Năng lượng xanh nâng sức hút đầu tư
Điện đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư và tổ chức sản xuất. Nếu trước đây, giá đất, logistics hay nguồn lao động thường được đặt lên hàng đầu thì nay, độ ổn định của nguồn điện, khả năng tiếp cận điện xanh và mức độ chủ động về năng lượng ngày càng có sức nặng trong quyết định của các nhà đầu tư.
Yêu cầu đó càng rõ khi các chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục nâng chuẩn về giảm phát thải, sử dụng năng lượng sạch và bảo đảm tính liên tục của hoạt động sản xuất. Với các khu công nghiệp, bài toán vì thế không còn dừng ở việc bảo đảm đủ điện, mà là phải xây dựng được hạ tầng năng lượng ổn định, linh hoạt và ngày càng xanh hơn.
Trong xu hướng đó, điện mặt trời, hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) và các giải pháp quản lý năng lượng đang được xem là những công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp tăng khả năng chủ động. Tuy nhiên, để tiến tới tự chủ hoàn toàn nguồn điện vẫn là bài toán không đơn giản, bởi bên cạnh yếu tố kỹ thuật còn là câu chuyện chi phí đầu tư, hiệu quả tài chính và đặc điểm phụ tải của từng nhà máy.
Ông Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Kinh doanh Công ty Cổ phần Tập đoàn GG Power.
Thông tin tại tọa đàm “Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh và tăng trưởng công nghiệp: Bảo đảm nguồn cung năng lượng cho sản xuất” diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ Công nghiệp và Công nghệ Việt Nam 2026 (VITW 2026), ông Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Kinh doanh Công ty Cổ phần Tập đoàn GG Power cho rằng, yêu cầu của các nhà đầu tư đối với hạ tầng khu công nghiệp đang có sự thay đổi rõ rệt.
Theo ông Hà, khoảng 10 năm trước, khi doanh nghiệp FDI tìm kiếm địa điểm đặt nhà máy tại Việt Nam, những câu hỏi đầu tiên thường xoay quanh khoảng cách đến cảng, điều kiện logistics, giá đất hay khả năng cung ứng lao động tại địa phương.
Tuy nhiên, hiện nay, các tập đoàn và nhà máy FDI lớn không còn chỉ quan tâm đến những yếu tố này. Những câu hỏi về năng lượng ngày càng được đặt lên hàng đầu, như: Nguồn điện tại khu vực có ổn định hay không? Một năm xảy ra bao nhiêu lần mất điện? Khu công nghiệp có khả năng cung cấp điện xanh, điện sạch hay không? Tỷ lệ điện xanh có thể cam kết cho doanh nghiệp là bao nhiêu?
Đại diện GG Power nhận định, sự thay đổi này cho thấy giảm phát thải carbon và sử dụng điện xanh không còn đơn thuần phụ thuộc vào lựa chọn riêng của từng nhà máy hay doanh nghiệp sản xuất, mà đang dần trở thành một điều kiện bắt buộc khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Đây là yêu cầu đối với các tập đoàn lớn, đồng thời cũng là yêu cầu đối với các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Nếu muốn tiếp tục cung cấp hàng hóa cho những thương hiệu lớn, doanh nghiệp buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về năng lượng xanh và giảm phát thải”, ông Hà nhấn mạnh.
Từ góc độ khu công nghiệp, đại diện GG Power đánh giá, việc phát triển hạ tầng năng lượng xanh có thể tạo ra hai hiệu quả rõ rệt.
Trước hết, khả năng cam kết tỷ lệ sử dụng điện xanh có thể trở thành lợi thế cạnh tranh lớn của khu công nghiệp. Ngay cả khi giá thuê hạ tầng cao hơn mặt bằng chung, việc có thể cam kết tỷ lệ điện xanh ở mức 20%, 50% hoặc cao hơn vẫn có sức hấp dẫn đáng kể đối với các doanh nghiệp FDI.
Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển dịch sang năng lượng xanh không chỉ đặt ra đối với các khu công nghiệp mới. Những cụm công nghiệp quy mô nhỏ hoặc các khu công nghiệp đã hoạt động lâu năm cũng cần từng bước cải tạo hạ tầng năng lượng, tăng khả năng tiếp cận nguồn điện xanh và giảm sự phụ thuộc tuyệt đối vào điện lưới.
