Con đường đất dẫn vào thôn Suối Vui, xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang những ngày mưa nồm vẫn còn lổn nhổn đá tai mèo. Buổi sáng, sương sớm phủ một lớp mờ mỏng lên những mái nhà trình tường nép mình bên sườn núi. Giữa không gian tĩnh lặng ấy, tiếng loa phát thanh của tổ tuyên truyền biên phòng lại vang lên, quen thuộc mà ấm áp. Những câu chữ về pháp luật, về chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, tưởng chừng khô khan, nhưng bằng cách nào đó đã trở nên gần gũi, dễ hiểu với người dân nơi đây.
Ít ai hình dung được rằng, phía sau những buổi tuyên truyền giản dị ấy là một hành trình bền bỉ với 135 buổi tuyên truyền, hơn 6.000 lượt người tham gia. Đó là dấu chân của người lính biên phòng in khắp các bản làng, từ nhà văn hóa thôn đến những phiên chợ vùng cao, từ những buổi họp dân đến những chuyến tuyên truyền lưu động.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, Thiếu tá Lê Đình Trọng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Tùng Vài cho biết: “Thời gian qua, đơn vị luôn cử cán bộ, chiến sĩ bám nắm địa bàn, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương để tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt là trong các thời điểm quan trọng như bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031”.
Những ngày cao điểm bầu cử, cán bộ biên phòng gần như ăn cùng dân, ở cùng dân, đi từng ngõ, gõ từng nhà để giải thích cho bà con hiểu quyền và nghĩa vụ công dân. Ở những bản xa, nơi sóng điện thoại chập chờn, ngôn ngữ còn là rào cản, mỗi câu nói đều phải lựa chọn cẩn trọng, mỗi ví dụ đều phải gắn với đời sống thực tế.
Cán bộ biên phòng tuyên truyền về pháp luật cho người dân khu vực biên giới.
Không chỉ tuyên truyền về bầu cử, nội dung phổ biến pháp luật còn bao trùm nhiều lĩnh vực, từ các văn kiện quản lý biên giới, đến Luật Biên phòng Việt Nam, hay các quy định liên quan đến bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.
Không phải những bài giảng dài dòng, khô cứng, đó là những câu chuyện đời thường, những ví dụ cụ thể như một vụ vượt biên trái phép, một trường hợp vi phạm quy chế biên giới, hay đơn giản là cách xử lý tranh chấp đất đai. Những điều ấy khiến người dân nghe, hiểu và nhớ - đó là mục tiêu của các chiến sĩ biên phòng.
Ở chợ phiên - nơi đông người nhất vùng biên, những buổi tuyên truyền lưu động trở thành “lớp học” đặc biệt. Người bán hàng vừa cân ngô, vừa lắng nghe, những đứa trẻ chạy chơi bên cạnh, thỉnh thoảng dừng lại nhìn theo chiếc loa di động. Tiếng phổ biến pháp luật len lỏi vào từng nếp sinh hoạt, tự nhiên như hơi thở của bản làng. “Chúng tôi tổ chức nhiều hình thức đa dạng: tuyên truyền tại họp thôn, tuyên truyền lưu động, mô hình ‘tiếng loa biên phòng’, rồi tuyên truyền ở chợ phiên. Làm sao để người dân dễ tiếp cận nhất, dễ hiểu nhất”, Thiếu tá Trọng nói thêm.
Có những buổi tuyên truyền kéo dài đến tối muộn. Ánh đèn điện yếu ớt, xen lẫn ánh lửa bếp, nhưng không ai bỏ về giữa chừng. Người dân hỏi nhiều hơn, thắc mắc nhiều hơn, đó chính là dấu hiệu cho thấy pháp luật đã không còn xa lạ.
Trong căn nhà đơn sơ, ông Chen Dì Sún, 81 tuổi, người dân thôn Suối Vui, vừa rót chén nước, vừa chậm rãi kể với chúng tôi: “Trước kia, bà con mình không hiểu nhiều về pháp luật. Có việc gì cũng làm theo thói quen, nhiều khi sai mà không biết. Từ khi có Bộ đội Biên phòng xuống bản tuyên truyền, nói cho dân hiểu, mọi người thay đổi nhiều rồi”.
Và từ những buổi như thế, nhận thức dần thay đổi. Những hành vi vi phạm pháp luật giảm đi. Người dân chủ động cung cấp thông tin, phối hợp với lực lượng chức năng. Biên giới vì thế không chỉ được bảo vệ bằng lực lượng chuyên trách, mà còn bằng chính ý thức của cộng đồng. “Các chú nói dễ hiểu lắm, nói bằng tiếng của dân, lại lấy ví dụ ngay trong bản mình nên ai cũng nghe được. Giờ bà con biết cái gì nên làm, cái gì không nên, không nghe theo người xấu”, ông Chen Dì Sún nói thêm.
