Hơn 1.200 cô đỡ thôn bản
Gần 25 năm làm y tế thôn bản, chị Lò Thị Luấn ở bản Mật Sàng, xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La đã quen với những cuộc gọi bất kể sớm khuya. Địa bàn miền núi rộng, dân cư sống rải rác, đường đi nhiều nơi còn khó khăn. Có bản chị phụ trách cách trạm y tế xã tới 18 km, phải đi bộ nhiều giờ mới tới nơi.
Công việc của một cô đỡ thôn bản bắt đầu từ khá sớm trước lúc sản phụ chuyển dạ. Họ theo dõi thai kỳ, tuyên truyền phụ nữ mang thai đi khám, vận động sinh con tại cơ sở y tế, chăm sóc mẹ và trẻ sau sinh. Khi phát hiện nguy cơ hoặc tai biến sản khoa, cô đỡ có nhiệm vụ xử trí ban đầu và hỗ trợ chuyển tuyến kịp thời.
Cô đỡ thôn bản Lò Thị Luấn đo tuổi thai cho sản phụ.
Tại Sơn La, Quỹ Thiện Tâm triển khai Dự án “Hỗ trợ Cô đỡ thôn bản” từ năm 2019, thời gian thực hiện đến năm 2026. Chương trình hỗ trợ các cô đỡ thực hiện những nhiệm vụ như khám thai, vận động sản phụ đến cơ sở y tế sinh con, đỡ đẻ thường an toàn trong trường hợp không thể đến cơ sở y tế, phát hiện nguy cơ sản khoa để xử trí ban đầu và chuyển tuyến, chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh sau sinh.
Trong hành trình 20 năm, Quỹ Thiện Tâm đã hỗ trợ khoảng 1.200 cô đỡ thôn bản, thông qua đào tạo, hỗ trợ hoạt động và trang thiết bị. Mới đây, vào tháng 3/2026, Sở Y tế Điện Biên khai giảng khóa đào tạo cô đỡ thôn bản cho 20 học viên trong khuôn khổ dự án do Quỹ Thiện Tâm tài trợ.
Với chị Luấn và nhiều cô đỡ ở vùng cao, lợi thế lớn nhất là họ sống ngay giữa cộng đồng, hiểu tiếng nói, phong tục và đường vào từng bản. Ở những nơi bệnh viện còn xa, sự có mặt của họ giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, hỗ trợ gia đình xử trí ban đầu và đưa sản phụ tới cơ sở y tế kịp thời.
Khóa tập huấn cập nhật kiến thức cho 30 cô đỡ thôn bản ở tỉnh Yên Bái (trước sáp nhập) trong khuôn khổ Dự án "Hỗ trợ ngành y tế duy trì, củng cố và phát triển mạng lưới cô đỡ thôn bản, người dân tộc thiểu số tại các vùng đặc biệt khó khăn do Quỹ Thiện Tâm tài trợ".
Giữ nhịp thở ở Si Ma Cai
Bác sĩ chuyên khoa I Giàng A Sếnh vẫn nhớ ca bệnh của Lý Văn Bảo, em bé mới hơn một tháng tuổi được đưa tới bệnh viện ở Si Ma Cai trong tình trạng suy hô hấp, viêm phổi nặng. Nếu gặp ca bệnh như vậy 2 năm trước đó, lựa chọn gần như chắc chắn là chuyển bệnh nhi lên tuyến trên. Từ Si Ma Cai xuống bệnh viện tuyến tỉnh là hành trình dài qua những cung đường núi quanh co, với một em bé đang suy hô hấp, quãng đường ấy cũng đồng nghĩa với thêm rủi ro.
Lần đó, bác sĩ Sếnh và đồng nghiệp quyết định điều trị ngay tại địa phương. Từ những kiến thức đã được đào tạo cùng sự hỗ trợ chuyên môn trực tuyến 24/7 của các bác sĩ tuyến trung ương, ê-kíp cấp cứu, theo dõi các chỉ số và điều chỉnh phương án điều trị, Bảo qua cơn nguy kịch mà không phải chuyển tuyến.
Bác sĩ Sếnh là người dân tộc Mông, sinh ra và lớn lên ở Si Ma Cai. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, anh trở về quê công tác. Nhưng những ca bệnh khó ở một bệnh viện vùng cao sớm khiến bác sĩ trẻ nhận ra khoảng cách giữa kiến thức trong trường và những tình huống phải tự mình quyết định bên giường bệnh.
Bác sĩ chuyên khoa I Giàng A Sếnh ở Si Ma Cai kết nối với bác sĩ tuyến trung ương để kịp thời xử lý trường hợp bệnh nhân cấp cứu.
