Sáng 7/10, Bộ Ngoại giao chủ trì tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 18 với chủ đề "Cạnh tranh, Kết nối và Hợp tác". Hội thảo diễn ra trong 2 ngày 7-8/10/2026.
Toàn cảnh hội thảo.
Đối thoại để xây dựng mạng lưới hợp tác
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao cho biết, sự tham gia của các đại biểu tại Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông thể hiện cam kết chung trong việc duy trì đối thoại thông qua lắng nghe, trao đổi cởi mở, xây dựng lòng tin và mạng lưới hợp tác.
TS. Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao phát biểu.
Theo TS. Nguyễn Hùng Sơn, trong gần hai thập kỷ, Hội thảo quốc tế về Biển Đông đã trở thành một trong những diễn đàn về các vấn đề hàng hải trong khu vực, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, nhà ngoại giao, học giả và các chuyên gia từ Việt Nam, ASEAN, khu vực rộng lớn hơn và các đối tác bên ngoài khu vực.
Hội thảo đã góp phần đưa vấn đề Biển Đông trở thành chủ đề được trao đổi cởi mở và mang tính xây dựng, không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ tranh chấp lãnh thổ mà còn là vấn đề liên quan đến hòa bình, ổn định và luật pháp quốc tế.
Giám đốc Học viện Ngoại giao cho biết, sau 17 năm, nhiều vấn đề đã thay đổi, song một nội dung vẫn tiếp tục được thảo luận là Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Theo Giám đốc Học viện Ngoại giao, hội thảo năm nay tiếp tục công bố Báo cáo thường niên về Biển Đông nhằm cung cấp những phân tích kịp thời và đóng góp vào trao đổi trong khu vực.
TS. Nguyễn Hùng Sơn cho rằng những hoạt động này hướng tới việc biến hội thảo không chỉ thành một sự kiện diễn ra trong hai ngày, mà còn trở thành một quá trình kết nối đối thoại, xây dựng tri thức và trao đổi chính sách.
Đề cập những thay đổi trong môi trường hàng hải, Giám đốc Học viện Ngoại giao cho biết, ý nghĩa của an ninh hàng hải đang thay đổi nhanh chóng. Những gián đoạn trên các tuyến đường biển quan trọng có thể nhanh chóng tác động đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, chi phí vận tải và sinh kế trên toàn thế giới.
Biến đổi khí hậu, ô nhiễm và áp lực đối với tài nguyên cũng đặt ra những thách thức đối với cộng đồng ven biển và các hệ sinh thái. Trong khi đó, tự động hóa, cáp ngầm và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi hoạt động của cảng biển, logistics và giám sát.
Theo TS. Nguyễn Hùng Sơn, trật tự hàng hải phụ thuộc vào sức mạnh, quyền kiểm soát lãnh thổ, tự do hàng hải và các quy tắc điều chỉnh hành vi của các quốc gia. Đồng thời, trật tự này cũng dựa trên những mạng lưới chung, từ các tuyến đường, chuỗi cung ứng đến hạ tầng số và hệ sinh thái biển.
Chủ đề của hội thảo lần thứ 18 là “Cạnh tranh, Kết nối và Hợp tác”. Theo ông Nguyễn Hùng Sơn, ba nội dung này có mối liên hệ với nhau. Cạnh tranh phản ánh thực tế biển vẫn là không gian của những lợi ích khác nhau liên quan đến chủ quyền và quyền tài phán, đồng thời ngày càng liên quan đến sự hiện diện chiến lược, tài nguyên, công nghệ và các quy tắc.
Kết nối thể hiện vai trò của biển trong việc liên kết các quốc gia và nền kinh tế. Các tuyến hàng hải, cảng biển, mạng lưới logistics, năng lượng ngoài khơi và cáp ngầm là những yếu tố hỗ trợ sự thịnh vượng của khu vực. Tuy nhiên, khi mức độ kết nối ngày càng sâu rộng, sự gián đoạn tại một nơi có thể tạo ra những nguy cơ ở nơi khác.
Trong khi đó, hợp tác là yêu cầu được đặt ra bởi các rủi ro hàng hải không thể được một quốc gia tự mình xử lý. Hợp tác cần thiết để ngăn ngừa sự cố, duy trì luật pháp quốc tế, bảo vệ hạ tầng quan trọng, bảo vệ môi trường biển và xây dựng khả năng chống chịu hàng hải.
Duy trì luật pháp quốc tế, tăng cường hợp tác hàng hải
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Hoàng Vân cho rằng Hội thảo quốc tế về Biển Đông trong gần hai thập kỷ đã tạo không gian cho đối thoại về Biển Đông, góp phần giúp các bên hiểu những thay đổi, dự báo rủi ro, xây dựng lòng tin và xác định những lĩnh vực còn có thể hợp tác.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hoàng Vân, các vùng biển ngày càng giữ vai trò trung tâm đối với thịnh vượng và an ninh toàn cầu. Đại dương kết nối các nền kinh tế, vận chuyển hàng hóa và năng lượng, đồng thời định hình lợi ích chiến lược của các quốc gia. Những thay đổi hiện nay nằm ở quy mô và mức độ hội tụ ngày càng lớn giữa an ninh, kinh tế, công nghệ và địa chính trị trên biển.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Hoàng Vân phát biểu.
Những gián đoạn tại các điểm kết nối hàng hải quan trọng cho thấy bất ổn tại một không gian hàng hải có thể tác động đến dòng năng lượng, chi phí vận tải và chuỗi cung ứng ở những khu vực cách xa nơi xảy ra sự việc.
Cùng với đó, cáp ngầm, cảng biển, các cơ sở năng lượng ngoài khơi và mạng lưới logistics ngày càng trở thành hạ tầng quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu có tính kết nối cao. Trí tuệ nhân tạo, hệ thống tự động và công nghệ số cũng đang làm thay đổi hoạt động định hướng, giám sát và vận hành trên biển.
Thứ trưởng cho rằng ASEAN và Trung Quốc cần tiếp tục cam kết thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), đồng thời thúc đẩy đàm phán hướng tới sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982. Theo Thứ trưởng, COC cần góp phần xây dựng lòng tin, ngăn ngừa và giảm nguy cơ xảy ra sự cố, duy trì môi trường thuận lợi cho hòa bình, ổn định và giải quyết hòa bình các tranh chấp ở Biển Đông.
Đề cập định hướng của Việt Nam, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hoàng Vân cho biết, tháng 7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 về định hướng xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Việt Nam hướng tới phát triển kinh tế biển bền vững, hiện đại hóa quản trị đại dương và hạ tầng hàng hải, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo vệ hệ sinh thái biển, tăng cường sự thịnh vượng và khả năng chống chịu của cộng đồng ven biển, hải đảo.
Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Hoàng Vân cho rằng các ưu tiên gồm duy trì UNCLOS là nền tảng của trật tự hàng hải; bảo vệ các tuyến hàng hải quan trọng đối với nền kinh tế; tăng cường khả năng chống chịu của hạ tầng hàng hải quan trọng; đồng thời quản lý rủi ro và mở rộng không gian hợp tác.