Xúc tiến thương mại phải trở thành hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp
Những biến động liên tiếp của thị trường thế giới đang đặt doanh nghiệp xuất khẩu trước nhiều sức ép mới. Không chỉ tìm đầu ra cho hàng hóa, doanh nghiệp còn phải thích ứng với những thay đổi về chính sách thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu xanh hóa và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại để đồng hành sát hơn với doanh nghiệp.
Trước yêu cầu đó, nhiều hiệp hội ngành hàng đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại, tăng khả năng thích ứng của doanh nghiệp với những biến động của thị trường quốc tế.
Những kiến nghị này được đưa ra tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại quý II/2026 diễn ra sáng 7/7 với chủ đề "Chủ động thích ứng biến động thị trường toàn cầu - đẩy mạnh xúc tiến thương mại phát triển xuất khẩu, góp phần cân bằng cán cân thương mại và thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số". Hội nghị do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức, với sự tham dự của đại diện các cục, vụ thuộc Bộ Công Thương, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài, các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và địa phương.
Toàn cảnh Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại quý II/2026. Ảnh: Nam Nguyễn
Từ góc độ doanh nghiệp logistics, ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam cho rằng doanh nghiệp hiện không chỉ chịu tác động từ những biến động của thị trường quốc tế mà còn phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới về logistics xanh, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Theo ông Dũng, lợi thế của doanh nghiệp logistics là có mạng lưới kết nối rộng với các đối tác quốc tế nên có thể nắm bắt thông tin sớm và chủ động xây dựng phương án ứng phó. Tuy nhiên, nhiều biến động vẫn vượt ngoài khả năng kiểm soát, vì vậy cần những giải pháp mang tính chiến lược thay vì chỉ xử lý tình huống trước mắt.
"Chúng tôi đề nghị Bộ Công Thương và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục tăng cường hoạt động kết nối doanh nghiệp, đồng thời xây dựng một cổng thông tin chính thức để các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có thể chia sẻ thông tin, dữ liệu thị trường một cách thường xuyên và chuyên nghiệp hơn", ông Dũng kiến nghị.
Theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, dữ liệu sẽ là nền tảng giúp doanh nghiệp tối ưu chuỗi cung ứng, giảm chi phí và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thương mại toàn cầu.
Nếu doanh nghiệp logistics đặt vấn đề về dữ liệu thì Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam lại đề xuất thay đổi phương thức xúc tiến thương mại. Ông Phạm Hải Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam cho biết các triển lãm quốc tế vẫn mang lại hiệu quả kết nối cao nhưng chỉ diễn ra theo từng thời điểm, trong khi nhu cầu tìm kiếm khách hàng của doanh nghiệp diễn ra liên tục.
Để khắc phục hạn chế này, Hiệp hội đang xây dựng nền tảng kết nối giữa người mua và nhà cung cấp ứng dụng AI, cho phép doanh nghiệp giới thiệu năng lực sản xuất thông qua video, hình ảnh 3D nhà máy và tổ chức các phiên kết nối B2B trực tuyến ngay trên nền tảng.
"Chúng tôi mong muốn chuyển hoạt động xúc tiến thương mại từ cách làm 'đi tìm khách hàng' sang chủ động mời khách hàng quốc tế đến Việt Nam. Đây cũng là hướng đi mà Chương trình Xúc tiến thương mại quốc gia đang hỗ trợ rất tích cực", ông Phạm Hải Phong chia sẻ.
Theo ông Phong, cùng với việc tiếp tục tổ chức Triển lãm FBC thường niên, Hiệp hội sẽ mở rộng quy mô kết nối với các đoàn mua hàng từ Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản và nhiều thị trường khác, từng bước hình thành hệ sinh thái xúc tiến thương mại diễn ra thường xuyên thay vì phụ thuộc vào các sự kiện đơn lẻ.
Tăng cảnh báo sớm, mở rộng dư địa cho xuất khẩu
Ở lĩnh vực thương mại điện tử, ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng xuất khẩu trực tuyến đang mở ra cơ hội rất lớn cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp.
Theo ông Kiên, từ đầu năm đến nay, Hiệp hội đã phối hợp với nhiều đối tác quốc tế tổ chức các hội thảo về thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời chuẩn bị công bố Cẩm nang xuất khẩu trực tuyến dành cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh.
Đáng chú ý, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam đề xuất xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài với các hiệp hội để doanh nghiệp có thêm thông tin về xu hướng tiêu dùng, nhu cầu thị trường và cơ hội xuất khẩu.
Nhiều hiệp hội ngành hàng đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại. Ảnh: Nam Nguyễn
"Thực tế, dữ liệu về xu hướng tiêu dùng trên các nền tảng thương mại điện tử hiện nay rất khó tiếp cận. Nếu có cơ chế chia sẻ thông tin thường xuyên, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn thị trường và phát triển sản phẩm", ông Kiên nói.
Đại diện Hiệp hội cũng đề xuất kết hợp xúc tiến thương mại với xúc tiến du lịch, khai thác lợi thế ngày càng nhiều du khách quốc tế quan tâm đến các sản phẩm đặc trưng của Việt Nam để quảng bá hàng hóa gắn với câu chuyện văn hóa, địa phương.
Đối với ngành dệt may, mối quan tâm lớn nhất hiện nay là các rào cản thương mại và những thay đổi trong chính sách của các thị trường nhập khẩu. Ông Trương Văn Cẩm, Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết mặc dù ngành vẫn duy trì tăng trưởng xuất khẩu, song doanh nghiệp đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ nhiều quốc gia, cùng với các cuộc điều tra phòng vệ thương mại, quy định về lao động, chuyển đổi xanh và các hàng rào kỹ thuật mới.
"Điều chúng tôi lo ngại nhất hiện nay là các cuộc điều tra thương mại và những thay đổi trong chính sách của các thị trường nhập khẩu. Doanh nghiệp rất cần được cập nhật thông tin kịp thời để chủ động xây dựng phương án ứng phó", ông Cẩm nhấn mạnh.
Theo ông, ngoài việc cung cấp thông tin về các quy định mới, hệ thống Thương vụ cần tăng cường phân tích nguyên nhân khiến xuất khẩu sang từng thị trường sụt giảm, đồng thời cảnh báo sớm các rủi ro để doanh nghiệp có thời gian điều chỉnh chiến lược kinh doanh.
Các kiến nghị tại hội nghị đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao tính thực chất của hoạt động xúc tiến thương mại. Khi doanh nghiệp được tiếp cận thông tin thị trường kịp thời, kết nối hiệu quả với đối tác và có thêm sự hỗ trợ từ hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, cơ hội mở rộng thị trường và gia tăng xuất khẩu sẽ được cải thiện.
Qua ý kiến của các hiệp hội, có thể thấy nhu cầu lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay không chỉ là tìm kiếm khách hàng mới mà còn là tiếp cận thông tin thị trường kịp thời.
Từ cảnh báo về các vụ việc phòng vệ thương mại, thay đổi chính sách nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật, đến xu hướng tiêu dùng hay nhu cầu của từng thị trường, nếu được cập nhật sớm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh sản xuất, chuẩn bị nguồn nguyên liệu, lựa chọn phương án logistics và xây dựng kế hoạch xuất khẩu phù hợp, thay vì xử lý khi rủi ro đã xảy ra.