Với đường biên giới dài gần 369 km cùng hệ thống cửa khẩu đa dạng, tỉnh Tây Ninh đang từng bước khẳng định vai trò chiến lược trên hành lang kinh tế biên giới phía Nam. Việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng cửa khẩu, mở rộng không gian hợp tác và thúc đẩy thương mại qua biên giới đang tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế của địa phương.
Phương tiện vận chuyển hàng hoá trên đường trục chính cửa khẩu Tân Nam - Meun Chey.
Khai thác hiệu quả lợi thế vị trí địa lý, kết nối logistics và hệ thống khu công nghiệp phụ trợ, Tây Ninh đang mở ra dư địa lớn để phát triển kinh tế cửa khẩu bền vững, đồng thời trở thành điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng giữa Việt Nam với Campuchia và các nước ASEAN.
Tây Ninh khởi sắc kinh tế đầu năm 2026
Những tháng đầu năm 2026, Tây Ninh ghi nhận kết quả tích cực trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Với 570,6 triệu USD vốn FDI đăng ký trong hai tháng đầu năm, địa phương đã vươn lên nhóm 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về thu hút FDI.
Trong tổng số hơn 5,6 tỷ USD vốn FDI mà nhóm 10 địa phương dẫn đầu thu hút được, Tây Ninh chiếm tỷ trọng đáng kể. Nhóm này hiện đóng góp gần 94% tổng vốn FDI đăng ký của cả nước.
Kết quả trên phản ánh những nỗ lực của tỉnh trong cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp. Đến nay, Tây Ninh đã thu hút hơn 2.000 dự án FDI với tổng vốn đăng ký trên 24,8 tỷ USD, từng bước nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư tại khu vực phía Nam.
Bên cạnh đó, Tây Ninh có lợi thế nổi bật về kinh tế cửa khẩu với hệ thống 4 cửa khẩu quốc tế, 4 cửa khẩu chính cùng nhiều cửa khẩu phụ, gắn với 3 khu kinh tế cửa khẩu và mạng lưới khu công nghiệp, cụm công nghiệp quy mô lớn. Hệ thống hạ tầng này đang tạo nền tảng quan trọng để địa phương phát triển thương mại, logistics và mở rộng thu hút đầu tư.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Thạc sĩ Nguyễn Văn Phong, Trưởng ban Phân tích kinh tế, Trung tâm Khoa học và Hợp tác Net Zero Việt Nam Asia(VANZA), vị trí địa lý giúp Tây Ninh trở thành cửa ngõ quan trọng kết nối trực tiếp Việt Nam với thủ đô Phnom Penhcủa Campuchia và các quốc gia ASEAN bằng đường bộ.
Thạc sĩ Nguyễn Văn Phong -Trung tâm Khoa học và Hợp tác Net Zero Việt Nam Asia – VANZA)
“Các cửa khẩu quốc tế tại Tây Ninh đang đóng vai trò như mạch máu giao thương của khu vực. Trong đó, Mộc Bài là cửa khẩu đường bộ lớn nhất giữa Việt Nam và Campuchia, đảm nhận vai trò trung chuyển hàng hóa quy mô lớn; còn Xa Mát kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với các tỉnh phía Bắc Campuchia, đặc biệt với các mặt hàng như cao su, sắn, điều và vật liệu xây dựng”, ông Phong nhận định.
Mở rộng không gian giao thương
Bên cạnh hai cửa khẩu truyền thống, việc nâng cấp Cửa khẩu Tân Nam lên cửa khẩu quốc tế được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế cửa khẩu của Tây Ninh.
Khi kết nối với Cửa khẩu quốc tế Meun Chey (Campuchia), tuyến giao thương này được kỳ vọng tạo thêm một “cửa ngõ” mới cho hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời giúp giảm tải cho các cửa khẩu hiện hữu.
Cảng cạn Tân Cảng - Mộc Bài có tổng mức đầu tư 552 tỷ đồng
Theo ông Phong, tuyến cửa khẩu Tân Nam có lợi thế rút ngắn đáng kể quãng đường vận chuyển từ TP. Hồ Chí Minh đến Phnom Penh và các tỉnh miền Trung Campuchia, qua đó giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí logistics và thời gian vận chuyển.
“Hàng hóa nông sản và nguyên liệu từ tỉnh Prey Veng của Campuchia có thể đi thẳng qua Tân Nam thay vì phải di chuyển vòng qua các tuyến cửa khẩu khác như trước. Điều này không chỉ giảm áp lực cho Mộc Bài và Xa Mát mà còn mở rộng không gian giao thương về phía Tây Bắc của Tây Ninh”, ông Phong phân tích.
Cùng với việc mở rộng cửa khẩu, hạ tầng giao thông kết nối khu vực biên giới cũng đang được đầu tư mạnh mẽ. Đáng chú ý là dự án cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài, tuyến giao thông được xem là “xương sống” kết nối Tây Ninh với trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.
Khi tuyến cao tốc này hoàn thành, hàng hóa từ các cửa khẩu của Tây Ninh có thể kết nối trực tiếp với hệ thống cảng biển lớn của khu vực như cảng Cái Mép – Thị Vải hoặc các cảng tại TP.HCM, hình thành chuỗi logistics xuyên quốc gia từ biên giới Tây Nam ra biển Đông.
Hình thành trung tâm logistics khu vực
Không chỉ thúc đẩy thương mại, hệ thống cửa khẩu còn tạo điều kiện hình thành các trung tâm logistics tại khu vực biên giới.
Theo Thạc sĩ Nguyễn Văn Phong, việc tập trung lượng lớn hàng hóa tại khu vực cửa khẩu sẽ tạo tiền đề hình thành các cảng cạn (ICD), kho lạnh và trung tâm phân phối, giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển và thời gian thông quan.
“Ba cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Xa Mát và Tân Nam đang dần hình thành cấu trúc ‘kiềng ba chân’ trong phát triển kinh tế cửa khẩu của Tây Ninh. Trong đó, Mộc Bài có lợi thế phát triển công nghiệp, đô thị và dịch vụ; Xa Mát và Tân Nam hỗ trợ giao thương nông sản và du lịch biên giới”, ông Phong cho biết.
Song song đó, các cửa khẩu của tỉnh cũng đang đẩy mạnh ứng dụng mô hình cửa khẩu số và hải quan thông minh, góp phần rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống logistics.
Theo đánh giá của các chuyên gia, với lợi thế cửa ngõ kết nối hành lang kinh tế Việt Nam – Campuchia, Tây Ninh có nhiều cơ hội để phát triển thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực Đông Nam Bộ.
Ông Nguyễn Văn Phong cho rằng, để khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế cửa khẩu, Tây Ninh cần tập trung một số giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, đẩy nhanh kết nối hạ tầng giao thông giữa các cửa khẩu với các tuyến đường chiến lược như cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài và tuyến Gò Dầu – Xa Mát.
Thứ hai, phát triển hệ thống logistics hiện đại tại khu vực biên giới, bao gồm cảng cạn (ICD), kho lạnh và trung tâm phân phối hàng hóa.
Thứ ba, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động cửa khẩu, áp dụng mô hình cửa khẩu số và hải quan thông minh nhằm rút ngắn thời gian thông quan.
Thứ tư, tăng cường liên kết kinh tế với Campuchia và các nước ASEAN, hình thành chuỗi cung ứng khu vực và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp.
Thạc sĩ Nguyễn Văn Phong khẳng định, nếu tận dụng tốt các lợi thế này, Tây Ninh có thể chuyển mình từ điểm trung chuyển hàng hóa trở thành trung tâm logistics năng động của khu vực biên giới phía Nam.