Nếu chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, những con số 135 buổi hay 6.000 lượt người sẽ sớm trở nên vô nghĩa. Điều làm nên giá trị thực sự của hành trình này chính là sự chuyển hóa từ nhận thức sang hành động, từ hiểu luật đến sống theo luật.
Ở nhiều bản làng, người dân giờ đây đã quen với việc báo tin cho đồn biên phòng khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Những tranh chấp nhỏ được giải quyết theo quy định, thay vì tự phát như trước. Đặc biệt, trong các sự kiện chính trị quan trọng, tinh thần trách nhiệm công dân được nâng lên rõ rệt. “Thành công của cuộc bầu cử vừa qua có sự đóng góp không nhỏ từ công tác tuyên truyền, vận động nhân dân. Khi người dân hiểu, họ sẽ đồng thuận và tham gia tích cực”, Thiếu tá Lê Đình Trọng khẳng định.
Nhưng để người dân “hiểu” không phải là câu chuyện một sớm một chiều. Đó là quá trình gắn bó, sẻ chia, thậm chí là hy sinh thầm lặng của những người lính mang quân hàm xanh.
Thiếu tá Lê Đình Trọng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Tùng Vài trao đổi với phóng viên Báo Công Thương.
Song song với tuyên truyền pháp luật, các mô hình dân vận được triển khai đã tạo nên một nền tảng bền vững. Chương trình “Nâng bước em tới trường”, mô hình “con nuôi đồn biên phòng”… không chỉ giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, mà còn gắn kết tình cảm quân - dân.
Hiện tại, Đồn Biên phòng Tùng Vài đang nuôi dưỡng 20 em nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt. Có em mồ côi cha mẹ, có em gia đình quá khó khăn không đủ điều kiện đến trường. Tại đây, các em không chỉ được chăm sóc, mà còn được dạy dỗ, kèm cặp học tập.
“Chúng tôi phối hợp với nhà trường, thầy cô để theo dõi việc học của các em, giúp các em tiến bộ, sau này trở thành người có ích cho xã hội”, Thiếu tá Trọng chia sẻ.
Ngồi ăn trưa cùng chúng tôi và những người “bố” đặc biệt, cậu bé Báu - con nuôi của các chiến sĩ Đồn Biên phòng Tùng Vài, với nước da sạm nắng, đôi mắt sáng, nói chậm rãi nhưng rõ ràng: “Từ khi được các bố đón về đồn, em được ăn no, được đi học đều. Các bố còn dạy em học bài, dạy cả cách sống. Em muốn sau này học thật giỏi để trở thành bộ đội biên phòng giống các bố, để giúp lại những bạn nhỏ như em”.
Cậu bé ngập ngừng một chút, rồi nói thêm: “Ở đây, em không thấy mình thiếu thốn nữa. Em thấy mình có thêm một gia đình”. Những đứa trẻ lớn lên trong tình thương của người lính, mang theo cả tri thức và ý thức pháp luật. Đó chính là cách gieo “hạt giống” bền vững nhất cho tương lai vùng biên.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, công tác tuyên truyền cũng không dừng lại ở không gian thực. Cán bộ biên phòng đã bắt đầu “hiện diện” trên mạng xã hội, từ Zalo đến Facebook, để nắm bắt dư luận, phát hiện và xử lý kịp thời các thông tin xấu, độc. “Chúng tôi theo dõi sát tình hình trên mạng, đặc biệt là các thông tin sai lệch, để kịp thời định hướng, tuyên truyền cho người dân”, Thiếu tá Trọng cho biết.
Không gian mạng trở thành một “mặt trận mới”, nơi cuộc chiến không tiếng súng nhưng không kém phần quyết liệt. Và ở đó, người lính biên phòng tiếp tục đóng vai trò là “người gác cửa” thông tin. Bảo vệ biên giới không chỉ là giữ từng tấc đất, mà còn là giữ lòng người. Khi người dân tin, hiểu và đồng hành thì biên giới sẽ trở thành một “phên dậu” vững chắc từ bên trong.
Ở nơi ấy, giữa núi rừng hun hút, những câu chuyện về pháp luật không còn khô khan. Chúng sống động, gần gũi và lặng lẽ góp phần giữ vững chủ quyền Tổ quốc từ chính từng bản làng.