó đến nay đã hơn 10 năm nhưng việc giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn tất”, bà Lê Thị Quang chia sẻ.
Hạ tầng tại khu tập thể cũ đang xuống cấp nghiêm trọng.
Theo bà, các hộ dân không phản đối việc giải tỏa để thực hiện dự án. Tuy nhiên, điều khiến người dân lo lắng là phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chưa được thông báo rõ ràng.
“Nhà cửa hiện xuống cấp nghiêm trọng, môi trường sống cũng bị ảnh hưởng do hệ thống thoát nước kém. Chúng tôi chỉ mong sớm có phương án bố trí chỗ ở ổn định để yên tâm sinh sống”, bà Quang bày tỏ mong muốn.
Inco trễ hẹn, phường Phú Thượng ra "tối hậu thư"
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Mạnh Khương, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Thượng cho biết, trước đây, quận Tây Hồ (cũ) đã nhiều lần ban hành văn bản xin ý kiến thành phố và các sở, ngành để tháo gỡ khó khăn. Sau khi chuyển sang mô hình chính quyền hai cấp, UBND phường Phú Thượng tiếp tục rà soát hồ sơ, nghiên cứu phương án nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng tại khu Inco (khu lắp máy).
Ông Hoàng Mạnh Khương - Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Thượng trao đổi với phóng viên về dự án.
Theo kết quả rà soát, chủ thể sử dụng khu đất là Công ty CP Lắp máy Inco, tuy nhiên hiện có 18 hộ dân đang sinh sống tại đây. Trong đó, 12 hộ được phân nhà từ trước, còn 6 hộ sử dụng diện tích ngoài khuôn viên được phân. Đối với phần đất thuộc doanh nghiệp quản lý, phường đã ban hành thông báo thu hồi đất và phê duyệt phương án giải phóng mặt bằng.
Chính quyền địa phương cũng đã nhiều lần làm việc với công ty. Trước đó, doanh nghiệp cam kết bàn giao mặt bằng trước tết Nguyên đán nhưng sau đề nghị lùi thời hạn đến sau rằm tháng Giêng do một số nguyên nhân khách quan và chủ quan.
“Hiện phường đã yêu cầu Công ty CP Lắp máy Inco phải bàn giao mặt bằng trong tuần này. Nếu doanh nghiệp không thực hiện, địa phương sẽ ban hành quyết định cưỡng chế theo quy định, phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 3/2026 để thi công thông tuyến”, ông Hoàng Mạnh Khương cho biết.
Đối với các hộ dân đang sinh sống tại khu tập thể, phường đang triển khai song song các bước bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Dự kiến các hộ sẽ được bố trí tái định cư tại khu X2 Phú Thượng. Qua rà soát, trong 12 hộ được phân nhà trước đây có 11 hộ đủ điều kiện bố trí tái định cư, còn 1 hộ không đủ điều kiện do đã có nhà đất khác trên địa bàn. Các hộ dân có thể được xem xét lựa chọn nhận nhà tái định cư (chung cư) hoặc nhận tiền bồi thường.
Ông Lê Văn Thủy - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng phường Phú Thượng thông tin thêm về dự án.
Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương tiếp tục có buổi làm việc với ông Lê Văn Thủy, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng phường Phú Thượng. Tại buổi làm việc ông Thủy cho biết, khu tập thể cũ của Công ty CP Lắp máy Inco nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng tuyến đường 40 m với diện tích khoảng 2.559 m². Trong đó, khoảng 1.300 m² là khu nhà tập thể 2 tầng cùng sân và lối đi, phần còn lại hơn 1.200 m² là dãy nhà cấp 4, văn phòng và tường rào do doanh nghiệp quản lý.
“Đối với phần diện tích do Công ty Lắp máy Inco quản lý, đây là đất nhà nước giao có thời hạn và nằm trong quy hoạch mở đường nên doanh nghiệp phải bàn giao lại", ông Lê Văn Thủy cho biết.
Cũng theo ông Lê Văn Thủy, đối với các hộ dân đang sinh sống tại khu tập thể, chính quyền địa phương đang nghiên cứu phương án hỗ trợ phù hợp, bảo đảm đúng quy định pháp luật, đồng thời hạn chế tối đa thiệt thòi để người dân sớm ổn định cuộc sống.
Thông tin từ UBND phường Phú Thượng cung cấp, địa phương sẽ phấn đấu sớm hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn bộ khu vực để thi công đoạn còn lại của tuyến đường 40 m. Khi hoàn thành, tuyến đường dài gần 3 km này kết nối cầu Nhật Tân với cầu Thăng Long, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông khu đô thị Nam Thăng Long và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Bắc Thủ đô.