Hội nhập kinh tế kinh tế: Trái ngọt từ Hiệp định CPTPP

Bước tiếp nối ngoạn mục các FTA truyền thống

Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) chính thức có hiệu lực từ ngày 14/1/2019 với 11 thành viên. Nếu so với lịch sử hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam thì FTA này còn khá non trẻ. Từ năm 1986, Việt Nam đã thiết lập những mối quan hệ quan trọng với khu vực ASEAN, châu Á-Thái Bình Dương. Và dấu mốc để Việt Nam đánh dấu tên mình trên bản đồ thương mại toàn cầu là khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), năm 1995.

Ở mỗi thời điểm, mỗi FTA đều giữ vai trò riêng và CPTPP được đánh giá là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới có quy mô lớn nhất mà Việt Nam từng tham gia và cũng là cột mốc có tính bước ngoặt trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế theo chiều sâu của Việt Nam.

Với các cam kết bao trùm nhiều lĩnh vực và mức độ tự do hóa mạnh hơn phần lớn FTA đã có của Việt Nam, CPTPP được dự báo sẽ tạo ra những tác động tích cực cả về kinh tế và thể chế cho Việt Nam.

Nhận định bao trùm nhất của các chuyên gia khi đánh giá về hiệu quả của CPTPP ở thời điểm cuối năm 2024 - sau khoảng 5 năm đi vào thực thi, hiệp định đã thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia của doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo đó là tỷ lệ nội địa hoá của một số ngành hàng xuất khẩu đã cải thiện đáng kể. Đồng nghĩa, nội lực của doanh nghiệp Việt Nam đã gia tăng đáng kể.

Kết quả đạt được của CPTPP năm 2025, Bộ Công Thương cũng ghi nhận rất tích cực: Kim ngạch xuất nhập khẩu 2 chiều đạt 124,5 tỷ USD, tăng 11,9 % so với năm trước; trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 70,6 tỷ USD, tăng 11,5%; nhập khẩu đạt 53,8 tỷ USD, tăng 12,5%.

“Thặng dư thương mại từ các thành viên CPTPP đạt 16,7 tỷ USD, trong khi năm 2024 chỉ đạt 15,4 tỷ USD. Đặc biệt, thặng dư thương mại với 3 nước Canada, Mexico và Peru trong năm 2025 đạt 12,7 tỷ USD, tăng 22,3% so với năm 2024”, báo cáo từ Bộ Công Thương nêu rõ.

Bên cạnh thương mại, kết quả hoạt động thu hút đầu tư của Việt Nam từ các nước CPTPP cũng rất khả quan. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), năm vừa qua, Việt Nam thu hút gần 15,6 tỷ USD vốn đầu tư từ các nước CPTPP; số dự án cấp mới đạt 1008, tăng 157 dự án so với năm 2024. Các thành viên CPTPP có tổng vốn đăng ký đầu tư vào Việt Nam nhiều nhất trong năm 2025 là Singapore với 9,3 tỷ USD, đứng thứ 2 là Nhật Bản với 3,7 tỷ USD, đứng thứ 3 là Malaysia với 2 tỷ USD.

Bước sang năm 2026, mặc dù ngay từ đầu năm thị trường thế giới liên tục biến động, ảnh hưởng tiêu cực tới thương mại toàn cầu, Việt Nam cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, xuất khẩu sang khối CPTPP của Việt Nam vẫn cơ bản giữ ổn định. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Canada trên 2,642 tỷ USD; Nhật Bản trên 9,527 tỷ USD; Singapore trên 2,122 tỷ USD; Australia trên 2,586 tỷ USD; Chile trên 424 triệu USD; New Zealand trên 259 triệu USD…

Còn nhiều dư địa để khai thác

Hiệp định CPTPP sau hơn 6 năm đi vào thực thi đã bước đầu chứng minh được tính hiệu quả. Trong kết quả này, ở vai trò của cơ quan đàm phán, hỗ trợ thực thi, Bộ Công Thương đã rất tích cực đồng hành cùng doanh nghiệp tăng khả năng khai thác hiệp định nhằm đưa hàng Việt tiến xa hơn ra thị trường trong và ngoài khối.

Cùng với đó, Bộ Công Thương tiếp tục khẳng định vai trò thành viên, thúc đẩy hợp tác nội khối của hiệp định. Đặc biệt, thực hiện nhiệm vụ năm Chủ tịch CPTPP, Bộ Công Thương đã tổ chức thành công Phiên họp Quan chức cấp cao lần thứ nhất của Hiệp định CPTPP đầu tháng 3/2026.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương bên lề sự kiện, ông Jose Manuel Campos - Quan chức cấp cao phụ trách CPTPP của Chile đánh giá cao vai trò điều phối của Việt Nam. “Chúng tôi rất vui khi Việt Nam có cơ hội đảm nhiệm vai trò Chủ tịch trong năm 2026 và chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ các ưu tiên của Việt Nam”, ông Jose Manuel Campos chia sẻ.

Ông Jose Manuel Campos cũng nhấn mạnh, CPTPP mang lại nhiều cơ hội cho các nền kinh tế thành viên trong việc tìm kiếm đối tác mới và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đồng thời, việc các thành viên duy trì cam kết đối với hệ thống thương mại dựa trên luật lệ, góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực.

Hiệp định CPTPP với những kết quả bước đầu khả quan tiếp tục được đánh giá quan trọng với sức phát triển của nền kinh tế. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, CPTPP vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết. Đơn cử, tỷ trọng hàng Việt Nam trong cơ cấu nhập khẩu tại các nước châu Mỹ thực tế vẫn còn hạn chế.

Trong khi đó, châu Mỹ là thị trường rộng lớn và có sự liên kết chặt chẽ với nhau thông qua các khối thương mại tự do đan xen như Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ, Liên minh Thái Bình Dương, Khối Thị trường chung Nam Mỹ … Tận dụng các lợi thế mà Hiệp định CPTPP mang lại, doanh nghiệp Việt có thể mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu sang khu vực thị trường sôi động và đầy tiềm năng.

Để hiện thực hoá cơ hội này, các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp cần nắm bắt thông tin thị trường, tìm kiếm các giải pháp logistics mới, hiệu quả, và gia tăng khả năng tận dụng các ưu đãi thuế quan trong CPTPP.

Đồng thời, nghiên cứu để gia tăng tỷ lệ tận dụng chứng nhận xuất xứ ưu đãi trong CPTPP (C/O) thông qua những sáng kiến như xây dựng trung tâm nguyên phụ liệu trong nước; hay hướng dẫn, khuyến khích doanh nghiệp khai thác sử dụng quy tắc “xuất xứ chéo”, “xuất xứ cộng gộp” trong CPTPP đối với các sản phẩm có sử dụng nguyên phụ liệu từ các nước thành viên. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhất là của các nước thành viên CPTPP.

Được đánh giá là FTA thế hệ mới có tính bước ngoặt, CPTPP đã và đang giúp Việt Nam tiến nhanh trên con đường hội nhập kinh tế quốc tế theo chiều sâu.