Thiết kế 2 phương án đối với 3 nội dung
Sáng 6/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh.
Trình bày Tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, Nghị quyết được ban hành nhằm xây dựng hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng; vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động của các cơ quan. Đồng thời là cơ sở để tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
Dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án đối với 3 nội dung. Cụ thể, về tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính: Phương án 1: Thiết kế theo hướng vừa phải bảo đảm 100% vụ án, vụ việc được giải quyết, xét xử theo đúng thời hạn luật định; vừa tiếp tục quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý. Đa số ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành Phương án 1.
Phương án 2: Thiết kế theo hướng chỉ quy định phải bảo đảm 100% vụ án, vụ việc được giải quyết, xét xử theo đúng thời hạn luật định; không quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý. Tòa án nhân dân tối cao (là cơ quan trực tiếp thực hiện chỉ tiêu này) tán thành Phương án 2.
Về chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm: Phương án 1: Thiết kế theo hướng vừa phải bảo đảm việc giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đúng thời hạn, có căn cứ, đúng quy định của pháp luật; vừa tiếp tục giữ chỉ tiêu định lượng về tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đạt từ 60% trở lên trên tổng số thụ lý. Đa số ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành Phương án 1.
Phương án 2: Thiết kế theo hướng tăng tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm hằng năm; việc giải quyết đơn phải bảo đảm đúng thời hạn, có căn cứ, đúng quy định của pháp luật; ngoài ra, không tiếp tục quy định chỉ tiêu định lượng về tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đạt từ 60% trở lên trên tổng số thụ lý.
Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao tán thành Phương án 2; tuy nhiên đề nghị bỏ quy định “tăng tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm hằng năm".
Về chỉ tiêu không để người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ: Phương án 1: Thiết kế theo hướng không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ. Đa số ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành Phương án 1.
Phương án 2: Thiết kế theo hướng hạn chế đến mức thấp nhất trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ. Bộ Công an (là cơ quan trực tiếp thực hiện chỉ tiêu này) tán thành Phương án 2.
Tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho hay, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 và các nguyên tắc xây dựng Nghị quyết được nêu trong Tờ trình; cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, qua 6 năm thực hiện, Nghị quyết số 96 đã phát huy hiệu quả rõ nét, tạo chuyển biến tích cực, thực chất trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, nâng cao chất lượng công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Hầu hết các chỉ tiêu Quốc hội giao đều được các cơ quan tư pháp thực hiện đạt và vượt yêu cầu.
Bên cạnh đó, việc thực hiện Nghị quyết số 96 đã xuất hiện một số bất cập. Một số chủ trương, chính sách mới của Đảng về công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật trong tình hình mới cần được kịp thời thể chế hóa.
Việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xây dựng dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật với nhiều chỉ tiêu được chuyển từ định tính sang định lượng không chỉ là sự kế thừa, phát huy các kết quả tích cực đã đạt được, mà còn là cơ sở để tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, tạo cơ sở pháp lý để Quốc hội thực hiện hiệu quả quyền giám sát tối cao, đồng thời thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp.
Về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính, ông Phan Chí Hiếu nêu, dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án. Nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 1 do phương án này tiếp tục kế thừa quy định của Nghị quyết số 96 quy định về tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc tính trên tổng số thụ lý trong kỳ báo cáo; bổ sung chỉ tiêu riêng đối với các vụ án xâm hại trẻ em để phù hợp với các nghị quyết của Quốc hội về công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Tuy vậy, cần diễn đạt chỉ tiêu này cho rõ ràng, dễ hiểu hơn.
Một số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tán thành Phương án 2 theo hướng chỉ quy định chỉ tiêu giải quyết đúng hạn, không quy định chỉ tiêu định lượng trong giải quyết vụ án, vụ việc, tránh tạo ra áp lực cho ngành Tòa án.
Dự thảo Nghị quyết có bố cục gồm 8 điều, trong đó Điều 1 quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; từ Điều 2 đến Điều 5 quy định về các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; Điều 6 và Điều 7 quy định về trách nhiệm, điều kiện bảo đảm thực hiện; Điều 8 quy định điều khoản thi hành.