Tại họp báo thường kỳ quý IV/2025 và gặp mặt báo chí nhân dịp xuân Bính Ngọ 2026 của Bộ Công Thương diễn ra sáng 29/1, trả lời câu hỏi của phóng viên báo chí liên quan đến hoạt động xuất khẩu gạo, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) thông tin, gạo là mặt hàng luôn nằm trong sự quan tâm điều hành của Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan.
Năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 8,06 triệu tấn với 4,1 tỉ USD, thấp hơn so với năm 2024, song vẫn cao hơn so với bình quân. Philippines là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam với khoảng 40%; Việt Nam cũng gia tăng lượng xuất khẩu sang thị trường châu Phi; xuất khẩu gạo sang thị trường Trung Quốc cũng có sự phục hồi và tăng trưởng trong năm qua.
Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải thông tin về hoạt động xuất khẩu gạo
Tuy nhiên, Phó Cục trưởng Trần Thanh Hải cho biết, năm 2025 xuất khẩu gạo sang thị trường Indonesia đang gặp khó khăn do chính sách điều hành của nước này. Chủ động đa dạng hóa thị trường, các doanh nghiệp xuất khẩu đã đẩy mạnh xuất khẩu sang Bangladesh, châu Phi…
Nêu các định hướng thúc đẩy xuất khẩu năm 2026, ông Trần Thanh Hải cho rằng, Bộ Công Thương sẽ đẩy mạnh, đẩy nhanh việc hoàn thiện thể chế quản lý trong xuất khẩu gạo. Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sản lượng gạo để có biện pháp giúp nông dân tiêu thụ hết lượng lúa gạo.
Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng sẽ đàm phán, ký kết với các thị trường về thương mại mặt hàng gạo và đẩy mạnh triển khai, hỗ trợ doanh nghiệp đưa sản phẩm này vào các thị trường mới. Với các thị trường đã ký kết hợp tác về thương mại gạo như Singapore thì đẩy nhanh tiến độ thực thi.
Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, hiện nay, Việt Nam đã ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU, Vương quốc Anh, trong đó có các cam kết về gạo, vì vậy, cần đẩy mạnh tận dụng ưu đãi từ các FTA đã ký, khai mở các thị trường mới, tiềm năng.
Trước đó, thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, cơ cấu gạo xuất khẩu năm 2026 sẽ tiếp tục nghiêng mạnh về gạo chất lượng cao và gạo thơm, với sản lượng ước khoảng 5,8 triệu tấn, chiếm tới 75% tổng lượng xuất khẩu. Gạo nếp khoảng 773 nghìn tấn (10%), phần còn lại là gạo phục vụ chế biến, chiếm khoảng 15%.
Định hướng này phản ánh thay đổi rõ rệt trong tư duy phát triển ngành hàng lúa gạo. Thay vì cạnh tranh trực diện ở phân khúc gạo trắng thông thường có giá chỉ khoảng 300 - 350 USD/tấn, gạo Việt Nam đang dịch chuyển sang các dòng gạo thơm, gạo đặc sản, có giá trị cao hơn và ít chịu áp lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh năm 2026 được dự báo tiếp tục biến động, việc nâng tỷ lệ diện tích sản xuất gạo thơm lên khoảng 70% được xem là chiến lược đúng hướng để giảm phụ thuộc và phân tán rủi ro.