Từ những mô hình thiết thực được triển khai tại từng hộ gia đình, phong trào đang tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và xây dựng lối sống văn minh, bền vững.
Chuyển biến từ nhận thức đến hành động
Đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức đời sống gia đình, phụ nữ là lực lượng trực tiếp quản lý và xử lý nguồn rác thải sinh hoạt hằng ngày. Trước đây, thói quen thu gom lẫn lộn rác hữu cơ, rác vô cơ và rác tái chế không chỉ gây khó khăn cho công tác thu gom, xử lý mà còn gây lãng phí nguồn tài nguyên có thể tái chế, gia tăng áp lực lên các bãi chôn lấp.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phân loại rác tại nguồn, đặc biệt trong bối cảnh Luật Bảo vệ môi trường đã chính thức đi vào thực tiễn, việc thay đổi thói quen từ mỗi căn bếp được xem là khâu mang tính quyết định. Các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã chủ động lồng ghép công tác bảo vệ môi trường vào các phong trào thi đua thường xuyên. Nhiều mô hình thực tiễn đã được triển khai sâu rộng và phát huy hiệu quả như cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch", "Biến rác thải thành tiền", "Đổi rác tái chế lấy quà tặng" hay mô hình "Phiên chợ xanh - bảo vệ môi trường nông thôn".
Chai nhựa phế thải và ước mơ xây dựng đô thị xanh của người trẻ Thủ đô.
Điểm sáng của các phong trào này là không dừng lại ở hình thức tuyên truyền bề nổi, mà đã từng bước đi vào nề nếp sinh hoạt của từng hội viên. Tại nhiều địa phương, các chi hội phụ nữ duy trì đều đặn hoạt động thu gom phế liệu định kỳ. Phế liệu có thể tái chế được phân loại riêng, bán lấy kinh phí gây quỹ để hỗ trợ phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, học sinh nghèo hiếu học và phục vụ các hoạt động an sinh xã hội tại cơ sở. Rác thải sinh hoạt, thay vì là gánh nặng môi trường, đã được tuần hoàn để tạo ra giá trị cộng đồng thiết thực.
Nhân rộng những miền quê xanh
Thực tiễn cho thấy, việc thay đổi một thói quen cố hữu trong sinh hoạt cộng đồng không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Để vận động người dân tuân thủ quy định phân loại rác, đội ngũ cán bộ Hội Phụ nữ cơ sở đã thực hiện phương châm "đến từng ngõ, gõ từng nhà". Bằng sự kiên trì và phương pháp tuyên truyền trực quan, các hội viên đã hướng dẫn chi tiết cho bà con cách thức phân tách rác hữu cơ, rác tái chế và thu gom riêng biệt các loại chất thải nguy hại (như pin cũ, vỏ chai hóa chất nông nghiệp).
Sự tiên phong của lực lượng phụ nữ đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực. Khi thao tác phân loại rác tại hộ gia đình được chuẩn hóa, phong trào giữ gìn vệ sinh chung nhanh chóng lan rộng ra các khu dân cư. Cùng với việc xử lý rác tại nguồn, các chi hội phụ nữ còn phát động mạnh mẽ mô hình "Nhà sạch - ngõ đẹp", duy trì "Ngày Chủ nhật xanh". Nhiều điểm tập kết rác thải sai quy định đã được cải tạo thành những tuyến đường hoa, đoạn đường phụ nữ tự quản khang trang, sạch đẹp.
Khi bị vứt bỏ và xử lý không đúng cách, nhiều loại bao bì có thể gây ô nhiễm đất, nước, không khí.
Nhờ việc phân loại bài bản, lượng rác hữu cơ đã được người dân các vùng nông thôn tận dụng hiệu quả để ủ làm phân bón sinh học phục vụ trồng trọt. Đồng thời, tỷ lệ rác thải rắn phải đưa đi chôn lấp giảm đi đáng kể, góp phần giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và đất đai.
Có thể khẳng định, sự tham gia chủ động, trách nhiệm của lực lượng phụ nữ trong công tác bảo vệ môi trường không chỉ mang lại hiệu quả sinh thái thiết thực, mà còn là yếu tố quan trọng để các địa phương hoàn thành và duy trì các tiêu chí trong chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu. Từ những hành động nhỏ gọn gàng trong mỗi nếp nhà, những người phụ nữ đang góp phần quan trọng kiến tạo nên những miền quê phát triển xanh, sạch và bền vững.