Theo ông Hà, năng lượng tái tạo vì vậy đang trở thành cấu phần ngày càng quan trọng của hạ tầng khu công nghiệp. Tùy đặc điểm phụ tải và nhu cầu sử dụng năng lượng, doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều giải pháp khác nhau.
Đáng chú ý, đối với những khu công nghiệp có quy mô lớn, BESS đang được xem là một trong những giải pháp có nhiều tiềm năng. BESS không chỉ hỗ trợ điều hòa phụ tải, nâng cao độ ổn định và chất lượng cung cấp điện trong khu công nghiệp mà còn tạo điều kiện tích hợp hiệu quả hơn các nguồn năng lượng tái tạo.
“Qua đó, hệ thống lưu trữ năng lượng có thể góp phần nâng tỷ lệ sử dụng điện xanh, tăng khả năng đáp ứng các yêu cầu của nhà đầu tư quốc tế và trở thành lợi thế mới để các khu công nghiệp nâng cao sức hấp dẫn trong thu hút đầu tư”, ông Hà cho biết.
Tăng chủ động năng lượng cho doanh nghiệp
Cũng theo đại diện GG Power, khi yêu cầu về điện xanh ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định lựa chọn địa điểm sản xuất, việc xây dựng hạ tầng năng lượng theo hướng xanh, ổn định và linh hoạt sẽ không chỉ giúp khu công nghiệp giải quyết bài toán cung ứng điện mà còn trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đánh giá về việc liệu doanh nghiệp có thể chủ động nguồn điện bằng điện mặt trời, BESS và các hệ thống lưu trữ để bảo đảm chất lượng điện năng, ông Hà cho rằng, ngay cả khi doanh nghiệp tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và kết hợp với BESS, việc tự bảo đảm toàn bộ 100% nhu cầu điện cho một nhà máy trong thực tế vẫn là bài toán không đơn giản.
Điện xanh, BESS và các giải pháp quản lý năng lượng đang mở thêm dư địa để khu công nghiệp nâng chất lượng hạ tầng.
Nguyên nhân là các nguồn năng lượng tái tạo có những đặc tính riêng. Chẳng hạn, điện mặt trời chủ yếu phát điện vào ban ngày. Đối với những nhà máy vận hành liên tục cả ngày lẫn đêm, nguồn điện mặt trời sẽ không thể trực tiếp đáp ứng nhu cầu vào ban đêm. Khi đó, doanh nghiệp phải tính đến việc sử dụng BESS để tích trữ điện và cấp điện vào những thời điểm không có nguồn năng lượng mặt trời.
Tuy nhiên, bài toán tiếp theo lại nằm ở quy mô đầu tư. Nếu doanh nghiệp muốn xây dựng BESS đủ lớn để duy trì hoạt động của toàn bộ nhà máy trong thời gian dài, chi phí đầu tư ban đầu sẽ rất lớn.
“Câu chuyện lúc này quay trở lại bài toán tài chính. Doanh nghiệp có sẵn sàng đầu tư BESS với quy mô đủ lớn để đáp ứng nhu cầu sản xuất hay không, hiệu quả đầu tư ra sao và thời gian hoàn vốn như thế nào là những vấn đề cần được tính toán rất kỹ”, ông Hà nhấn mạnh.
Theo đại diện GG Power, xét về mặt kỹ thuật, việc kết hợp điện mặt trời với BESS để hướng tới đáp ứng 100% nhu cầu điện của một nhà máy là hoàn toàn có thể thực hiện. Tuy nhiên, từ khả năng kỹ thuật đến hiệu quả kinh tế vẫn còn khoảng cách đáng kể.
Do đó, bài toán đối với doanh nghiệp không đơn thuần là đầu tư càng nhiều điện mặt trời hay BESS càng tốt, mà cần xác định quy mô hệ thống phù hợp với đặc điểm phụ tải, thời gian vận hành, yêu cầu về độ tin cậy của nguồn điện và khả năng tài chính.
Việc kết hợp hợp lý giữa điện lưới, năng lượng tái tạo và BESS vì vậy sẽ là hướng đi thực tế hơn, vừa giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chủ động về năng lượng, hạn chế tác động khi nguồn điện bị gián đoạn, vừa tránh tạo ra áp lực đầu tư quá lớn đối với hoạt động sản xuất.
Phát triển hạ tầng năng lượng xanh, tích hợp điện mặt trời và BESS đang giúp các khu công nghiệp nâng sức cạnh tranh, tăng khả năng thu hút doanh nghiệp FDI.