Hoàn thiện chính sách bảo vệ người dùng trong kỷ nguyên số

Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam (15/3) là sự kiện quan trọng, nâng cao nhận thức xã hội về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Trong bối cảnh thị trường ngày càng đa dạng, cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử và kinh tế số, công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng càng trở nên cấp thiết, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Tuấn Linh – Công ty luật BMVN xung quanh vấn đề này.

 

 

 

Luật sư Nguyễn Tuấn Linh: Việc duy trì tổ chức ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam 15/3 có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của toàn xã hội về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trước đây, nhiều người tiêu dùng còn khá thụ động khi quyền lợi bị xâm phạm. Không ít trường hợp khi mua phải hàng hóa kém chất lượng, hàng giả hoặc gặp tranh chấp trong giao dịch nhưng người tiêu dùng không biết phải phản ánh ở đâu, hoặc ngại khiếu nại.

 

Thông qua các hoạt động truyền thông, hội thảo, chương trình tuyên truyền do Bộ Công Thương cùng các cơ quan, địa phương tổ chức nhân dịp 15/3, nhận thức của người dân đã được nâng lên rõ rệt. Người tiêu dùng dần hiểu rằng họ có quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, quyền được an toàn, quyền được lựa chọn, quyền được khiếu nại và bồi thường khi quyền lợi bị xâm phạm.

 

Không chỉ tác động tới người tiêu dùng, ngày Quyền của người tiêu dùng còn tạo sức lan tỏa đối với cộng đồng doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đã nhận thức rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ bảo đảm chất lượng, minh bạch thông tin và tôn trọng quyền lợi khách hàng, góp phần hình thành môi trường kinh doanh lành mạnh, xây dựng niềm tin trên thị trường.

 

Bên cạnh đó, việc duy trì sự kiện thường niên này còn giúp các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường đối thoại với doanh nghiệp, tổ chức xã hội và người tiêu dùng, từ đó kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh trong thực tiễn để có giải pháp hoàn thiện chính sách phù hợp.

 

 

 

 

Luật sư Nguyễn Tuấn Linh: Có thể nói, trong những năm gần đây, Bộ Công Thương đã có nhiều nỗ lực đáng ghi nhận trong việc hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển nhanh chóng.

 

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 hay gần nhất là Luật Thương mại điện tử được ban hành đã bổ sung nhiều quy định mới phù hợp với thực tiễn thị trường hiện nay. Các luật này đã mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các giao dịch trên môi trường số, quy định rõ hơn trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh, đặc biệt là các nền tảng trung gian thương mại điện tử.

 

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, người tiêu dùng có thể mua sắm chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi đó cũng xuất hiện nhiều rủi ro như hàng giả, hàng kém chất lượng, thông tin quảng cáo sai sự thật, hoặc khó khăn trong việc khiếu nại và hoàn trả hàng hóa. Những vấn đề này đòi hỏi khung pháp lý phải được cập nhật kịp thời.

 

Bên cạnh việc xây dựng Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 hay Luật Thương mại điện tử, tôi được biết, hiện nay Bộ Công Thương cũng đang tích cực tham gia quá trình hoàn thiện các chính sách liên quan đến các lĩnh vực như thương mại, quản lý ngoại thương, cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng. Đáng chú ý là việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định của các luật quan trọng như Luật Cạnh tranh, Luật Thương mại, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

 

Những nỗ lực này cho thấy định hướng nhất quán của cơ quan quản lý trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ, tạo nền tảng vững chắc để bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế số. Khi pháp luật được hoàn thiện, không chỉ quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn mà môi trường kinh doanh cũng trở nên minh bạch và cạnh tranh lành mạnh hơn.

 

 

 

Luật sư Nguyễn Tuấn Linh: Theo tôi, để nâng cao chất lượng hoạt động bảo vệ người tiêu dùng trong thời gian tới, cần tập trung vào một số định hướng lớn, trong đó quan trọng nhất là tiếp tục hoàn thiện thể chế và hệ thống pháp luật.

 

Trước hết, cần tiếp tục rà soát và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số. Sự phát triển của nền kinh tế số, các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và các mô hình kinh doanh mới đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý mới. Vì vậy, các quy định trong Luật Cạnh tranh, Luật Thương mại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các văn bản liên quan cần được cập nhật kịp thời để theo kịp thực tiễn.

 

Tăng cường cơ chế giám sát và xử lý vi phạm trên môi trường trực tuyến. Hiện nay, không ít trường hợp lợi dụng nền tảng số để kinh doanh hàng giả, hàng nhái hoặc quảng cáo sai sự thật. Việc hoàn thiện cơ chế pháp lý để quản lý các nền tảng trung gian, yêu cầu minh bạch thông tin người bán và tăng trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử là rất cần thiết.

 

Một định hướng quan trọng khác là tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả của các hoạt động truyền thông, trong đó có ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam 15/3. Đây là dịp để cơ quan quản lý, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng tham gia vào các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức và xây dựng văn hóa tiêu dùng văn minh.

 

Ngoài ra, cần tăng cường vai trò của các tổ chức xã hội trong bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt là các hội bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương. Khi các tổ chức này hoạt động hiệu quả, người tiêu dùng sẽ có thêm kênh hỗ trợ khi phát sinh tranh chấp, góp phần tạo cầu nối giữa người tiêu dùng với cơ quan quản lý nhà nước.

 

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn là nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Khi người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn, niềm tin thị trường được củng cố, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.