Cuối năm 2021, anh được lựa chọn tham gia Dự án 585, học chuyên khoa I Hồi sức cấp cứu tại Trường Đại học Y Hà Nội trong 2 năm. Anh thuộc lớp bác sĩ được đào tạo trong giai đoạn II của Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn”.
Bác sĩ Sếnh bảo, điều nhận được sau khóa học không nằm riêng ở một tấm bằng, trước khi được đào tạo, nhiều trường hợp anh chưa dám đưa ra quyết định. Sau khóa học, số bệnh có thể chẩn đoán và điều trị tại chỗ tăng lên, người dân cũng yên tâm hơn khi điều trị tại địa phương. Với một bác sĩ người Mông như Sếnh, khả năng nói tiếng của đồng bào cũng giúp việc giải thích bệnh tình và thuyết phục người bệnh thuận lợi hơn.
Từ năm 2021, Quỹ Thiện Tâm cùng Tập đoàn Vingroup đồng hành với giai đoạn II của Dự án 585 do Bộ Y tế triển khai. Chương trình hướng tới đào tạo bác sĩ chuyên khoa cho những bệnh viện, trung tâm y tế tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Đến năm 2026, chương trình vẫn tiếp tục. Tháng 4/2026, 74 bác sĩ chuyên khoa I được trao bằng và trở về cơ sở. Đến tháng 7, thêm 37 bác sĩ thuộc lớp thứ 10 hoàn thành chương trình tại Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế.
Thời gian qua, 600 bác sĩ công tác tại miền núi và hải đảo đã được hỗ trợ đào tạo, các chương trình y tế của Quỹ ghi nhận khoảng 7 triệu lượt người được khám, chữa bệnh. Quỹ cũng tham gia chương trình tài trợ 1.000 tỷ đồng cho Đề án cấp cứu ngoại viện quốc gia, hướng tới nâng cao năng lực cấp cứu trước khi người bệnh tới bệnh viện.
Khi dây chuyền ô tô làm máy thở
Cuối tháng 3/2020, Covid-19 lan nhanh trên thế giới, đẩy nhu cầu thiết bị y tế lên mức chưa từng có. Máy thở, oxy y tế, phương tiện bảo hộ trở thành những mặt hàng khan hiếm.
Ngày 30/3/2020, lãnh đạo Tập đoàn Vingroup triệu tập một cuộc họp khẩn, yêu cầu các viện nghiên cứu tập trung tìm phương án sản xuất máy thở. Hai viện nghiên cứu thiết kế ô tô, các đơn vị nghiên cứu thiết bị điện tử, pin cùng Nhà máy ô tô VinFast và Nhà máy điện tử VinSmart được huy động vào dự án. Bốn ngày sau, ngày 3/4, Vingroup chính thức công bố kế hoạch sản xuất máy thở xâm nhập, không xâm nhập và máy đo thân nhiệt.
Ngày 30/3/2020, hãng thiết bị y tế Medtronic công khai các thông số thiết kế của máy thở Puritan Bennett 560, viết tắt PB560, để các nhà sản xuất trên thế giới có thể tham gia tăng nguồn cung. Chỉ hơn một tuần sau, Medtronic cho biết, Vingroup là một trong ba nhà sản xuất đã đạt tiến triển đáng kể từ sáng kiến này. Sau đó, Vingroup nhận chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển mẫu Vsmart VFS-510 dựa trên PB560.
Những dây chuyền vốn dành cho ô tô và thiết bị điện tử bắt đầu đảm nhận một nhiệm vụ khác, khả năng gia công cơ khí của VinFast kết hợp năng lực sản xuất bo mạch và thiết bị điện tử của VinSmart được huy động để xử lý những linh kiện khó tìm giữa lúc chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy.
Ngày 28/4, sau hơn 3 tuần nghiên cứu, Vingroup công bố hoàn thiện hai mẫu máy thở xâm nhập VFS-410 và VFS-510. Với VFS-510, khoảng 70% cụm linh kiện được nghiên cứu tự sản xuất hoặc nội địa hóa, kể cả quạt thổi khí và các bo mạch quan trọng.
Tháng 6/2020, Bộ Y tế cấp số đăng ký lưu hành cho Vsmart VFS-510 sau quá trình đo kiểm và đánh giá lâm sàng tại một số bệnh viện. Sang tháng 8, Vingroup bắt đầu bàn giao lô đầu tiên trong chương trình tặng máy thở cho Bộ Y tế.
Hoạt động sản xuất máy thở chỉ là một phần trong nguồn lực Vingroup và Quỹ Thiện Tâm dành cho công tác phòng, chống Covid-19. Tổng mức hỗ trợ trong giai đoạn này đạt khoảng 7.500 tỷ đồng, gồm 3.300 máy thở, 4 triệu liều vaccine, gần 33 triệu bộ xét nghiệm, thuốc điều trị cùng nhiều trang thiết bị và nhu yếu phẩm. Riêng ngày 21/5/2021, Bộ Y tế tiếp nhận từ Vingroup kinh phí mua khoảng 4 triệu liều vaccine phòng Covid-19.
