Ngày 31/3, tại TP. Hồ Chí Minh diễn ra tọa đàm “Nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số: Tái cấu trúc để bứt phá bền vững”. Chương trình do Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Công ty TNHH MTV Dịch vụ Quảng cáo và Triển lãm Minh Vi - đơn vị tổ chức triển lãm Agri Vietnam thực hiện.
Đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp tham dự tọa đàm. Ảnh: Minh Khuê.
Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận ba trụ cột chính của nông nghiệp hiện đại. Trong đó, mô hình nông nghiệp theo tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị) được xem là xu hướng tất yếu, giúp cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, trách nhiệm môi trường và giá trị xã hội.
Bên cạnh đó, cơ giới hóa được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất và giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong nông nghiệp. Đáng chú ý, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều khả năng mới, từ dự báo mùa vụ, quản lý sản xuất đến truy xuất nguồn gốc và tối ưu chuỗi cung ứng nông sản.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Toàn Thắng - Phó chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh - cho biết: Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lớn, đòi hỏi phải tái cấu trúc theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và có trách nhiệm hơn với môi trường. Do đó, tọa đàm là diễn đàn thiết thực, nơi các nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà quản lý cùng chia sẻ tầm nhìn, kinh nghiệm và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, phát triển nông nghiệp bền vững.
Đây cũng là hoạt động khởi động cho chuỗi triển lãm Agri Vietnam 2026 và BioTech Vietnam 2026, dự kiến diễn ra vào tháng 6 tới tại TP. Hồ Chí Minh, với sự tham gia của hơn 200 doanh nghiệp từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo TS. Trần Tấn Việt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Thành Thành Công, Phó Chủ tịch thường trực HĐQT Công ty CP Phát triển Nông nghiệp (AGRIS), là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, AGRIS xác định ESG là định hướng xuyên suốt và đã mạnh dạn đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (net zero) vào năm 2035. Đây là một thách thức rất lớn, đòi hỏi nỗ lực và nguồn lực đầu tư đáng kể để tiến tới cân bằng phát thải trong sản xuất nông nghiệp.
Các chuyên gia đầu ngành nông nghiệp trao đổi tại tọa đàm. Ảnh: Minh Khuê.
Từ thực tiễn, TS. Trần Tấn Việt cho rằng, ESG không phải khái niệm xa lạ, bởi bản chất của nông nghiệp bền vững từ lâu đã hướng đến giảm tác động môi trường, bảo vệ sức khỏe và nâng cao thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần cách tiếp cận bài bản, có hệ thống quản trị và sự tham gia của các chuyên gia.
Dẫn chứng cụ thể, TS. Trần Tấn Việt cho biết, AGRIS đã xây dựng bộ tiêu chuẩn canh tác cho cây mía: từ lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến năng suất kỳ vọng trên mỗi hecta. Nếu nông dân tuân thủ đúng quy trình, doanh nghiệp sẽ thu mua với giá cao hơn khoảng 500 đồng/kg. “Trong năm đầu triển khai, chúng tôi xây dựng chuỗi liên kết 1.000 ha, giúp năng suất mía bình quân khoảng 10 tấn đường/ha, mang lại thu nhập đáng kể cho người trồng mía. Đối với doanh nghiệp, lợi ích còn thể hiện rất rõ ở khả năng tiếp cận nguồn vốn khi chúng tôi đã tiếp cận được các gói tài chính quy mô lớn”, TS Trần Tấn Việt chia sẻ.
Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Trần Tấn Việt cho rằng, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là công cụ giúp tổ chức lại hoạt động hiệu quả hơn, đặc biệt trong việc kết nối chuỗi giá trị từ doanh nghiệp đến nông dân. Khi có bộ tiêu chuẩn rõ ràng, sản xuất không chỉ ổn định hơn mà còn tạo ra động lực để người nông dân thay đổi phương thức canh tác theo hướng bền vững.
“ESG không phải là phong trào, mà phải gắn với hiệu quả kinh tế. Khi xác định đúng hướng, doanh nghiệp cần bắt tay triển khai ngay, từng bước hình thành hệ thống phù hợp với thực tế hoạt động”, TS. Trần Tấn Việt nhấn mạnh.
Bên cạnh ESG, cơ giới hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo được các chuyên gia đánh giá là yếu tố then chốt giúp ngành nông nghiệp nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất.
Trong bối cảnh lực lượng lao động nông thôn ngày càng suy giảm, việc đẩy mạnh cơ giới hóa không chỉ giúp giải quyết bài toán thiếu hụt nhân công mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Ở góc độ nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Huy Bích, đại diện Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, cho rằng, các tiêu chuẩn ESG hay mục tiêu phát triển bền vững sẽ khó đạt được nếu thiếu nền tảng công nghệ. Thực tế, một số mô hình ứng dụng công nghệ cao trong chăn nuôi, trồng trọt tại Việt Nam đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, mở ra hướng đi cho ngành trong giai đoạn tới.
“Đột phá của nông nghiệp Việt Nam phải đến từ công nghệ, từ số hóa và từ tư duy sản xuất mới. Chỉ khi đó mới nâng được năng suất, thu nhập cho nông dân và đảm bảo phát triển bền vững”, GS.TS Nguyễn Huy Bích nói.
Tọa đàm cũng cho thấy, để thúc đẩy quá trình tái cấu trúc nông nghiệp, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và người nông dân. Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt, Nhà nước tạo hành lang chính sách thuận lợi, còn nhà khoa học cung cấp giải pháp công nghệ và tri thức.
Agri Vietnam 2026 dự kiến quy tụ hơn 200 doanh nghiệp đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ như Ấn Độ, Đài Loan (Trung Quốc), Malaysia, Nga, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc, Việt Nam…, cùng hơn 5.000 lượt khách tham quan thương mại trong nước và quốc tế. Triển lãm hướng tới mục tiêu trở thành nền tảng kết nối toàn diện giữa doanh nghiệp, nhà cung cấp công nghệ, chuyên gia và đối tác ngành nông nghiệp; qua đó thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới.