Nhiều điểm giống nhau đến lạ
Cuộc đời hai học giả đáng kính này có nhiều điểm giống nhau đến kỳ lạ, cứ y như sự sắp đặt có chủ ý của số phận.
Cùng mang họ như nhau, trên giấy tờ thì nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư sinh năm 1922 tại Thanh Chương (tỉnh Nghệ An), còn nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu sinh năm 1923 tại Hà Nội. Nhưng thực tế, cả hai học giả Nguyễn Đình Tư và Nguyễn Đình Đầu đều sinh năm 1920. Họ đều chọn mảnh đất phương Nam gieo những hạt giống kiến thức để làm nảy nở tình yêu xứ sở, tình yêu đất nước hình chữ S với các thế hệ độc giả đương đại.
Cuộc đời của hai vị học giả họ Nguyễn để lại nhiều câu chuyện về cách đứng vững trong dòng chảy gập ghềnh của thời đại, về sự minh mẫn ở tuổi xưa nay hiếm, về sự khoan dung trong tư tưởng, tấm lòng với đất nước và sự cống hiến không mệt mỏi của hai vị sử gia cũng như tấm gương sáng về lao động cho hậu thế.
Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh và học giả Nguyễn Đình Đầu. Ảnh: Cấn Dũng
Xuân này nếu còn tiếp tục hành trình cuộc đời, học giả Nguyễn Đình Đầu đã vượt ngưỡng bách niên ở con số 106. Với Bộ Công Thương, với Báo Công Thương, cụ như người nhà. Ấy là bởi khi Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà Hồ Chí Minh chọn nhân sĩ Nguyễn Mạnh Hà là Bộ trưởng Bộ Quốc dân Kinh tế, người thanh niên Nguyễn Đình Đầu được chọn làm thư ký của vị Bộ trưởng bộ tiền thân của Bộ Công Thương.
Thời gian đảm nhiệm công việc thời chẳng dài nhưng đúng như câu thơ của cố thi sĩ Thế Lữ: “Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy, ngàn năm hồ dễ mấy ai quên", chỉ mấy tháng trước khi cụ Đầu đi xa, đoàn cán bộ Báo Công Thương do Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh dẫn đầu đã có may mắn được diện kiến cụ tại tư gia, được cụ tiếp chuyện bằng những dòng hồi ức như vừa mới xảy ra hôm qua.
Âu cũng là thêm một sự hữu duyên giữa người hôm nay với người “muôn năm cũ”.
Cuộc thăm của Tổng Bí thư và món quà ý nghĩa
Hai học giả, hai sử gia họ Nguyễn Đình Xuân này còn lại cụ Nguyễn Đình Tư. Thật vinh dự khi trong chuyến công tác đầu Xuân mới đây tại TP. Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đến thăm và chúc Tết cụ Nguyễn Đình Tư.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư.
Được biết, ngay ở độ tuổi 20, người thanh niên Nguyễn Đình Tư đã có tác phẩm đầu tiên đăng báo và duy trì đều đặn công việc. Sau này, ông đã có hơn 60 tác phẩm nghiên cứu về địa danh mang hàm lượng tri thức cao như: Non nước Phú Yên, Non nước Khánh Hòa, Non nước Ninh Thuận, Địa chí hành chính các tỉnh Nam Kỳ thời Pháp thuộc (1859 - 1954), Đường phố nội thành Thành phố Hồ Chí Minh, Nam Kỳ địa hạt tổng thôn danh hiệu mục lục. Các tác phẩm lịch sử có thể kể đến: Chế độ thực dân Pháp trên đất Nam Kỳ (1859 - 1954), Gia Định - Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh dặm dài lịch sử (1698 - 2020)...
Trải qua hơn tám thập niên lao động khoa học nghiêm cẩn mà không ồn ào, các tác phẩm đã được công bố của học giả Nguyễn Đình Tư thực sự là hệ thống công trình đồ sộ về lịch sử, địa lý, văn hóa, đặc biệt là các nghiên cứu về Nam Bộ - mảnh đất yêu thương của Việt Nam. Những công trình của ông không chỉ có giá trị khoa học, mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị lịch sử – văn hóa của dân tộc, phục vụ thiết thực cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và hoạch định chính sách.
Câu chuyện giữa nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng với học giả cao tuổi nhất của đất nước bên thềm xuân tuy không dài nhưng tràn đầy sự ấm áp và có thể thấy rõ một nét đẹp trong văn hóa lãnh đạo của Đảng: luôn coi trọng trí thức, tôn vinh những đóng góp chân chính cho đất nước, dù đó là những đóng góp thầm lặng, lâu dài.
Đây cũng là nguồn động viên to lớn đối với đội ngũ làm công tác nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, khẳng định rằng những nỗ lực nghiêm túc, trung thành với sự thật lịch sử và lợi ích dân tộc luôn được Đảng, Nhà nước và Nhân dân ghi nhận.
Tại cuộc gặp, Tổng Bí thư Tô Lâm đã bày tỏ sự trân trọng đối với những đóng góp quý báu của cụ trong lĩnh vực nghiên cứu, sưu tầm và góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, làm giàu thêm đời sống văn hóa tinh thần của địa phương.
Tổng Bí thư nêu rõ, nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư là tấm gương sáng về lao động, học tập suốt đời, tận tụy đóng góp cho xã hội và đất nước. Tổng Bí thư cũng cho biết, trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm chăm lo đời sống của người cao tuổi; có những chính sách thiết thực đối với những tấm gương tiêu biểu sống khỏe, sống có ích, có những đóng góp xứng đáng cho xã hội.
Một điều cũng rất ý nghĩa nữa là ngay tại cuộc gặp, các cấp lãnh đạo đã chỉ đạo địa phương hỗ trợ một căn hộ chung cư để nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư thuận tiện sinh hoạt, an tâm tiếp tục thực hiện các đề tài mới; đồng thời hỗ trợ một bộ máy tính để cụ có điều kiện làm việc, tiếp tục đóng góp trí tuệ cho thành phố, cho đất nước.
Đây thực sự là món quà mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc, là sự ghi nhận đối với một đời cống hiến bền bỉ, thầm lặng cho khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam như cụ Nguyễn Đình Tư.
Mùa xuân luôn đúng hẹn khi mang đến những cành đào thắm, mai vàng cho đất trời. Mùa xuân ấy cũng đang mang đến cho đất nước những nụ thắm phát triển, cho sự gắn kết của ý Đảng lòng dân trên lộ trình trong khát vọng chinh phục tương lai phồn thịnh, hùng cường cho đất nước Việt Nam.