Giữa thời điểm chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy và thiết bị y tế trở nên khan hiếm, những dây chuyền vốn phục vụ sản xuất ô tô đã được huy động cho một nhiệm vụ khác. Đó là lát cắt đặc biệt của những năm chống dịch, năng lực công nghiệp được chuyển hướng rất nhanh để đáp ứng nhu cầu cấp bách của cộng đồng.
6 ngày ở Làng Nủ
Sáng 10/9/2024, trận lũ quét dữ dội tràn qua Làng Nủ, xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai. Chỉ trong ít phút, một phần bản làng dưới chân núi bị bùn đất vùi lấp, hàng trăm người chịu ảnh hưởng, lực lượng cứu hộ phải chạy đua từng giờ giữa bùn lầy để tìm kiếm người mất tích.
Ông Lý Minh Tuấn - Giám đốc Quỹ Thiện Tâm có mặt tại Làng Nủ giữa những ngày đó, người đàn ông vốn cứng rắn đã không cầm được nước mắt khi nhìn những chiếc quan tài giữa khung cảnh nhà cửa tan hoang, bùn đất ngổn ngang.
Ông nhắn về cho những người đang làm cứu trợ ở các địa phương khác: “Cả nhà mình không thể tưởng tượng được mức độ tang thương ở đây”. Sau đó, ông nói với các thành viên Quỹ: “Bằng mọi giá phải đưa bà con trở lại cuộc sống bình yên”.
Lễ trao tặng khu tạm cư cho người dân Làng Nủ, tỉnh Lào Cai.
Việc đầu tiên là dựng một nơi ở tạm cho những gia đình vừa mất nhà, Quỹ Thiện Tâm phối hợp cùng chính quyền địa phương, lực lượng xây dựng, quân đội, dân phòng và thanh niên triển khai khu tạm cư. Chỉ trong 6 ngày, 23 căn nhà khung thép trên khu đất rộng hơn 2.000 m² đã hoàn thành. Tổng kinh phí xây dựng khoảng 2 tỷ đồng, do Quỹ Thiện Tâm tài trợ.
Bên trong những căn nhà tạm, danh sách vật dụng được chuẩn bị dài từ giường, bàn ghế, chăn màn, gối, quạt điện, bếp gas, nồi chảo, bát đũa đến khăn mặt, bàn chải, kem đánh răng, bột giặt và mắc áo… Ngày khu tạm cư hoàn thành, một cột cờ được dựng lên, lá cờ Tổ quốc bay giữa vùng đất vừa trải qua một trong những trận lũ quét đau thương nhất.
Năm 2025, thiên tai liên tiếp gây thiệt hại tại nhiều địa phương. Ngày 1/10, Vingroup công bố gói hỗ trợ 500 tỷ đồng. Đến ngày 24/11, tập đoàn tiếp tục bổ sung 500 tỷ đồng, nâng tổng nguồn lực cứu trợ và khắc phục hậu quả thiên tai trong năm lên 1.000 tỷ đồng. Báo cáo thường niên 2025 của Vingroup cho biết Quỹ Thiện Tâm đã thành lập các đội phản ứng nhanh trực tiếp có mặt tại 24 tỉnh, thành phố để hỗ trợ những khu vực chịu ảnh hưởng.
Cách làm cũng có sự thay đổi, Quỹ công bố đường dẫn đăng ký trực tuyến để tiếp nhận thông tin về thiệt hại, qua đó rút ngắn thời gian xác minh và giải ngân. Trong đợt đầu tính đến cuối tháng 11/2025, hơn 1,1 tỷ đồng đã được chuyển tới 19 hộ có nhà sập hoàn toàn tại Huế và Đà Nẵng. Sau đó, phạm vi rà soát tiếp tục được mở rộng tới những địa phương chịu ảnh hưởng của các cơn bão tiếp theo.
Ngày 3/10/2026 đánh dấu tròn 20 năm Quỹ Thiện Tâm hoạt động. Theo số liệu thống kê của Quỹ, từ khi thành lập năm 2006 đến nay, các chương trình đã hiện diện tại 34/34 tỉnh, thành phố, với hơn 50 chương trình quy mô lớn, hơn 10 triệu người được hưởng lợi và hơn 46.000 tỷ đồng đã và đang được chia sẻ tới cộng đồng.
Bảng thống kê một số kết quả nổi bật của Quỹ Thiện Tâm trong lĩnh vực y tế và phòng tránh thiên tai sau 20 năm hoạt động.