Doanh nghiệp không thể đứng ngoài xu hướng chuyển đổi số logistics
Chiều 26/5, Cục Xúc tiến thương mại Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo "Xu hướng và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu".
Chia sẻ tại Hội thảo, ông Đoàn Hữu Phước - Giám đốc phụ trách khối sản xuất và tư vấn giải pháp chuyển đổi số ERP khu vực Châu Á Thái Bình Dương - Công ty Sotatek, đại diện Hiệp hội Logistisc Việt Nam cho biết, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, yêu cầu về tốc độ, tính minh bạch và khả năng kết nối dữ liệu ngày càng trở thành tiêu chí sống còn đối với doanh nghiệp logistics và sản xuất.
Theo ông Đoàn Hữu Phước, logistics hiện nay không còn đơn thuần là vận tải hay kho bãi, mà đang chuyển dịch sang mô hình “hệ sinh thái kết nối số”, nơi mọi chủ thể trong chuỗi cung ứng được liên thông dữ liệu theo thời gian thực. Do đó, muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, theo ông Phước, doanh nghiệp Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng chuyển đổi số logistics.
Ông Đoàn Hữu Phước - Giám đốc phụ trách khối sản xuất và tư vấn giải pháp chuyển đổi số ERP khu vực Châu Á Thái Bình Dương - Công ty Sotatek, đại diện Hiệp hội Logistics Việt Nam. Ảnh: Quỳnh Trang
Thông tin thêm, ông Phước cho biết, Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam hiện có hơn 900 thành viên hoạt động trong nhiều lĩnh vực như vận tải, kho bãi, phân phối, sản xuất và cung ứng. Trong xu thế phát triển mới, Hiệp hội đang hướng tới xây dựng mô hình “Digital Supply Network” (DSN) - mạng lưới chuỗi cung ứng số, nhằm tối ưu hóa hoạt động logistics và gia tăng khả năng kết nối giữa các doanh nghiệp trong nước với thị trường quốc tế.
"Mô hình DSN được xây dựng với mục tiêu chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu logistics từ đầu đến cuối chuỗi cung ứng. Thông qua nền tảng số, các doanh nghiệp có thể theo dõi toàn bộ quá trình vận hành theo thời gian thực, từ khâu mua sắm, vận chuyển, lưu kho cho tới thanh toán và giao nhận", ông Phước phân tích.
Nền tảng này cho phép doanh nghiệp kiểm soát được thông tin hợp đồng điện tử, truy xuất tiến độ đơn hàng, tìm kiếm đối tác cung ứng phù hợp và theo dõi toàn bộ quá trình vận hành đa phương thức theo thời gian thực, ông Phước cho biết.
Đáng chú ý, hệ thống còn tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng thị trường, cảnh báo sớm rủi ro và tăng tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi logistics.
Theo đại diện Hiệp hội Logistisc Việt Nam, hệ sinh thái DSN được xây dựng trên 6 thành phần chính gồm: hoạch định số, nhà máy thông minh, kho thông minh, giao nhận thông minh, logistics thông minh và hệ thống phân phối số. Toàn bộ cấu trúc này vận hành dựa trên 4 trụ cột gồm công nghệ, hạ tầng kỹ thuật, con người và quy trình nghiệp vụ.
Một trong những điểm cốt lõi của mô hình là xây dựng “sàn giao dịch số” cho logistics và chuỗi cung ứng. Tại đây, doanh nghiệp có thể vừa đóng vai trò nhà cung ứng, vừa là bên mua hàng hoặc đối tác kết nối dịch vụ logistics. Các giao dịch được thực hiện trên nền tảng điện tử với khả năng truy xuất, kiểm chứng và đồng bộ dữ liệu xuyên suốt.
“Chúng tôi kỳ vọng DSN không chỉ là nền tảng công nghệ mà sẽ trở thành một mạng lưới kết nối doanh nghiệp, tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế”, ông Phước nói.
Hiện nay nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc kết nối dữ liệu giữa các bộ phận nội bộ cũng như với các đối tác bên ngoài. Ảnh: Quỳnh Trang
Để vận hành hệ sinh thái này, Sotatek và các đối tác trong Hiệp hội logistics Việt Nam cũng phát triển đội ngũ hỗ trợ công nghệ thông tin, tư vấn chuyển đổi số và chuẩn hóa quy trình vận hành cho doanh nghiệp.
Theo ông Phước, hiện nay nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc kết nối dữ liệu giữa các bộ phận nội bộ cũng như với các đối tác bên ngoài. Điều này khiến chuỗi cung ứng thiếu tính liên thông, khó tối ưu chi phí và giảm khả năng phản ứng trước biến động thị trường.
