Theo Reuters, trước những diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) khẳng định sẵn sàng triển khai các biện pháp ứng phó nhằm ổn định thị trường, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa nguồn cung để bảo đảm an ninh năng lượng bền vững.
Sẵn sàng kịch bản ứng phó
Ngày 13/4, phát biểu tại sự kiện của Hội đồng Đại Tây Dương ở Washington (Mỹ), người đứng đầu IEA, ông Fatih Birol cho biết, cơ quan này luôn trong trạng thái sẵn sàng hành động nếu các cú sốc năng lượng từ cuộc xung đột hiện nay tiếp tục diễn biến tiêu cực. Mặc dù bày tỏ kỳ vọng không phải sử dụng đến các biện pháp khẩn cấp, song ông khẳng định IEA sẵn sàng giải phóng thêm kho dự trữ dầu nếu thị trường yêu cầu.
Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Trước đó, IEA với 32 quốc gia thành viên đã thống nhất thực hiện đợt phối hợp giải phóng kho dự trữ lớn nhất trong lịch sử với quy mô 400 triệu thùng nhằm mục tiêu ổn định giá dầu thế giới. Trong nỗ lực này, Mỹ - nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới cũng đã cam kết giải phóng 172 triệu thùng từ kho dự trữ dầu chiến lược.
Theo đánh giá của ông Birol, cuộc xung đột hiện tại đã dẫn đến sự gián đoạn năng lượng toàn cầu nghiêm trọng nhất từ trước đến nay. Thống kê cho thấy, hơn 80 cơ sở dầu khí, bao gồm các hệ thống sản xuất, kho lưu trữ và nhà máy lọc dầu trên khắp khu vực Trung Đông đã bị hư hại. Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị đóng cửa diện rộng, giá dầu chuẩn hiện đang giao dịch ở ngưỡng gần 100 USD/thùng.
Những tác động bất đối xứng đến nền kinh tế toàn cầu
Lãnh đạo IEA nhận định, trong điều kiện sản xuất bị gián đoạn quy mô lớn và các tuyến hàng hải quan trọng bị phong tỏa, việc xả kho dự trữ dầu chỉ được coi là giải pháp "giảm đau" tạm thời chứ không phải chìa khóa giải quyết triệt để vấn đề. Đáng chú ý, thông tin từ quân đội Mỹ cho biết sẽ thực thi lệnh phong tỏa tại Vịnh Oman và Biển Ả Rập, áp dụng cho tất cả tàu thuyền, càng làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng.
Nhằm ứng phó với các hệ lụy kinh tế, IEA đã phối hợp cùng Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) thành lập nhóm chuyên trách. Trong tuyên bố chung, các tổ chức này nhấn mạnh tác động của xung đột mang tính toàn cầu nhưng có sự "bất đối xứng cao". Ảnh hưởng tiêu cực tập trung chủ yếu vào các quốc gia nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là các nước có thu nhập thấp.
Iraq được dẫn chứng như một điển hình về quốc gia chịu tổn thương nặng nề. Với hơn 90% doanh thu chính phủ phục vụ chi trả lương và lương hưu cho khoảng 50 triệu dân phụ thuộc vào xuất khẩu dầu mỏ, việc gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz đã và đang gây ra những hệ lụy trực tiếp đến an sinh xã hội và ổn định kinh tế của quốc gia này.
Từ thực trạng cuộc khủng hoảng hiện nay, Giám đốc IEA rút ra bài học cốt lõi cho các quốc gia là phải kiên trì mục tiêu đa dạng hóa. Ông Birol liên tục nhấn mạnh thông điệp về việc cần thiết phải đa dạng hóa loại hình năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và đặc biệt là đa dạng hóa các tuyến đường giao thương quốc tế để tránh rơi vào thế bị động khi xảy ra biến cố địa chính trị.
Hiện nay, IEA đang tích cực nghiên cứu và đánh giá tác động của các lệnh cấm vận cũng như tình trạng phong tỏa đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Việc duy trì sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức tài chính quốc tế và các quốc gia thành viên được xem là ưu tiên hàng đầu để giảm thiểu rủi ro, bảo vệ đà phục hồi kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng trong một thế giới đầy biến động.
IEA đã phối hợp giải phóng 400 triệu thùng dầu dự trữ, trong đó Mỹ đóng góp 172 triệu thùng. Với hơn 80 cơ sở dầu khí bị hư hại tại Trung Đông, IEA nhấn mạnh việc đa dạng hóa nguồn cung và lộ trình giao thương là giải pháp cốt lõi để bảo đảm an ninh năng lượng bền vững.