Khẳng định vai trò liên kết
Những năm gần đây, khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long có bước phát triển rõ nét, cả về số lượng lẫn chất lượng hoạt động. Không chỉ gia tăng nhanh về quy mô, các HTX, tổ hợp tác (THT) còn mở rộng lĩnh vực hoạt động sang nhiều ngành nghề như nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, xây dựng, thương mại – dịch vụ, vận tải và tín dụng.
Liên kết sản xuất – tiêu thụ giúp HTX khẳng định vai trò “cầu nối” giữa nông dân và doanh nghiệp.
Nhiều HTX đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng sản xuất kinh doanh theo hướng đa ngành nghề, qua đó đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế địa phương. Đặc biệt, một số HTX bước đầu chuyển đổi theo mô hình kiểu mới, gắn với chuỗi giá trị, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn so với phương thức sản xuất truyền thống.
Theo báo cáo từ Liên minh HTX tỉnh Vĩnh Long, trong quý I/2026, toàn tỉnh có 3.019 THT với hơn 60.000 thành viên tham gia. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn với 2.891 THT. Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 633 HTX, với 492 HTX đang hoạt động, chủ yếu tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp, thu hút hơn 45.000 thành viên và giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động.
Thông qua hoạt động liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, các HTX ngày càng thể hiện rõ vai trò là “cầu nối” giữa nông dân và doanh nghiệp. Nhờ đó, người dân có điều kiện chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ứng dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, từng bước cải thiện thu nhập và đời sống.
Nhiều HTX bắt tay doanh nghiệp để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, kiểm soát quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm. Qua đó, không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn giảm thiểu rủi ro về thị trường.
HTX chủ động tìm đối tác liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn với tiêu thụ sản phẩm cho thành viên.. Ảnh: Trà My.
Đại diện HTX nông nghiệp Long Khánh (xã Long Khánh) chia sẻ, đơn vị đã mạnh dạn chuyển đổi sang nuôi tôm thâm canh ứng dụng công nghệ cao, kết hợp tái sử dụng nguồn nước và kiểm soát chất lượng bằng hệ thống IoT. Nhờ đó, sản phẩm tôm đạt các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, BAP, ASC, đồng thời được cấp mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Điều này giúp sản phẩm đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, một số HTX còn từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý, tiêu thụ sản phẩm, tham gia sàn thương mại điện tử, góp phần nâng cao tính minh bạch và năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương.
Theo Sở nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long, đến cuối năm 2025, tỷ lệ giá trị sản phẩm nông, thủy sản được sản xuất dưới hình thức hợp tác và liên kết đạt khoảng 35%, tăng 5% so với năm 2020. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình liên kết chuỗi trong việc nâng cao giá trị gia tăng và tối ưu hóa sản xuất.
Tháo gỡ khó khăn, mở rộng dư địa phát triển
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song khu vực HTX vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Quy mô sản xuất của nhiều HTX còn nhỏ lẻ; sản lượng chưa ổn định, khó đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường. Bên cạnh đó, một số HTX vẫn sản xuất theo thói quen, chưa chú trọng xây dựng thương hiệu, chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chất lượng, đặc biệt là tiêu chuẩn xuất khẩu.
Xây dựng, phát triển nhãn hiệu sản phẩm được HTX chú trọng, gắn với tham gia chương trình OCOP.
Trao đổi với phóng viên báo Công Thương, ông Thái Phước Lộc, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Vĩnh Long cho biết, thời gian qua, hoạt động của các HTX đã có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng chủ động tìm kiếm đối tác để liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với tiêu thụ sản phẩm cho thành viên. Tuy nhiên, quá trình tham gia chuỗi liên kết vẫn còn nhiều rào cản, đòi hỏi sự hỗ trợ đồng bộ từ cơ chế, chính sách đến nâng cao năng lực nội tại của HTX.
Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi giá trị được xem là hướng đi tất yếu, đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn là điều kiện để nông sản địa phương tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế.
Giai đoạn 2026–2030, Liên minh HTX tỉnh Vĩnh Long đặt trọng tâm nâng cao năng lực tổ chức, quản trị và hiệu quả hoạt động của các HTX, liên hiệp HTX thông qua đào tạo, tập huấn. Đồng thời, ưu tiên phát triển mô hình HTX gắn với chuỗi giá trị, nhất là các sản phẩm chủ lực của địa phương.
Cùng với đó, đẩy mạnh liên kết HTX với doanh nghiệp; tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối cung – cầu; phối hợp các sở, ngành và chương trình, dự án để hỗ trợ HTX tiếp cận nguồn lực, công nghệ và thị trường. Việc xây dựng, phát triển nhãn hiệu sản phẩm cũng được chú trọng, gắn với tham gia chương trình OCOP, chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, mẫu mã, qua đó nâng sức cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.