“Chuyển đổi số không đơn thuần là triển khai phần mềm. Quan trọng hơn là chuẩn hóa quy trình, xây dựng dữ liệu và tạo khả năng kết nối giữa các hệ thống”, ông Phước nhấn mạnh.
Xây dựng hạ tầng dữ liệu và chuẩn hóa quy trình là điều kiện tiên quyết
Từ thực tiễn triển khai, ông Đoàn Hữu Phước chia sẻ một số mô hình ứng dụng DSN trong kết nối logistics xuyên biên giới. Trong đó có mô hình liên kết chuỗi cung ứng giữa Hồng Kông (Trung Quốc) và Việt Nam thông qua hệ thống cảng biển, vận tải đa phương thức và các doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Theo đó, toàn bộ quá trình từ cung ứng nguyên liệu, vận chuyển, lưu kho, sản xuất cho tới phân phối đều được số hóa và theo dõi theo thời gian thực. Hệ thống cho phép các bên tham gia truy xuất hợp đồng điện tử, tình trạng đơn hàng và luồng vận chuyển thông qua nền tảng số.
Không chỉ dừng lại ở logistics, nền tảng còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị sản xuất, quản lý chất lượng và tích hợp công nghệ Internet vạn vật (IoT) trong dây chuyền vận hành.
Một mô hình khác được ông Phước nhắc tới là chuỗi cung ứng sầu riêng xuất khẩu tại Việt Nam. Theo đó, toàn bộ quy trình từ hợp tác xã sản xuất, nhà máy chế biến, kho lạnh, đơn vị logistics cho tới doanh nghiệp xuất khẩu được kết nối trên cùng một nền tảng số.
Thông qua hệ thống này, doanh nghiệp có thể số hóa dữ liệu thu hoạch, quản lý tồn kho, phân loại chất lượng sản phẩm và truy xuất nguồn gốc bằng mã định danh điện tử. Đồng thời, nền tảng cũng hỗ trợ kết nối cung - cầu, tìm kiếm đối tác mua hàng và tối ưu điều phối logistics.
Theo ông Phước, việc áp dụng nền tảng DSN trong chuỗi xuất khẩu sầu riêng đã giúp giảm từ 30 - 40% thời gian xử lý thông quan, đồng thời nâng tỷ lệ giao hàng đúng hạn lên tới 98%.
“Đây là minh chứng cho thấy khi dữ liệu được kết nối xuyên suốt, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể chi phí vận hành, tối ưu thời gian lưu kho và nâng cao hiệu quả quản trị chuỗi cung ứng”, ông Phước đánh giá.
Doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp cận các mô hình logistics thông minh nếu có lộ trình phù hợp và tư duy chuyển đổi bài bản. Ảnh: Quỳnh Trang
Đại diện Sotatek cũng cho biết, hiện doanh nghiệp có hơn 1.300 nhân sự công nghệ, gồm kỹ sư phần mềm, chuyên gia phân tích nghiệp vụ và kiến trúc sư giải pháp. Thời gian qua, doanh nghiệp đã tham gia nhiều dự án tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ… qua đó tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế trong quản trị và vận hành logistics số.
Theo ông Phước, kinh nghiệm triển khai quốc tế giúp doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có cơ hội tiếp cận nhiều bài toán thực tiễn, từ đó xây dựng các giải pháp phù hợp hơn cho thị trường trong nước.
“Doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp cận các mô hình logistics thông minh nếu có lộ trình phù hợp và tư duy chuyển đổi bài bản”, ông nói.
Để triển khai mô hình DSN, ông Đoàn Hữu Phước đề xuất doanh nghiệp thực hiện theo 3 bước. Bước đầu tiên là “Digitalize” - chuẩn hóa nền tảng công nghệ và dữ liệu nội bộ. Bước thứ hai là “Connect” - kết nối các hệ thống thông qua nền tảng tích hợp dữ liệu thời gian thực. Cuối cùng là “Automate” - tự động hóa bằng AI và các hệ thống báo cáo quản trị thông minh.
Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện nay muốn triển khai ngay các giải pháp phân tích dữ liệu hoặc AI nhưng lại thiếu nền tảng dữ liệu chuẩn hóa, dẫn tới hiệu quả chưa cao. Vì vậy, việc xây dựng hạ tầng dữ liệu và chuẩn hóa quy trình là điều kiện tiên quyết trong chuyển đổi số logistics.
"DSN không chỉ là câu chuyện công nghệ. Đây là một hệ sinh thái kết nối, nơi doanh nghiệp có thể cùng chia sẻ dữ liệu, cùng vận hành và cùng tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho chuỗi cung ứng Việt Nam”, ông Đoàn Hữu Phước nhấn mạnh.